Dầu thô Trung Đông đang trở lại thị trường với khối lượng lớn hơn, nhưng giá dầu Brent vẫn đứng trên ngưỡng 100 USD/thùng. Đằng sau nghịch lý này là tồn kho dầu suy giảm, nguồn cung sản phẩm lọc dầu còn thiếu hụt và rủi ro địa chính trị chưa được giải tỏa. Với Việt Nam, giá dầu ở mức cao không chỉ tác động tới giá xăng dầu, còn tạo sức ép lan tỏa lên vận tải, chi phí sản xuất, lạm phát và mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Giá dầu đangtiềm ẩn nhiều rủi ro

Diễn biến thị trường sáng 7/10, giá dầu Brent tiếp tục quanh ngưỡng trên 100 USD/thùng. Một số dữ liệu quốc tế cho thấy, giá dầu dù đã giảm đáng kể so với đỉnh giữa tháng 9, khi giá dầu Brent đạt 131 USD/thùng sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào hạ tầng năng lượng và tuyến vận chuyển dầu tại Trung Đông, nhưng giá dầu hiện vẫn cao hơn nhiều so với thời điểm đầu quý III.

Điểm đáng chú ý hiện nay là nguồn cung dầu thô Trung Đông đang phục hồi. Cơ quan Năng lượng Quốc tế IEAngày 2/10 xác nhận, xuất khẩu dầu thô của khu vực đã tăng đáng kể. Tuy nhiên, dòng sản phẩm dầu tinh chế vẫn bị hạn chế nghiêm trọng. Thị trường diesel đặc biệt căng thẳng do các cơ sở lọc dầu Trung Đông bị gián đoạn, trong khi các cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu Nga tiếp tục làm giảm nguồn cung sản phẩm. Đây chính là lý do dầu thô xuất khẩu tăng chưa đủ kéo giá năng lượng trở lại trạng thái bình thường.

Trước cuộc khủng hoảng nguồn cung dầu, khoảng 15 triệu thùng dầu thô và 5 triệu thùng sản phẩm dầu mỗi ngày đi qua eo biển Hormuz, tương đương gần 20% tiêu thụ dầu toàn cầu. Sau những gián đoạn kéo dài tại tuyến đường biển chiến lược này, khiến thị trường mất một lượng cung rất lớn, đồng thời làm tăng chi phí vận tải, bảo hiểm và dự phòng rủi ro.

Tồn kho dầu cũng là một vấn đề. IEA cho biết, tổng lượng dầu tồn kho quan sát được đến hết tháng 9 đã giảm khoảng 410 triệu thùng so với thời điểm bắt đầu xung đột. Khi dầu tồn kho giảmđi, bất kỳ sự cố mới nào đối với đường ống, cảng dầu, tàu chở dầu hoặc nhà máy lọc dầu đều có thể nhanh chóng đẩy giá dầu tăng lên.

Trong bối cảnh đó, việc OPEC+ ngày 4/10 quyết định duy trì mức sản lượng yêu cầu của tháng 9 cho tháng 11, đồng nghĩa với thị trường chưa nhận thêm một cú hích nguồn cung đáng kể từ nhóm sản xuất này. Do đó, giá dầu trên 100 USD hiện nay không đơn thuần phản ánh số thùng dầu đang được xuất khẩu, còn như một liệu pháp “phòng ngừa rủi ro” cho khả năng gián đoạn nguồn cung trong tương lai.

Giá xăng dầu trong nước chịu sức ép kép

Đối với Việt Nam, tác động trực tiếp nhất của giá dầu thế giới ở mức trên 100 USD là giá xăng dầu trong nước. Tại kỳ điều hành ngày 1/10, giá xăng E10RON95-III là 27.189 đồng/lít, xăng E5RON92 có giá tối đa 26.569 đồng/lít, trong khi dầu diesel ở mức 29.717 đồng/lít.

Trong khi giá thành phẩm xăng RON95 trên thị trường thế giới trong kỳ tính giá đã đạt mức bình quân 147,248 USD/thùng, dầu diesel là 167,002 USD/thùng. Khoảng cách giữa giá dầu thô Brent và giá xăng, diesel thành phẩm cũng cho thấy vấn đề không nằm riêng ở dầu thô, quá trình lọc dầu và sự thiếu hụt sản phẩm cũngkhiến giá nhiên liệu thành phẩm chịu áp lực mạnh hơn.

Việt Nam hiện đã áp dụng nhiều giải pháp thuế và bình ổn để giảm tác động từ giá thế giới. Chính phủ vừa kéo dài một số chính sách liên quan tới thuế nhập khẩu, thuế bảo vệ môi trường và thuế giá trị gia tăng đối với xăng dầu đến hết năm 2026. Tuy nhiên, xăng dầukhông chỉ là 1 mặt hàng tiêu dùng, cònlà đầu vào của gần như toàn bộ chuỗi vận chuyển hàng hóa. Khi dầu diesel tăng giá, chi phí xe tải, logistics, khai thác cảng, xây dựng và nhiều lĩnh vực sản xuất cùng tăng. Giá nhiên liệu tăng cao cũng trực tiếp làm tăng chi phí khai thác của các hãng hàng không.

Bộ Công Thương từng xác nhận, xăng dầu trong nước là một trong những lĩnh vực chịu ảnh hưởng khá rõ từ biến động dầu Trung Đông. Từ đó cú sốc dầu có thể truyền qua nhiều vòng, từ nhiên liệu sang vận tải, từ vận tải sang giá thành hàng hóa rồi từ giá thành sang giá bán cuối cùng.

Theo dõi chặt tín hiệu thị trường dầu thế giới

Áp lực từ chi phí xăng dầu cho đến giao thông vận tải đã bắt đầu thể hiện trong số liệu kinh tế, khi CPI tháng 9 tăng 0,62% so với tháng trước và tăng 5,08% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng nhóm giao thông tăng 3,97% trong 1 tháng, đóng góp tới 0,4 điểm phần trăm vào mức tăng CPI; giá xăng tăng 9,39%, diesel tăng 4,53% và so với cùng kỳ, giá nhiên liệu đã tăng 23,96%. Tính bình quân 9 tháng, CPI đã tăng 4,52% trong khi mục tiêu điều hành năm 2026 ở khoảng 4,5%, điều đó có nghĩa áp lực giá dầu xuất hiện vào thời điểm còn ít dư địa kiểm soát lạm phát.

Điểm đáng lưu ý là GDP 9 tháng tăng 9,01% và quý III tăng tới 9,95%. Trong khi nền kinh tế đang theo đuổi mục tiêu tăng trưởng rất cao, khi Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng GDP cả năm từ 10% trở lên. Để đạt mục tiêu này, nhu cầu vận tải, sản xuất công nghiệp, xây dựng, đầu tư và tiêu dùng trong quý IV phải tiếp tục ở mức cao. Nhưng đây cũng chính là những lĩnh vực sử dụng nhiều năng lượng, nên giá dầu kéo dài trên 100 USD/thùng sẽ tạo ra một bài toán khó, bởi nếu toàn bộ chi phí nhiên liệu được chuyển vào giá bán lạm phát sẽ tăng, cònnếu DN phải tự hấp thụ chi phí khiến biên lợi nhuận giảm, dẫn tới khả năng mở rộng sản xuất và đầu tư có thể bị ảnh hưởng.

Do vậy, vấn đề quan trọng nhất không chỉ là giá dầu Brent có đứng ở 100 USD/thùng hay giảm xuống 95 USD/thùng trong vài phiên tới. Điều thị trường cần theo dõi là mức độ bình thường hóa thực sự của dòng dầu và sản phẩm lọc dầu qua Trung Đông. Chừng nào vận tải qua Hormuz còn tiềm ẩn rủi ro, nguồn cung dầu diesel còn thiếu và tồn kho dầu toàn cầu chưa được tái tạo, giá dầu vẫn có thể duy trì mức khó đoán định.

Điều đó đặt ra yêu cầu điều hành cuối nămvừa phải bảo đảm đủ xăng dầu cho nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh, vừa hạn chế truyền dẫn giá năng lượng vào CPI, cũng như tránh để chi phí đầu vào trở thành lực cản đối với mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Tại họp báo thường kỳ quý III của Bộ Công Thương ngày 7/10, bà Nguyễn Thúy Hiền, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, xung đột Trung Đông và Ukraine tác động mạnh đến thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, Bộ Công Thương đã chủ động xây dựng nhiều kịch bản ứng phó. Hiện tại, lượng tồn kho xăng dầu tại các nhà máy lọc dầu trong nước (Nhà máy lọc dầu Dung Quất, Lọc hóa dầu Nghi Sơn) đang ở mức rất cao, nguồn cung trong nước được đảm bảo vững chắc.

“Về giá xăng dầu trong nước, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Tài chính tiếp tục điều hành linh hoạt, bám sát giá thế giới cũng như áp dụng chính sách giảm thuế bảo vệ môi trường, thuế GTGT và Quỹ bình ổn giá khi cần thiết, để đảm bảo nay đến cuối năm luôn đáp ứng đủ nguồn cung xăng dầu cho sản xuất và tiêu dùng cả nước”, bà Hiền khẳng định.