Trong dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) gửi đại biểu Quốc hội ngày 1/11,cơ quan soạn thảotiếp thu và đã chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng bỏ quy định người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác; quy định việc đăng ký, thay đổi, hủy đăng ký của người dưới 18 tuổi phải có sự đồng ý của người đại diện.

Người từ đủ 18 tuổi chưa đăng ký hiến, khi còn sống chỉ được hiến mô cho cha đẻ, mẹ đẻ, anh, chị, em ruột hoặc con ruột. Người hiến phải đủ sức khỏe, được tư vấn độc lập và chỉ hiến mô tái sinh thuộc danh mục cho phép.

Người dưới 18 tuổi chỉ được hiến mô tái sinh, trừ máu và thành phần máu, khi còn sống cho anh, chị, em ruột nếu không có người hiến trưởng thành phù hợp và có văn bản đồng ý của cha đẻ, mẹ đẻ; nếu một người đã mất, cần sự đồng ý của người còn lại. Dự thảo bỏ phân nhóm theo mốc 15 tuổi, trường hợp người dưới 15 tuổi hiến cho cha, mẹ; người dưới 18 tuổi không được hiến bộ phận cơ thể khi còn sống.

So với dự thảo đầu tháng 10, Bộ Y tế rút đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh khi còn sống cho cha, mẹ đẻ. Giới hạn người nhận là anh, chị, em ruột nhằm tránh tình huống cha mẹ vừa đại diện quyết định việc hiến, vừa nhận mô từ con.

Để bảo vệ người hiến chưa thành niên, người hiến dưới 18 tuổi và cha, mẹ đẻ đều phải được tư vấn độc lập về pháp luật, sức khỏe, tâm lý, xã hội. Cơ sở lấy mô phải lập Hội đồng tư vấn gồm chuyên gia y tế, pháp luật, tâm lý; thành viên không được tham gia lấy, ghép mô. Bác sĩ quyết định điều kiện hiến không được là người chẩn đoán, chỉ định ghép hoặc tư vấn cho người hiến.

Những điều chỉnh được đưa ra sau khi Ủy ban Văn hóa và Xã hội cùng nhiều đại biểu lo ngại việc người dưới 18 tuổi hiến mô có thể ảnh hưởng sức khỏe, tâm lý và bị người thân gây áp lực. Cơ quan thẩm tra đề nghị thu hẹp người nhận, tham khảo Công ước Oviedo về nguyên tắc chỉ cho phép hiến mô tái sinh cho anh, chị, em. Nhiều đại biểu đề nghị giới hạn mô hiến ở tủy xương, tế bào gốc.

Đại biểu Quốc hội đề nghị bảo đảm người hiến không bị ép buộc, có quyền từ chối hoặc rút lại đồng ý trước khi lấy mô. Việc lấy mô cần được đánh giá độc lập, chỉ thực hiện khi nguy cơ chấp nhận được và không có phương án điều trị thay thế.

Với trường hợp hiến mô, bộ phận cơ thể sau chết não hoặc chết tuần hoàn, người dưới 18 tuổi chỉ được lấy khi có văn bản đồng ý của người đại diện. Dự thảo thay “thành viên gia đình” bằng “người đại diện của người hiến”.

Người đại diện gồm cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con ruột, anh ruột, chị ruột, ông, bà theo thứ tự. Người đại diện chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính xác thực của văn bản thể hiện nguyện vọng. Quy định kế thừa Luật hiện hành.

Với người từ đủ 18 tuổi, nếu đã đăng ký hoặc có văn bản thể hiện nguyện vọng hiến sau khi chết não, chết tuần hoàn, vẫn phải có văn bản đồng ý của người đại diện. Nếu chưa đăng ký hoặc không có văn bản đồng ý, việc hiến phải được người đại diện chấp thuận bằng văn bản.

Theo cơ quan soạn thảo, quy định phù hợp thực tiễn vì đa số người chết não chưa đăng ký hiến, trong khi một người hiến sau khi chết có thể cứu sống nhiều người. Nếu gia đình không đồng ý thì không lấy. Chính phủ sẽ quy định hình thức thể hiện và cách xác định nguyện vọng.

Bộ trưởng Y tế quy định danh mục mô được hiến khi còn sống, việc kiểm tra sức khỏe và quy trình xác định không có người hiến trưởng thành phù hợp. Dự thảo dự kiến được Quốc hội thảo luận tại hội trường sáng 2/11, biểu quyết ngày 21/11.