Gia đình anh Y Ly Niê ở xã Dliê Ya, tỉnh Đắk Lắk có hơn 2 ha trồng cà phê. Từ năm 2019, anh tham gia nhóm hộ liên kết sản xuất cà phê bền vững với Công ty TNHH MTV Xuất nhập khẩu 2-9 Đắk Lắk (Simexco Dak Lak). Từ những buổi tập huấn anh cùng các hộ thành viên thay đổi nhận thức trong và cách chăm sóc vườn cây. Từ chỗ sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, ít quan tâm đến việc lưu trữ thông tin về nguồn gốc đất đai hay dữ liệu phục vụ truy xuất, thì nay, anh và những hộ dân trong vùng liên kết hiểu rõ hơn mối liên hệ giữa việc tuân thủ quy định chống mất rừng với giá trị sản phẩm và khả năng tiếp cận thị trường xuất khẩu.

“Qua những buổi tập huấn, qua những buổi chia sẻ, bà con ở đây cũng rất là mừng, đa phần bà con cũng đã hiểu và nắm rõ về các quy định mới nhất về EUDR. Thông qua việc tập huấn, bà con hiểu những vườn nào không gây mất rừng và những quy định đấy ảnh hưởng thế nào đến giá trị cà phê của mình sau khi được xuất qua các nước trên thế giới”, anh Y Ly chia sẻ.

Cùng với thay đổi nhận thức, người trồng cà phê còn từng bước làm quen với việc xác định tọa độ vườn, ghi nhật ký canh tác và cung cấp thông tin phục vụ truy xuất nguồn gốc. Với bà Nguyễn Thị Tâm, nông dân tham gia dự án truy xuất nguồn gốc tại Đắk Lắk, đây là những công việc trước kia còn khá xa lạ. Nhờ được hướng dẫn ghi chép và sử dụng điện thoại thông minh, bà cùng các hộ dân từng bước tiếp cận phương thức quản lý sản xuất bài bản hơn.

Bà Tâm cho biết, việc phối hợp với doanh nghiệp thực hiện truy xuất nguồn gốc không chỉ phục vụ yêu cầu trước mắt của thị trường châu Âu mà còn giúp hình thành thói quen sản xuất có quy trình, tạo cơ sở duy trì liên kết lâu dài. “Người dân nhận được hỗ trợ về đo tọa độ, ghi nhật ký canh tác, tập huấn kỹ năng sử dụng điện thoại thông minh và phần mềm truy xuất. Lúc đầu ai cũng lo ngại, nhưng sau khi hiểu bà con thấy đây là việc cần làm nếu muốn giữ được đầu ra ổn định”.

Đắk Lắk hiện có gần 220.000 ha cà phê, sản lượng gần 600.000 tấn mỗi năm, giá trị xuất khẩu gần 900 triệu USD. Với quy mô sản xuất lớn, việc đáp ứng EUDR đòi hỏi dữ liệu vùng trồng phải được thu thập, chuẩn hóa và xác thực trên diện rộng, thay vì chỉ thực hiện riêng lẻ ở từng doanh nghiệp hay hộ sản xuất.

Bà Đặng Thị Thủy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk, cho biết, ngành đang tích cực số hóa vùng trồng, từng bước hoàn thiện cơ sở dữ liệu phục vụ truy xuất nguồn gốc cà phê. Các thông tin về diện tích, tọa độ địa lý, quá trình canh tác và hiện trạng sử dụng đất được thu thập, đối chiếu nhằm nâng cao tính minh bạch của vùng nguyên liệu. Đến nay, hơn 60.000 nông dân tại Đắk Lắk đã tham gia và tuân thủ sản xuất cà phê đáp ứng quy định EUDR; tổng diện tích có đủ thông tin và được xác thực đạt hơn 83.000 ha.

“Đến năm 2030, ngành Nông nghiệp phải đạt tối thiểu 30% tỷ lệ áp dụng chuyển đổi số toàn ngành. Việc đưa tất cả thông tin lên nền tảng số là bước đi quan trọng nhằm minh bạch hóa toàn bộ quá trình sản xuất cũng như tiêu chuẩn chất lượng, đáp ứng chính xác yêu cầu của từng ngành hàng xuất khẩu trong thời gian tới”, bà Đặng Thị Thuỷ cho biết.

Để đẩy nhanh tiến độ, UBND tỉnh Đắk Lắk đã ban hành Quyết định số 3200/QĐ-UBND ngày 6/10/2026 về hỗ trợ thực hiện EUDR đối với ngành hàng cà phê và cao su giai đoạn 2026-2027. Địa phương sẽ từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý vùng nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu.

Ông Nguyễn Thiên Văn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk cho rằng, yêu cầu của thị trường xuất khẩu hiện nay không chỉ dừng ở chất lượng sản phẩm mà còn liên quan đến nguồn gốc nguyên liệu, nguy cơ mất rừng, việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, dư lượng hóa chất và các yếu tố môi trường. Vì vậy, cùng với sự hỗ trợ của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tỉnh Đắk Lắk đang phối hợp với Tổ chức IDH và các doanh nghiệp lớn như JDE Peet’s, Simexco Đắk Lắk… xây dựng, hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu vùng trồng cà phê và rừng, đồng thời mở rộng các mô hình sản xuất bền vững.

“Tỉnh Đắk Lắk kỳ vọng thông qua hợptácsẽ góp phần mở rộng diện tích áp dụng thực hành sản xuất cà phê bền vững thích ứng với biến đổi khí hậu; Đảm bảo việc truy xuất nguồn gốc đáp ứng việc không gây mất rừng, minh bạch hóa đối với các thị trường mà chúng ta đang hướng tới. Như vậy thì vừa nâng cao chất lượng, vừa thích ứng với biến đổi khí hậu, nhưng đồng thời làcam kết mạnh mẽ của tỉnh để thực hiện những cam kết đó”, ông Nguyễn Thiên Văn thông tin.

Quy định Chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) áp dụng từ ngày 30/12/2026 với doanh nghiệp lớn và vừa; doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ thực hiện từ ngày 30/6/2027. Quy định này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với chuỗi cung ứng cà phê, nhưng với sự chủ động, tích cực áp dụng các phương pháp trồng trọt bền vững, tăng cường hợp tác, phối hợp nguồn lực và chia sẻ kinh nghiệm giữa khối công và tư, ngành hàng cà phê Đắk Lắk sẵn sàng đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu, tiếp tục khẳng định vị thế của mình trên thị trường cà phê toàn cầu.