Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từng nhấn mạnh: Chuyển đổi số không đơn thuần là việc ứng dụng công nghệ số vào các hoạt động kinh tế - xã hội, mà còn là quá trình xác lập một phương thức sản xuất mới tiên tiến, hiện đại - “phương thức sản xuất số”.

Trong đó đặc trưng của lực lượng sản xuất là sự kết hợp hài hòa giữa con người và trí tuệ nhân tạo; dữ liệu trở thành một tài nguyên, trở thành tư liệu sản xuất quan trọng; đồng thời quan hệ sản xuất cũng có những biến đổi sâu sắc, đặc biệt là trong hình thức sở hữu và phân phối tư liệu sản xuất số.

Trong bài toán chuyển đổi số quốc gia, việc phát triển các doanh nghiệp công nghệ, phát triển nền tảng số được xem là một trong những bước đệm quan trọng. Đặc biệt là doanh nghiệp trẻ với nhiều ý tưởng đột phá về công nghệ. Để làm rõ điều này, phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV.VN) đã có cuộc phỏng vấn với chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu (tức Hiếu PC), Giám đốc dự án Chống Lừa Đảo, thành viên Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia Việt Nam.

PV: Thưa anh Ngô Minh Hiếu, anh nhận định thế nào về cơ hội và thách thức đối với những doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực chuyển đổi số, công nghệ cao ở Việt Nam hiện nay?

Chuyên gia Ngô Minh Hiếu: Việt Nam đang có cơ hội rất lớn khi chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là động lực phát triển quốc gia. Luật Công nghiệp công nghệ số và Luật Chuyển đổi số cũng tạo thêm hành lang cho doanh nghiệp công nghệ phát triển. Chính phủ đã ra Quyết định 982/QĐ-TTg ngày 4/6/2026 phê duyệt Đề án hỗ trợ, phát triển các doanh nghiệp công nghệ số vươn ra toàn cầu đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Mục tiêu tổng quát của Đề án là phát triển đội ngũ doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam có năng lực cạnh tranh cao, làm chủ công nghệ lõi và công nghệ chiến lược, đủ khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Cụ thể đến năm 2030, chúng ta phấn đấu có tối thiểu 5.000 doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam có doanh thu từ thị trường quốc tế. Phấn đấu doanh thu xuất khẩu sản phẩm và dịch vụ công nghệ số của doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam đạt tối thiểu 55 tỷ USD/năm, với tốc độ tăng trưởng bình quân đạt tối thiểu 30%/năm.

Tuy nhiên, doanh nghiệp khởi nghiệp (Startup) về công nghệ hiện nay đang phải đối mặt với áp lực về vốn, nhân lực chất lượng cao, cạnh tranh quốc tế và đặc biệt là yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn ngay từ khi sản phẩm còn ở giai đoạn đầu.

Trên thực tế, một trong những sai lầm phổ biến của Startup công nghệ hiện nay là làm sản phẩm thật nhanh, rồi nghĩ rằng có thể bổ sung bảo mật sau. Nhiều Startup sử dụng mật khẩu yếu, phân quyền chưa chặt, để lộ khóa API, cấu hình sai dịch vụ đám mây, không kiểm tra thư viện mã nguồn mở và không có kế hoạch ứng phó khi xảy ra sự cố. Chỉ một tài khoản quản trị bị chiếm quyền cũng có thể khiến toàn bộ dữ liệu và uy tín doanh nghiệp bị ảnh hưởng.

PV: Dự án “Chống Lừa Đảo” của anh cũng có thể coi là một Startup công nghệ. Anh có thể chia sẻ hiện nay Dự án đang dựa vào những nguồn lực nào để duy trì đội ngũ? Định hướng lâu dài của Dự án để xây dựng niềm tin số là như thế nào, thưa anh?

Chuyên gia Ngô Minh Hiếu: Chống Lừa Đảo hoạt động theo định hướng cộng đồng, chủ yếu dựa vào sự đóng góp của đội ngũ, hỗ trợ từ các đối tác, nhà tài trợ và một số hoạt động hợp tác, đào tạo, tư vấn chuyên môn. Chúng tôi không coi dữ liệu người dùng là hàng hóa để kinh doanh. Định hướng lâu dài là xây dựng một hệ sinh thái phòng, chống lừa đảo có khả năng cảnh báo sớm, chia sẻ dữ liệu và kết nối người dân, doanh nghiệp với các cơ quan, nền tảng trong và ngoài nước.

Dự án ra đời nhằm nâng cao nhận thức cho cộng động mạng Việt Nam, bảo vệ mọi người trên không gian mạng bằng công cụ, kỹ thuật và kết hợp với nhiều tổ chức tập đoàn bảo mật lớn trên thế giới để bảo vệ người Việt tránh khỏi các trang web độc hại, giả mạo, lừa đảo, đánh cắp thông tin tài khoản.

Theo tôi, xây dựng niềm tin số không chỉ đơn thuần được tạo ra từ những lời quảng cáo, mà bằng cách doanh nghiệp bảo vệ khách hàng mỗi ngày. Startup cần minh bạch về dữ liệu. Các dữ liệu nào được phép thu thập, dùng vào mục đích gì; chỉ thu thập những gì thực sự cần thiết; bảo vệ tài khoản bằng xác thực nhiều lớp và thông báo nhanh khi có sự cố. Doanh nghiệp cũng cần thiết lập cơ chế tiếp nhận cảnh báo, phản hồi và hỗ trợ người dùng rõ ràng.

PV: Bài toán khó của hầu hết doanh nghiệp khởi nghiệp là ngân sách hạn hẹp. Theo anh, làm sao để một Startup chuyển đổi số vừa đảm bảo được tiêu chuẩn bảo mật khắt khe, vừa không làm phình to chi phí vận hành?

Chuyên gia Ngô Minh Hiếu: Bảo mật không nhất thiết phải bắt đầu bằng những hệ thống đắt tiền. Startup nên ưu tiên những biện pháp cơ bản nhưng hiệu quả cao như: Xác thực nhiều lớp, sao lưu dữ liệu, cập nhật phần mềm, phân quyền tối thiểu, mã hóa dữ liệu và kiểm tra bảo mật trước mỗi lần phát hành. Chi phí phòng ngừa luôn thấp hơn rất nhiều so với chi phí xử lý một vụ rò rỉ dữ liệu hoặc mất niềm tin khách hàng.

Ngay từ ngày đầu, doanh nghiệp công nghệ cần biết mình đang thu thập dữ liệu gì, lưu ở đâu, ai được truy cập, chia sẻ cho bên nào và khi nào phải xóa. Cần xây dựng chính sách quyền riêng tư, cơ chế quản lý sự đồng ý, quy trình xử lý yêu cầu của chủ thể dữ liệu, quản lý nhà cung cấp và ứng phó sự cố. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 cùng Nghị định 356/2025/NĐ-CP đã có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Vì vậy tuân thủ là điều bắt buộc, không phải để đến khi doanh nghiệp lớn mới thực hiện.

PV: Anh sẽ nhắn gửi điều gì đến các bạn trẻ đang khao khát khởi nghiệp trong làn sóng chuyển đổi số tại Việt Nam, để giúp họ “đi nhanh nhưng bền vững”?

Chuyên gia Ngô Minh Hiếu: Thông điệp của tôi là hãy đi nhanh bằng công nghệ, nhưng phải đi vững bằng niềm tin. Đừng xem an toàn thông tin, đạo đức và tuân thủ pháp luật là lực cản. Đó chính là nền móng giúp Startup tồn tại lâu dài, giữ được khách hàng và có thể phát triển ra thị trường lớn hơn.