Chiều nay (21/10), đại biểu Quốc hội thảo luận tại Tổ vềDự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội.

Chưa có khái niệm rõ ràng về "lao động nền tảng số"

Góp ý về đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH), đại biểu Trần Thị Thanh Lam,Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hộicho biết, lần này Chính phủ đề xuất sửa đổi theo hướng đưa người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số vào phạm vi xem xét để tham gia BHXH bắt buộc.

Đại biểu bày tỏ sự tán thành về mặt nguyên tắc đối với việc bổ sung nhóm đối tượng này nhằm từng bước mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.Tuy nhiên, qua phân tích nhiều chiều, đại biểu cho rằng, khái niệm "người làm việc trên nền tảng số" hiện nay vẫn chưa rõ ràng. Đây là một đối tượng bao quát, hoạt động trong nhiều lĩnh vực, đa ngành và thực tế chưa có sự đánh giá kỹ lưỡng.

Nêu ví dụ cụ thể về loại hình lao động công nghệ như tài xế Grab, đại biểu cho biết thành phần lao động này rất đa dạng, có người đã có việc làm chính nhưng đi làm thêm, có người đã đến tuổi nghỉ hưu vẫn tham gia chạy xe. Bên cạnh đó, mức phí đóng cho các nền tảng cũng có sự chênh lệch lớn, ví dụ tài xế Grab phải đóng chiết khấu khoảng 39%, trong khi G7 đóng khoảng 10% trên tổng cước.

"Việc đánh giá như thế nào là lao động nền tảng số hiện vẫn chưa rõ và chưa kỹ", đại biểu Trần Thị ThanhLam nhận định.

Đại biểu đề nghịChính phủ tiếp tục nghiên cứu, đánh giá tác động kỹ lưỡng việc mở rộng đối tượng đóng BHXH bắt buộc sang nhómngười làm việc trên nền tảng số.

Đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) cũng băn khoăn phạm vi đối tượng như dự thảo là rất rộng, chưa có tiêu chí nhận diện.

"Bảo hiểm xã hội bắt buộc là việc xác lập nghĩa vụ đóng góp mang tính bắt buộc đối với người dân và doanh nghiệp. Những vấn đề cốt lõi như ai là đối tượng, căn cứ đóng là thu nhập nào, doanh nghiệp nền tảng có trách nhiệm đóng hay không và ở mức nào, cần được xác định ở tầm luật hoặc ít nhất phải có tiêu chí, nguyên tắc khung trong Luật làm căn cứ để Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định", đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn nói.

Bên cạnh đó, cử tri là người lao động tự do, lao động nền tảng rất lo lắng khi thu nhập vốn bấp bênh lại bị trích thêm một khoản bắt buộc, trong khi hiện nay họ đang được tham gia tự nguyện và được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng theo Nghị định số 159/2025/NĐ-CP. Như Ủy ban thẩm tra đã chỉ ra, quy định này “chưa bảo đảm tính khả thi, có thể dẫn tới vướng mắc, tranh chấp pháp lý”.

Do đó, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề nghị nếu giữ quy định này, cần bổ sung ngay trong Luật các tiêu chí khung về đối tượng, căn cứ xác định thu nhập làm căn cứ đóng, trách nhiệm của doanh nghiệp nền tảng và yêu cầu bắt buộc phải lấy ý kiến của đối tượng chịu tác động trước khi trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Bên cạnh đó, thời điểm áp dụng không sớm hơn năm 2028để có thời gian hoàn thiện pháp luật về lao động, việc làm và xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông giữa cơ quan bảo hiểm xã hội, cơ quan thuế và các nền tảng số.

Trường hợp chưa đủ điều kiện quy định rõ, đề nghị chưa sửa khoản 6 Điều 2 lần này mà xem xét khi sửa đổi toàn diện Luật, bởi quy định hiện hành đã đủ cơ sở để Chính phủ đề xuất. Trong thời gian chuyển tiếp, đề nghị tiếp tục duy trì và nâng mức hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện cho nhóm lao động này.

Đầu tư quỹ BHXH: An toàn là tiên quyết, không cần vội vã khơi thông điểm nghẽn

Liên quan đến đầu tư quỹ BHXH, đại biểu Trần Thị Thanh Lam nhấn mạnh, yêu cầu đầu tư quỹ vừa phải an toàn, bảo tồn, vừa hiệu quả, minh bạch và đáp ứng tất cả các nguyên tắc cùng lúc là một bài toán khó. Tuy nhiên, khi xác định mục tiêu của quỹ, đại biểu nhấn mạnh "an toàn là trên hết".

Đại biểu Trần Thị Thanh Lam nhấn mạnhđây là quỹ ngoài ngân sách, được hình thành từ sự đóng góp của hàng triệu triệu người lao động và là quỹ an sinh xã hội lớn nhất của đất nước. "Trách nhiệm bảo tồn và giữ quỹ là một trọng trách rất lớn. Do đó, khi đầu tư quỹ bắt buộc phải tính tới các yếu tố này", đại biểu khẳng định.

Cung cấp thêm thông tin về tình hình đầu tư, đại biểu cho biết hiện nay 82% nguồn quỹ đang được dành để đầu tư vào trái phiếu Chính phủ, 18% còn lại đang được tập trung đầu tư tại 4 ngân hàng thương mại của Nhà nước. Hoạt động đầu tư này hiện nay vẫn đang mang lại hiệu quả.

Vì vậy, đối với quan điểm cho rằng cần khơi thông điểm nghẽn trong đầu tư quỹ, đại biểu đánh giá đây không phải là vấn đề quá gấp rút buộc phải sửa đổi ngay trong luật lần này. Đại biểu nhất trí với cơ quan thẩm tra về nguyên tắc an toàn là tiên quyết, bảo toànvốn, hiệu quả, minh bạch và gắn với trách nhiệm giải trình của các cơ quan quản lý nguồn quỹ.

"Đây là tiền để dành của hàng triệu người lao động, quy mô hơn 1,5 triệu tỷ đồng. Nếu chưa cân nhắc kỹ lưỡng, chưa có sự đánh giá thấu đáo mà đã đưa vào một chủ trương lớn như thế này, tôi đề nghị xin chậm lại. Hãy để đến khi sửa đổi Luật BHXH toàn diện sẽ có những nghiên cứu và đề xuất cụ thể, rõ ràng hơn," đại biểu Trần Thị Thanh Lam kết luận.