Bổ sung 4 loại hình nhà ở và chính sách phát triển nhà ở cho thuê

Trình bày tờ trình định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, việc sửa đổi Luật Nhà ở nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương của Đảng, Nhà nước để hoàn thiện môi trường pháp lý về phát triển nhà ở.

Theo đó, việc sửa đổi luật thể chế hóa đầy đủ quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng, Nhà nước về phát triển nhà ở hướng tới mục tiêu "mọi người đều có chỗ ở", gắn với bảo đảm an sinh xã hội.

Dự thảo Luật gồm 13 Chương, 145 Điều. So với tổng số quy định hiện nay của Luật Nhà ở là 198 Điều, dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) giảm 53 Điều tương ứng giảm 26 % số Điều)

Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, dự thảo luật bổ sung mới quy định về 4 loại hình nhà ở và chính sách pháp luật tương ứng đối với các loại hình nhà ở gồm: nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ, nhà ở chính sách, để thể chế hóa quan điểm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Thông báo số 64 của Văn phòng Trung ương.

Dự thảo luật cũng bổ sung chương mới về phát triển nhà ở cho thuê. Trong đó quy định về đối tượng được thuê, hình thức phát triển thông qua vốn Nhà nước, vốn ngoài Nhà nước; đất, yêu cầu đối với dự án và thủ tục đầu tư dự án; chính sách ưu đãi chủ đầu tư dự án đầu tư bằng vốn tư nhân; giá cho thuê nhà ở; quản lý nhà ở cho thuê.

Bổ sung mới về loại hình và chính sách ưu đãi về phát triển nhà ở thương mại giá phù hợp và đối tượng được mua loại hình nhà ở này. Cùng với đó, bổ sung quy định về phát triển, quản lý, vận hành nhà có mục đích lưu trú, nhằm quản lý việc sử dụng đúng mục đích loại hình nhà này.

Về phát triển nhà ở chính sách, luật hóa nội dung Nghị quyết số 201 của Quốc hội khóa XV về phát triển, quản lý nhà ở xã hội.

Về cải tạo, xây dựng lại chung cư, bổ sung hình thức BT trong thực hiện cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư; góp phần bổ sung nguồn vốn để thực hiện dự án cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư.

Về quản lý sử dụng nhà chung cư, Bộ trưởng cho biết, bổ sung mô hình thuê đơn vị chuyên nghiệp thực hiện một số nhiệm vụ của Ban quản trị nhà chung cư nhằm nâng cao chất lượng quản lý nhà chung cư, giảm tải khối lượng công việc cho Ban quản trị.

Ngoài ra, dự thảo luật cũng sửa đổi, bổ sung một số cơ chế về sở hữu, phát triển nhà ở xã hội, nhà ở phục vụ tái định cư, nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân, tài chính cho phát triển nhà ở, quản lý sử dụng nhà ở, giao dịch về nhà ở nhằm bảo đảm phù hợp, thống nhất với các luật mới được ban hành và phù hợp với thực tiễn.

Rà soát phân quyền, phân cấp triệt để cho chính quyền địa phương, trong đó 20/21 thủ tục thuộc thẩm quyền địa phương; cắt giảm 3/4 điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa thành phần hồ sơ, thủ tục hành chính để rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục hành chính.

Cần làm rõ tiêu chí "nhà ở thương mại giá phù hợp"

Thẩm tra, Chủ nhiệm Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủyban Pháp luật và Tư pháp và các cơ quan của Quốc hội tán thành với sự cần thiết xây dựng Luật Nhà ở (sửa đổi).

Cơ quan thẩm tra nhận thấy, các chính sách về nhà ở thương mại giá phù hợp về cơ bản kế thừa chính sách hiện hành về nhà ở xã hội như: quy định về đối tượng, quy định khống chế lợi nhuận định mức, quy định hưởng ưu đãi về trình tự thủ tục đầu tư, xây dựng, nhưng giữa tên gọi và cơ chế, chính sách áp dụng chưa có sự phân biệt rành mạch, chưa thể hiện đúng tính chất “thương mại".

Vì vậy, đề nghị tiếp tục nghiên cứu kỹ lưỡng, cân nhắc sự cần thiết, làm rõ cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn đề xuất loại hình “nhà ở thương giá phù hợp”, đặc biệt là căn cứ để xác định như thế nào là “giá phù hợp”, phân biệt rõ với nhà ở thương mại thông thường.

Về quy định liên quan đến phát triển loại hình nhà ở cho thuê, Thường trực Ủy ban đề nghị cần tiếp tục nghiên cứu, phân biệt các trường hợp “cho thuê" khi phát triển “nhà ở thương mại”, “nhà ở thương mại có giá phù hợp”, “nhà ở nhiều tầng, nhiều căn hộ của cá nhân” với trường hợp phát triển “nhà ở cho thuê” để có cơ sở áp dụng các chính sách phù hợp, tránh vướng mắc khi triển khai thực hiện.

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, hồ sơ định hướng luật sau khi tiếp thu ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến lần đầu tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất với mục đích, quan điểm về những nội dung chính của dự thảo luật Nhà ở (sửa đổi); đồng thời đánh giá dự thảo cơ bản đã thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng về nhà ở, nhất là các văn bản chỉ đạo mới trong thời gian gần đây.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, rà soát các nhóm chính sách và nội dung của dự thảo luật để bảo đảm phù hợp với Nghị quyết về quan điểm định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các nghị quyết có liên quan vừa được thông qua tại Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, phù hợp với Chỉ thị của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển nhà ở và thị trường bất động sản trong tình hình mới.