Từ ngày 1/1/2026, hình thức thuế khoán được xóa bỏ, 100% hộ kinh doanh chuyển sang kê khai thuế. Tuy nhiên, mới đây, Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường đã có công văn gửi Thủ tướng kiến nghị nhiều giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh cá thể, trong đó có nội dung nghiên cứu cho thực hiện chính sách thuế khoán đối với hộ kinh doanh có doanh thu dưới 5 tỷ đồng/năm nhằm giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi trong giai đoạn chuyển đổi.

Sau đó, tại Công văn 5272 gửi Bộ trưởng Bộ Tài chính, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã giao Bộ Tài chính theo chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền nghiên cứu các kiến nghị liên quan. Động thái này cho thấy cơ quan quản lý đang tiếp tục lắng nghe ý kiến từ thực tiễn để hoàn thiện chính sách theo hướng thuận lợi hơn cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp.

Cần tháo gỡ đúng "điểm nghẽn" khi chuyển từ thuế khoán sang kê khai

Trao đổi với phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam, ThS. Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn thuế Trọng Tín cho biết, việc xóa bỏ thuế khoán là chủ trương đã được chuẩn bị kỹ lưỡng. Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 68, sau đó Quốc hội cụ thể hóa bằng Nghị quyết 198 với mục tiêu xây dựng hệ thống quản lý thuế hiện đại, công khai và minh bạch.

Ông Được cho rằng, khi nền kinh tế ngày càng phát triển theo hướng hiện đại thì cơ chế thuế khoán với nhiều yếu tố thiếu minh bạch sẽ không còn phù hợp. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi cần tập trung xử lý những bất cập của chính sách thay vì chỉ thay đổi phương thức quản lý.

"Vướng ở đâu thì giải quyết ở đó, chứ không phải vướng một chỗ lại đi làm một việc khác", ông Được nhấn mạnh.

Theo vị chuyên gia, thay vì quay lại thuế khoán, cơ quan quản lý cần rà soát lại các ngưỡng doanh thu để phù hợp với thực tế hoạt động của hộ kinh doanh. Chẳng hạn, ngưỡng doanh thu 1 tỷ đồng có thể chưa phù hợp, có thể nghiên cứu nâng lên 3 tỷ đồng hoặc 5 tỷ đồng. Tương tự, ngưỡng doanh thu áp dụng phương pháp tính thuế theo doanh thu trừ chi phí nếu mức 3 tỷ đồng chưa hợp lý thì cũng có thể xem xét điều chỉnh lên 5 tỷ đồng hoặc 10 tỷ đồng nhằm giảm áp lực tuân thủ cho hộ kinh doanh nhỏ.

Ngoài ra, ông Được cũng đề xuất nghiên cứu điều chỉnh quy định về xuất hóa đơn. Theo ông, nếu toàn bộ giao dịch được thực hiện qua chuyển khoản và cơ quan thuế đã kiểm soát được dòng tiền thì không nhất thiết phải xuất hóa đơn cho từng giao dịch.

"Trong trường hợp người bán chỉ phát sinh giao dịch chuyển khoản thì có thể cho phép xuất hóa đơn tổng hợp theo ngày thay vì phải xuất hóa đơn cho từng giao dịch", ông đề xuất.

Theo ông Được, mục tiêu cuối cùng của hóa đơn là chứng minh giao dịch, bảo đảm quyền lợi của người mua và phục vụ công tác quản lý thuế. Khi dữ liệu thanh toán đã được kiểm soát, việc linh hoạt hơn về thời điểm xuất hóa đơn sẽ giúp giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ nhưng vẫn bảo đảm nguyên tắc thu đúng, thu đủ, công khai và bình đẳng.

Tranh luận không nằm ở thuế khoán hay kê khai mà ở cơ chế thuận lợi nhất

Ở góc nhìn khác, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cho rằng, đề xuất nghiên cứu áp dụng cơ chế thuế khoán đối với hộ kinh doanh có doanh thu dưới 5 tỷ đồng/năm đang nhận được sự đồng tình của nhiều hộ kinh doanh. Theo ông, điều này phản ánh mong muốn có một cơ chế thực hiện nghĩa vụ thuế đơn giản, ổn định và giảm chi phí tuân thủ trong bối cảnh chuyển đổi số.

"Việc các cơ quan chức năng ghi nhận, nghiên cứu và đánh giá đề xuất này thể hiện tinh thần cầu thị, lắng nghe thực tiễn để tiếp tục hoàn thiện chính sách. Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp đối với những vấn đề có tác động lớn đến môi trường đầu tư, kinh doanh", ông Huy nhận định.

Theo ông Huy, thuế khoán đã hoàn thành vai trò lịch sử khi giúp hàng triệu hộ kinh doanh nhỏ giảm áp lực thủ tục hành chính và yên tâm sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của hóa đơn điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và quản lý dựa trên dữ liệu, phương thức quản lý thuế cũng cần được đổi mới theo hướng minh bạch và hiện đại hơn.

"Vấn đề hiện nay không chỉ là “có nên quay trở lại thuế khoán hay không”, mà quan trọng hơn là làm thế nào để xây dựng được một cơ chế vừa tạo thuận lợi tối đa cho hộ kinh doanh, vừa đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới", ông Huy nói.

Theo vị chuyên gia, thay vì đặt hai mô hình ở thế đối lập, có thể xây dựng cơ chế kê khai thật đơn giản đối với hộ kinh doanh quy mô nhỏ, đi kèm quy trình số hóa, phần mềm hỗ trợ miễn phí, thủ tục gọn nhẹ và lộ trình thực hiện phù hợp. Điều cộng đồng hộ kinh doanh mong muốn không nằm ở tên gọi của phương thức quản lý mà là một cơ chế dễ thực hiện, ổn định và minh bạch và tạo điều kiện để tập trung phát triển sản xuất, kinh doanh. Nếu đạt được mục tiêu đó, dù chính sách được thiết kế dưới hình thức nào, cũng sẽ nhận được sự đồng thuận cao từ thực tiễn.

"Một chính sách thuế hiệu quả cần hài hòa nhiều mục tiêu, bao gồm tạo thuận lợi cho người dân, bảo đảm công bằng giữa các chủ thể kinh doanh, nâng cao hiệu quả quản lý và phù hợp với xu hướng phát triển của nền kinh tế", ông Huy nhấn mạnh.

Ngành thuế tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện chính sách

Trước đó, tại họp báo thường kỳ quý II/2026 của Bộ Tài chính, ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế cho biết, cơ quan thuế đang tiếp thu ý kiến từ hiệp hội, doanh nghiệp và các cơ quan báo chí để tiếp tục hoàn thiện chính sách theo hướng tạo thuận lợi hơn cho người nộp thuế, đặc biệt là hộ kinh doanh.

Theo lãnh đạo Cục Thuế, việc xóa bỏ thuế khoán và chuyển sang cơ chế hộ kinh doanh tự kê khai doanh thu được triển khai theo tinh thần Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị và chỉ đạo của Chính phủ. Điểm thay đổi lớn nhất không nằm ở thuế suất mà ở phương thức quản lý. Trong khi trước đây hộ kinh doanh có doanh thu đến 100 triệu đồng/năm được miễn thuế thì hiện nay ngưỡng này đã nâng lên dưới 1 tỷ đồng. Đối với các hộ có doanh thu trên 1 tỷ đồng, việc thực hiện nghĩa vụ thuế được áp dụng theo quy định mới.

“Tỷ suất thuế tính trên doanh thu cơ bản không thay đổi, điểm khác biệt là hộ kinh doanh tự xác định doanh thu hàng tháng hoặc hàng quý để kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế", ông Mai Sơn cho hay.

Đại diện Cục Thuế khẳng định, hình thức kê khai giúp hộ kinh doanh nhận thấy rõ lợi ích so với cơ chế thuế khoán trước đây, nhất là trong việc cập nhật kịp thời doanh thu thực tế, hạn chế tình trạng doanh thu thay đổi nhưng không được điều chỉnh tương ứng như trước, từ đó giảm nguy cơ phát sinh hành vi trốn thuế.

"Sự minh bạch của cơ chế kê khai sẽ góp phần hình thành một vòng tròn khép kín trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của hộ kinh doanh, doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế", ông Mai Sơn nhấn mạnh.

Để hỗ trợ quá trình chuyển đổi, ngành Thuế đã phối hợp với các đơn vị công nghệ triển khai phần mềm bán hàng, hóa đơn điện tử, chữ ký số, khai và nộp thuế điện tử, trong đó có nhiều gói miễn phí. Theo ông Mai Sơn, 98% hộ kinh doanh đã kê khai đúng hạn trong giai đoạn đầu. Thời gian tới, cơ quan thuế sẽ tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính, hoàn thiện các quy định hướng dẫn và nghiên cứu những đề xuất thực sự tạo thuận lợi hơn cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp.