Ba bên chuẩn bị cho đàm phán với những ưu tiên khác nhau

Trước thềm đàm phán ba bêndiễn ra từ ngày 10-11/11, theo thông báo của Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Steve Witkoff, cả ba nước Mỹ, Nga và Ukraine đều đang chuẩn bị chương trình nghị sự và phát đi những tín hiệu về các ưu tiên cho vòng đàm phán.

Theo đó, phía Mỹ đưa ra các nội dung dự kiến của cuộc đàm phán bao gồm bảo đảm an ninh sau xung đột, giảm leo thang căng thẳng, các vấn đề nhân đạo và những bước tiếp theo hướng tới hòa bình. Mỹ kỳ vọng phát huy những tiến triển từ các cuộc tiếp xúc trước đó tại Kiev, Oslo và Saint Petersburg.

Theo Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Steve Witkoff, nước này cũng dự kiến tham vấn đại diện Pháp, Đức, Anh, Liên minh châu Âu (EU) và NATO tại Brussels về bảo đảm an ninh cho Ukraine, cấu trúc an ninh châu Âu sau xung đột và các cơ hội kinh tế hỗ trợ tái thiết nước này.

Phía Nga cũng đã xác nhận phái đoàn do ông Vladimir Medinsky, Trợ lý Tổng thống dẫn đầu sẽ tham gia đàm phán. Ngày 4/11, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho rằng, bảo đảm an ninh cho các bên sẽ là nội dung trọng tâm tại Abu Dhabi, đồng thời nhấn mạnh những bảo đảm này phải có tính tương hỗ.

Theo ông Peskov, các chi tiết liên quan đến bảo đảm an ninh sẽ được thảo luận kín. Cách tiếp cận này giúp các bên duy trì không gian trao đổi linh hoạt, song chưa thể xem là dấu hiệu cho thấy những bất đồng đã được thu hẹp hay đạt được đồng thuận.

Trong khi đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky công bố bốn ưu tiên mà Kiev muốn đưa ra bàn đàm phán. Trong đó có chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở năng lượng và hạ tầng thiết yếu; khơi thông hoạt động hàng hải ở Biển Đen, đặc biệt là hành lang vận chuyển ngũ cốc; tăng cường trao đổi tù binh, hướng tới phương án trao đổi tất cả lấy tất cả; chuẩn bị cuộc gặp cấp lãnh đạo với sự tham gia của châu Âu. Ukraine cũng muốn thảo luận về các bảo đảm an ninh và gói hỗ trợ tái thiết đất nước.

Như vậy, mặc dù cùng chung đích đến là tiến tới hòa bình, song ba bên bước vào cuộc đàm phán với những ưu tiên và điều kiện khác nhau. Mỹ hướng tới thúc đẩy các bước đi giảm căng thẳng và xây dựng khuôn khổ an ninh hậu xung đột. Nga nhấn mạnh các bảo đảm an ninh phải tính đến lợi ích của tất cả các bên, trong khi Ukraine muốn tập trung vào những biện pháp cụ thể nhằm chấm dứt các cuộc tấn công, bảo vệ hạ tầng và khôi phục hoạt động hàng hải. Khả năng dung hòa những ưu tiên này sẽ là vấn đề quan trọng tại Abu Dhabi.

Đàm phán ba bên - Những phép thử cho hòa bình

Tuy nhiên, theo giới chuyên gia, phép thử lớn nhất đối với cuộc đàm phán là liệu các bên có thể chuyển từ việc nêu điều kiện, sang tìm kiếm những thỏa hiệp cụ thể hay không. Trước mắt, vấn đề ngừng bắn và bảo đảm an ninh vẫn là hai nút thắt lớn, trong khi cách các bên xác định nền tảng cho một thỏa thuận lâu dài chưa đồng nhất.

Ukraine cho rằng, không thể có hòa bình ổn định nếu thiếu sự tham gia của các nước châu Âu. Ngược lại, phía Nga khẳng định đại diện châu Âu sẽ không tham gia vòng đàm phán ba bên tại Abu Dhabi, do khuôn khổ hiện tại chỉ gồm Nga, Mỹ và Ukraine. Còn Mỹ vẫn đang tham vấn với Pháp, Đức, Anh, EU và NATO về các vấn đề an ninh và tái thiết Ukraine.

Chuyên gia Alexander Gabuev, Giám đốc Trung tâm Nga - Á - Âu thuộc Quỹ Carnegie vì hòa bình quốc tế nhận định, việc châu Âu không trực tiếp tham gia thương lượng có thể tạo thêm đòn bẩy cho Mỹ trong quan hệ với các đồng minh châu Âu.

Một vấn đề khác là khả năng đưa tiến trình đàm phán lên cấp lãnh đạo. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đề xuất gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Thổ Nhĩ Kỳ, với sự tham gia của nhà lãnh đạo châu Âu. Trong khi đó, Tổng thống Nga Vladimir Putin cho rằng cuộc gặp trực tiếp với nhà lãnh đạo Ukraine chỉ có ý nghĩa khi tiến trình thương lượng đạt được kết quả nhất định và hình thành một số văn kiện về giải pháp lâu dài cho Ukraine.

Tuy nhiên, Tổng thống Nga cũng không từ chối và cho rằng, cuộc gặp nên diễn ra tại Moscow và tuyên bố sẵn sàng bảo đảm an toàn cho nhà lãnh đạo Ukraine. Điều này cho thấy cuộc gặp cấp cao vẫn phụ thuộc vào kết quả thương lượng ở các cấp thấp hơn. Trợ lý Tổng thống Nga Yuri Ushakov đã từng nhận định, vòng đàm phán sắp tới mang tính thăm dò, khó có thể giải quyết toàn bộ vấn đề chỉ trong một cuộc họp.

Vì vậy, Abu Dhabi không chỉ là nơi ba bên nối lại đối thoại, còn là phép thử đối với thiện chí và khả năng thu hẹp bất đồng của Nga, Mỹ và Ukraine. Những tiến triển cụ thể, dù còn hạn chế, cũng có thể tạo nền tảng cho các vòng thương lượng tiếp theo, mở thêm triển vọng cho tiến trình hòa bình.