Trong một thời gian dài, hàng nghìn dự án và khu đất tại thành phố Đà Nẵng đã bị “đóng băng”, “mắc kẹt” do vướng mắc về thủ tục pháp lý, kết luận thanh tra và thi hành án. Tình trạng này kéo dài gây lãng phí lớn, cản trở thu hút đầu tư và kìm hãm sự phát triển của thành phố.

Từ khi có Kết luận 77/2024 của Bộ Chính trị về “Phương án tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến các dự án, đất đai trong các kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án tại một số tỉnh, thành phố”; các Nghị quyết của Quốc hội; đặc biệt là Nghị quyết 170/2024 của Quốc hội và Nghị định 147 của Chính phủ về cơ chế, chính sách đặc thù xử lý vi phạm pháp luật đất đai, các nút thắt này đã dần được tháo gỡ, khơi thông nguồn lực đất đai cực kỳ quan trọng.

Đến nay, Đà Nẵng đã xử lý được 1.984 trên tổng số 2.035 dự án và cơ sở nhà đất với gần 5.000 hecta, tương đương vốn đầu tư khoảng 456.000 tỷ đồng, đạt 97,5% kế hoạch. Thành phố hiện trở thành điểm sáng của cả nước trong công tác tháo gỡ các dự án tồn đọng, kéo dài.

“Phá băng” 456.000 tỷ đồng từ các dự án tồn đọng kéo dài

Dự án Khu đô thị Thiên Ân tại phường Điện Bàn Đông (trước đây do UBND tỉnh Quảng Nam giao cho Công ty cổ phần Vinaconex 25 làm chủ đầu tư) triển khai từ năm 2016 nhưng suốt 10 năm qua không thể hoàn thành do vướng thủ tục và giải phóng mặt bằng. Mới đây, Đà Nẵng đã đưa dự án này vào diện tập trung tháo gỡ theo Nghị quyết 29 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm về đất đai.

Ông Trần Phước Tuấn, Giám đốc đầu tư công trình Công ty cổ phần Vinaconex 25chia sẻ:“Thời gian qua được sự hỗ trợ rất lớn của thành phố, tháo gỡ thủ tục đất đai ách tắc kéo dài, nổi cộm nhất là giải phóng mặt bằng. Đây là tồn tại rất lâu và mới đây, công ty cũng được UBND thành phố quyết định tiếp tục cho giao đất và cho thuê đất để chúng tôi tiếp tục triển khai đầu tư”.

Không chỉ riêng Khu đô thị Thiên Ân, hàng nghìn dự án “trùm mền” khác tại Đà Nẵng đã được vực dậy. Sau gần 10 năm chờ đợi, người dân vùng giải tỏa cuối cùng cũng được đền bù thỏa đáng và bố trí tái định cư. Ông Nguyễn Đình Dũng, người dân khối phố An Đông, phường Điện Bàn Đông bày tỏ phấn khởi khi nơi ở mới tốt hơn chỗ ở cũ: “Từ khi triển khai dự án tới bây giờ là 10 năm rồi. Lúc đầu rất khó khăn vì vướng mắc giải tỏa, đền bù không thỏa đáng họ không chịu đi. Sau khi sáp nhập xã phường, thành phố có phương án tháo gỡ nên rất tốt. Sau này, công ty cũng có hỗ trợ thêm tiền đền bù. Bây giờ, ở chỗ mới cao và tốt hơn, không có lụt”.

Phường Điện Bàn Đông từng là “điểm nóng” với 120 dự án đầu tư ngoài ngân sách bị bỏ hoang hơn 20 năm, dẫn đến lượng đơn thư khiếu nại về đất đai chiếm tới 90%. Ông Trương Anh Quốc, Phó Chủ tịch UBND phường Điện Bàn Đông cho biết, việc xử lý từng bộ hồ sơ qua nhiều thời kỳ, qua 7 lần điều chỉnh quy hoạch vô cùng áp lực. Việc bố trí cán bộ tiếp nhận, phân loại hồ sơ để xử lý cũng quá khó khăn và tốn nhiều thời gian.

“Đây là những dự án từ đô thị mới Điện Nam - Điện Ngọc của tỉnh Quảng Nam trước đây, chứ không có dự án nào phát sinh mới trên địa bàn khi thành lập chính quyền hai cấp. Trong khi lịch sử quá lâu đời, có những dự án kéo dài hơn 20 năm, rất phức tạp. Trách nhiệm đè lên chính quyền địa phương rất lớn. Tuy nhiên, không phải là chính quyền thấy khó mà không làm. Từng hồ sơ, từng trường hợp chúng tôi phải lật ra xem xét qua các thời kỳ để không bỏ sót lợi ích hợp pháp của người dân. Chúng tôi gỡ rối được rất nhiều, ví dụ như là các dự án Bách Đạt An là nóng nhất”, ông Trương Anh Quốc cho hay.

Nhìn lại giai đoạn từ 2012 đến 2020, Đà Nẵng từng phải rà soát tới 1.313 dự án liên quan đến 4 kết luận của Thanh tra Chính phủ và 3 bản án hình sự phúc thẩm. Nhiều khu đất bị “mắc kẹt” trong thi hành án, kéo dài nhiều năm không giải quyết được. Phải đến khi có Kết luận 77 của Bộ Chính trị, Nghị quyết 170, Nghị quyết 29 của Quốc hội và Nghị định 147 của Chính phủ, địa phương mới có đầy đủ hành lang pháp lý để giải quyết dứt điểm.

Ông Phạm Nam Sơn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng cho biết thành phố đã thành lập 3 tổ chuyên trách để tháo gỡ vướng mắc: “Các đơn vị rà soát để hướng dẫn cho các chủ đầu tư thực hiện các thủ tục, đảm bảo rằng sau khi nhà đầu tư hoàn thành nghĩa vụ tài chính theo phương án tháo gỡ sẽ đưa đất vào sử dụng, tiến hành triển khai dự án; không để trường hợp sau khi tháo gỡ các khó khăn về tài chính lại tiếp tục báo cáo và xin hướng dẫn các thủ tục khác”.

Không hợp thức hóa sai phạm

Đến nay, thành phố Đà Nẵng đã hoàn thành xử lý 1.984/2.035 dự án, đạt 97,5% kế hoạch. Đáng chú ý là chỉ 20 ngày sau khi Nghị quyết 29 của Quốc hội và Nghị định 147 của Chính phủ có hiệu lực, thành phố đã công bố đợt đầu tiên gồm 356 dự án đủ điều kiện tháo gỡ, và đã giải quyết được 206 dự án sau gần 4 tháng triển khai. Nhiều dự án trọng điểm quy mô lớn đã từng bước được tháo gỡ các nút thắt về thủ tục pháp lý, sớm đưa dự án vào hoạt động, thu hồi nguồn lực tài chính, đất đai và tài sản được sử dụng hiệu quả.

Ông Trần Nam Hưng, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng cho biết, quá trình xử lý vô cùng phức tạp do hồ sơ phân tán và hệ thống pháp luật qua các thời kỳ thay đổi. Thành phố kiên định nguyên tắc: Làm nhanh nhưng chặt chẽ, thận trọng; tuyệt đối không hợp thức hóa sai phạm, không làm thất thoát tài sản nhà nước.

“Một loạt giải pháp chúng tôi đã tháo gỡ, thậm chí vận dụng quy định của Luật Đất đai, chúng tôi đã cho phân kỳ tiến độ thực hiện dự án. Dự án phân làm hai kỳ để định giá đất, nộp tiền sử dụng đất trước phần phân kỳ 1, để lấy nguồn lực tiếp tục làm phân kỳ 2. Chúng tôi đã hết lòng với doanh nghiệp rồi. Bây giờ, yêu cầu các doanh nghiệp phải có cam kết, kế hoạch, có lộ trình cụ thể để triển khai dự án, không cho phép chậm trễ. Chứ bây giờ tháo gỡ xong lại để đó, lại kéo dài thì hiệu quả cuối cùng là không có”, ông Trần Nam Hưng nêu rõ.

Việc tháo gỡ thành công hàng trăm dự án, khu đất “mắc kẹt” tại Đà Nẵng không chỉ khơi thông nguồn lực đất đai khổng lồ, chống lãng phí mà còn củng cố mạnh mẽ niềm tin của doanh nghiệp, cải thiện môi trường đầu tư. Đây chính là động lực quan trọng giúp kinh tế thành phố bứt tốc, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong dài hạn.