Khơi thông điểm nghẽn bằng "hải quan một cửa"

Theo ông Nguyễn Xuân Kỳ, Tổng thư ký Hiệp hội Cảng biển Việt Nam, Luật Phát triển đô thị quy định Khu thương mại tự do (FTZ) có phân định địa giới và gắn liền với hệ thống cảng biển. Do đó, các chính sách đi kèm trong Nghị quyết cần được xây dựng tương xứng với quy mô này.

Thực tế nhiều năm qua, khu vực Cảng Cái Mép gặp không ít khó khăn trong vận chuyển hàng hóa giữa các bến cảng do hạ tầng kết nối và thủ tục hành chính thiếu đồng bộ. Từ thực trạng đó, ông Kỳ kiến nghị TP.HCM cần sớm ban hành quy chế về cảng mở để giải quyết triệt để những vướng mắc hiện hữu.

Về thủ tục hải quan, nếu thiếu vắng cơ chế thí điểm, việc luân chuyển hàng hóa giữa bến cảng trong FTZ với các khu logistics sẽ vô cùng nan giải. Nghị quyết cần có chính sách hỗ trợ để quá trình này diễn ra nhanh chóng, thuận lợi.

Chia sẻ bài học từ Khu thương mại tự do tại Hải Phòng, ông Kỳ cho biết việc gom các đầu mối làm thủ tục về một cửa đã mang lại hiệu quả rõ rệt cho doanh nghiệp:

"Ở Hải Phòng cũng đang thí điểm đầu tiên ở Việt Nam gom lại một đơn vị làm thủ tục, toàn bộ thủ tục do Chi cục Hải quan khu vực 3 làm. Trước đây, hải quan ở mỗi bên có một đội làm thủ tục. Bây giờ gom tất cả làm thủ tục hải quan ở một chỗ, đang thí điểm làm rất tốt. Theo tôi, TP.HCM nên đề nghị Cục Hải quan áp dụng tương tự mô hình thứ 2 thông quan tập trung của toàn bộ khu vực ra một nơi"

Ranh giới số và không gian thương mại điện tử

Còn theo ông Trương Tấn Lộc, Giám đốc Marketing Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn, FTZ cần có cơ chế linh hoạt và ranh giới số, chứ không phải ranh giới địa lý.

Nếu hệ thống cảng hiện hữu kết nối thành công với hạ tầng số và hải quan số, TP.HCM hoàn toàn có thể đưa FTZ vào hoạt động chỉ trong 1-2 năm, thay vì phải chờ đợi từ 5-10 năm.

"Tôi đề xuất là các cơ sở cảng hiện hữu tại khu Cái Mép thượng và thậm chí là thượng lưu sông Thị Vải là chúng ta cũng nên đưa vào quy hoạch thành khu cảng mở kết nối với khu thương mại tự do. Bởi vì, ở đây không chỉ là hàng container, khi nói về thương mại tự do đa dạng mặt hàng thì là khu vực cảng ở khu vực sông Thị Vải và Cái Mép thượng thì nên có cơ chế kết nối với các cảng ngoài quy hoạch để liên thông", ông Trương Tấn Lộc đề xuất.

Ở góc độ phát triển dịch vụ, Tiến sĩ Lê Giang Nam, Phó Giám đốc Phân hiệu Đại học Ngoại thương tại TP.HCM chỉ ra một khoảng trống pháp lý trong dự thảo, đó là chưa có quy định trực tiếp về chức năng dịch vụ thương mại điện tử xuyên biên giới của Khu logistics tích hợp.

Tiến sĩ Lê Giang Nam đề xuất bổ sung điểm mới này vào dự thảo Nghị quyết với nội dung: “Khu logistics tích hợp được phát triển theo hướng hình thành hệ sinh thái dịch vụ logistics và thương mại điện tử xuyên biên giới. Nó bao gồm các hoạt động lưu kho, phân loại, đóng gói, hoàn tất đơn hàng, gom và chia tách đơn hàng, giao nhận, vận tải, phân phối, xử lý hàng hoàn và dịch vụ hỗ trợ xuất khẩu, phù hợp với quy định của pháp luật chuyên ngành”.

Dù đi sau trong việc phát triển mô hình FTZ, vấn đề của TP.HCM không nằm ở thời điểm xuất phát mà là tốc độ triển khai. Một bản nghị quyết bám sát thực tiễn, tận dụng tối đa tiềm năng và lợi thế sẵn có sẽ tạo đà bứt phá cho nền kinh tế thành phố trong giai đoạn tới.