Tại Lordstown, bang Ohio, nhà máy pin Ultium Cells trị giá 2,3 tỷ USD do General Motors (GM) và LG Energy Solution của Hàn Quốc vận hành từng được xem là biểu tượng cho làn sóng đầu tư mới vào ngành công nghiệp ô tô Mỹ.

Tuy nhiên, khi nhu cầu xe điện suy giảm, nhà máy phải tạm dừng hoạt động và cho hàng trăm công nhân nghỉ việc. Theo Reuters, khoảng 700 công nhân đã được tuyển dụng trở lại và nhà máy nối lại sản xuất vào giữa tháng 8, song khoảng 600 người vẫn trong tình trạng tạm thời nghỉ việc không xác định thời hạn.

Từ “Vành đai pin” đến những dự án bị thu hẹp

Trong giai đoạn 2019-2024, đầu tư vào ngành sản xuất ô tô Mỹ tăng mạnh, trong đó xe điện đóng góp phần lớn mức tăng. Hàng loạt dự án nhà máy pin và xe điện được triển khai tại các bang miền Trung và miền Nam, tạo nên khu vực thường được gọi là “Vành đai pin”.

Theo phân tích của Reuters dựa trên dữ liệu Atlas Public Policy, các dự án xe điện và cơ sở sản xuất pin bị hủy từ tháng 1/2025 đến tháng 8/2026 từng được kỳ vọng tạo khoảng 27.000 việc làm. Khoảng 4/5 số khoản đầu tư bị hủy nằm tại các bang vốn có truyền thống ủng hộ đảng Cộng hòa.

Tại Glendale, bang Kentucky, Ford và đối tác SK On từng công bố khoản đầu tư 5,8 tỷ USD cho tổ hợp sản xuất pin, dự kiến tạo khoảng 5.000 việc làm. Tuy nhiên, kế hoạch sau đó được điều chỉnh. Ford cho biết nhà máy sẽ chuyển một phần sang sản xuất pin lưu trữ năng lượng, với kế hoạch tuyển khoảng 2.100 lao động, chưa bằng một nửa số nhân công dự kiến ban đầu.

Những thay đổi này cho thấy ngành ô tô Mỹ đang điều chỉnh đáng kể chiến lược đầu tư, khi triển vọng xe điện không còn được đánh giá như giai đoạn trước.

Chính sách thay đổi, thị trường cũng thay đổi

Một trong những thay đổi được các doanh nghiệp ô tô nhắc tới nhiều nhất là việc bãi bỏ khoản tín dụng thuế 7.500 USD dành cho người mua xe điện.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh doanh số xe điện tại Mỹ vốn đã tăng chậm hơn kỳ vọng. Người tiêu dùng vẫn quan ngại về giá xe, phạm vi hoạt động và những yếu tố liên quan đến việc sử dụng xe điện. Vì vậy, thay đổi chính sách của chính quyền Trump không phải nguyên nhân duy nhất khiến thị trường giảm tốc, nhưng đã tạo thêm sức ép lên các kế hoạch đầu tư lớn của doanh nghiệp.

Theo Reuters, dẫn dữ liệu của Trung tâm Nghiên cứu Ô tô (CAR), đầu tư vào ngành sản xuất ô tô Mỹ trong giai đoạn 2019-2024 tăng hơn gấp đôi so với 6 năm trước đó. Trong khi đó, dữ liệu Atlas cho thấy gần 20 tỷ USD giá trị các dự án đã bị hủy trong năm 2025, còn các thông báo đầu tư mới chỉ đạt khoảng 6,5 tỷ USD, thấp hơn nhiều so với mức đỉnh 55 tỷ USD năm 2023, đầu tư vào ngành sản xuất ô tô Mỹ trong giai đoạn 2019-2024 tăng hơn gấp đôi so với 6 năm trước đó và xe điện chiếm toàn bộ mức tăng. Tuy nhiên, gần 20 tỷ USD giá trị các dự án đã bị hủy trong năm 2025, trong khi các thông báo đầu tư mới chỉ đạt khoảng 6,5 tỷ USD, tương đương 29% mức của năm trước và thấp hơn nhiều so với đỉnh 55 tỷ USD năm 2023.

Điều này cho thấy cả yếu tố thị trường và chính sách đang tác động đến quyết định đầu tư của các nhà sản xuất.

Mỹ quay trở lại với xe xăng?

Chính quyền Tổng thống Trump cho rằng người tiêu dùng nên được tự do lựa chọn phương tiện, đồng thời phản đối những quy định mà ông cho rằng tạo áp lực buộc người Mỹ chuyển sang xe điện.

Các nhà sản xuất vì thế đang điều chỉnh danh mục sản phẩm theo hướng kết hợp xe chạy xăng, xe hybrid và xe điện. Tập đoàn sản xuất ô tô đa quốc gia Stellantis đẩy mạnh các dòng xe bán tải sử dụng động cơ đốt trong. Ford cũng chuyển một số kế hoạch sản xuất xe bán tải điện tại Tennessee sang xe chạy xăng có khả năng mang lại lợi nhuận cao hơn. Một số dự án pin và xe điện khác bị đình hoãn hoặc hủy bỏ.

Về ngắn hạn, chiến lược này có thể giúp các hãng tập trung vào những phân khúc đang có nhu cầu cao tại Mỹ, đặc biệt là xe bán tải và SUV.

Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là liệu hướng đi này có phù hợp với xu thế dài hạn của ngành ô tô toàn cầu.

Bài toán cạnh tranh với Trung Quốc và châu Âu

Một trong những lý do Mỹ thúc đẩy sản xuất xe điện và pin trong nước những năm qua là nhằm giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc, quốc gia giữ vị trí quan trọng trong chuỗi cung ứng xe điện toàn cầu. Các khoản đầu tư vào nhà máy pin được kỳ vọng vừa tạo việc làm, vừa xây dựng năng lực công nghiệp mới cho Mỹ.

Khi các dự án bị thu hẹp, Mỹ có thể phải điều chỉnh tốc độ phát triển chuỗi cung ứng xe điện và pin trong nước.

Trong khi đó, Trung Quốc tiếp tục duy trì quy mô lớn trong sản xuất và tiêu thụ xe điện. Châu Âu cũng tiếp tục thúc đẩy quá trình chuyển đổi thông qua các quy định về phát thải và chính sách hỗ trợ.

Vì vậy, cuộc cạnh tranh không chỉ nằm ở việc người Mỹ mua loại xe nào, mà còn liên quan đến công nghệ và chuỗi cung ứng nào sẽ trở thành nền tảng của ngành ô tô trong thập kỷ tới.

Nếu các nhà sản xuất Mỹ ưu tiên xe xăng trong thời gian dài, họ có thể hưởng lợi về doanh thu và lợi nhuận trong ngắn hạn, nhưng đồng thời phải đối mặt với sức ép cạnh tranh khi xe điện tiếp tục phát triển ở các thị trường khác.

Nhà máy pin của Mỹ tìm hướng đi mới

Những nhà máy gặp khó khăn chưa chắc trở thành tài sản bỏ không. Một hướng đi đang được các doanh nghiệp tính tới là chuyển từ sản xuất pin xe điện sang pin lưu trữ năng lượng.

Nhu cầu này tăng cùng sự phát triển của trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, vốn cần nguồn điện lớn và ổn định. GM, Ford và một số đối tác đã công bố kế hoạch chuyển đổi một phần năng lực sản xuất theo hướng này.

Tuy nhiên, đây không phải giải pháp có thể thay thế hoàn toàn thị trường xe điện. Các nhà máy được thiết kế cho pin xe điện có thể cần nhiều tháng, thậm chí nhiều năm để chuyển đổi; trong khi công nghệ, hóa chất sử dụng cho pin lưu trữ có những khác biệt nhất định. Nhu cầu pin lưu trữ cũng có thể chưa đủ lớn để hấp thụ toàn bộ công suất từng dành cho xe điện.

Việc làm vẫn là phép thử lớn

Theo số liệu được Reuters dẫn, số việc làm trong ngành sản xuất ô tô Mỹ đã giảm 1,3% kể từ tháng 1/2025, xuống khoảng 963.000 người vào tháng 8/2026. Trong khi đó, các dự án xe điện và pin bị hủy trong cùng giai đoạn từng được kỳ vọng tạo khoảng 27.000 việc làm. Những con số này cho thấy việc chuyển hướng chính sách chưa ngay lập tức tạo ra sự gia tăng việc làm ròng trong ngành.

Các khoản đầu tư mới có thể cần nhiều năm mới chuyển thành việc làm ổn định, trong khi việc đóng cửa hoặc thu hẹp dự án xe điện tạo tác động tức thời đối với người lao động.

Tại Lordstown, nhà máy từng tạo việc làm cho khoảng 1.300 người khi đi vào hoạt động năm 2022, nhưng sau đó phải cắt giảm mạnh nhân sự do nhu cầu xe điện yếu.

Bước ngoặt của ngành ô tô Mỹ

Câu chuyện tại Lordstown cho thấy quá trình chuyển đổi của ngành ô tô không chỉ là vấn đề công nghệ, mà còn liên quan đến chính sách công nghiệp, việc làm và vị thế cạnh tranh quốc tế.

Chính quyền Mỹ đang lựa chọn cách tiếp cận khác: giảm ưu đãi trực tiếp cho xe điện, nới lỏng một số quy định liên quan đến khí thải, thúc đẩy nhiên liệu hóa thạch và sử dụng chính sách thương mại để khuyến khích sản xuất trong nước.

Trong khi đó, các nhà sản xuất phải cân bằng giữa nhu cầu hiện tại của người tiêu dùng Mỹ và xu hướng công nghệ dài hạn của thị trường thế giới.

Vì vậy, bài toán đối với ngành ô tô Mỹ không đơn giản là xe điện hay xe xăng. Vấn đề lớn hơn là Mỹ sẽ xây dựng chuỗi cung ứng công nghiệp của tương lai dựa trên công nghệ nào, đồng thời làm thế nào để bảo đảm việc làm và duy trì năng lực cạnh tranh trước Trung Quốc và châu Âu.

Lordstown từng được gọi là “Thung lũng Điện áp”, thay cho biệt danh “Thung lũng Thép”, phản ánh kỳ vọng xe điện sẽ mở ra một chu kỳ công nghiệp mới.

Những diễn biến tại Lordstown và nhiều trung tâm sản xuất khác cho thấy chính sách mới của Washington đang thực sự định hình lại ngành ô tô Mỹ: ưu tiên sản xuất trong nước, mở rộng lựa chọn về công nghệ động lực và giảm vai trò của các chính sách thúc đẩy xe điện. Đây sẽ là hướng đi có tác động lâu dài tới việc làm, chuỗi cung ứng và vị thế cạnh tranh của ngành ô tô Mỹ trên thị trường toàn cầu.