Một kế hoạch trị giá 10 tỷ euro nhằm tự đưa người lên vũ trụ đang đượcCơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) hé lộ, đánh dấu bước ngoặt chiến lược của khu vực này trong kỷ nguyên không gian mới.

Tại cuộc họp hội đồng bộ trưởng diễn ra tại Đức vào năm ngoái, các quốc gia thành viên củaESA đã cam kết mức ngân sách kỷ lục hơn 22 tỷ euro, tăng 32% so với năm 2022. Bên cạnh các mục tiêu kinh tế, ESA lần đầu tiên được giao một sứ mệnh mang tính chiến lược: mở rộng sang lĩnh vực an ninh và quốc phòng, điển hình là chương trình IRIS trị giá 1,3 tỷ euro nhằm xây dựng năng lực tình báo và giám sát biên giới.

Giải thích lý do các quốc gia thành viên quyết định rót nhiều kinh phí như vậy, trong một cuộc phỏng vấn mới đây, ông Josef Aschabacher, Tổng Giám đốcESA cho biết, có 3 nguyên nhân chủ yếu mang tính quyết định: “Thứ nhất, vũ trụ là một công nghệ cốt lõi, là công nghệ được sử dụng và cần thiết cho đời sống hàng ngày. Thứ hai, vũ trụ với tư cách là một lĩnh vực kinh tế là một lĩnh vực phát triển rất nhanh. Ngày nay chúng ta có nền kinh tế vũ trụ trị giá khoảng 600 tỷ euro trên toàn thế giới. Con số này sẽ tăng lên khoảng 1,8 nghìn tỷ, một mức tăng trưởng rất mạnh, khoảng 10% mỗi năm. Thứ ba, ngày càng có nhiều không gian vũ trụ được cần thiết, được đòi hỏi để bảo vệ các quốc gia và người dân của họ”.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất đối với châu Âu hiện nay nằm ở việc duy trì các sứ mệnh thám hiểm không gian có con người. Kể từ khi thành lập năm 1975 và đưa phi hành gia đầu tiên lên vũ trụ vào năm 1983, ESA luôn phải dựa vào các đối tác quốc tế như NASA hay Nga. Với việc ISS dự kiến ngừng hoạt động vào năm 2032 và các phương tiện chở người như Falcon 9 hay Crew Dragon của SpaceX có khả năng hoàn hành sứ mệnh vào khoảng năm 2029, châu Âu đang đối mặt với sự bất định lớn trong việc đưa phi hành gia vào vũ trụ. Theo ôngJosef Aschabacher, điều này khiến châu Âu đối mặt với sự không chắc chắn về cách đưa các phi hành gia của mình vào không gian trong tương lai.

Trước tình thế này, Tổng giám đốc ESA Josef Aschabacher đã đặt ra một câu hỏi mang tính bước ngoặt: “Tại sao châu Âu không tự làm điều đó?”. Ông cho rằng, nếu tiếp tục phụ thuộc vào các nhà cung cấp thương mại tại Mỹ để thuê chuyến bay và không gian nghiên cứu sau khi ISS ngừng hoạt động, châu Âu sẽ phải chi khoảng 5 tỷ euro trong thập kỷ tới. Tuy nhiên, khoản tiền này sẽ chảy ra ngoài biên giới châu Âu. Thay vào đó, một kế hoạch tự chủ toàn diện với mức đầu tư khoảng 10 tỷ euro trong vòng 10 năm có thể giúp ESA xây dựng hoàn chỉnh năng lực phóng, vận chuyển và thu hồi phi hành gia của riêng mình. Vì vậy, người đứng đầu ESA khẳng định, đầu tư vào năng lực ở châu Âu sẽ giúp nguồn vốn được sử dụng để phát triển ngành công nghiệp vũ trụ , đồng thời tăng quyền tự chủ chiến lược của khu vực này.

“Nếu không đầu tư và đưa ra quyết định này, chúng tôi vẫn sẽ cần mua các chuyến bay ở Mỹ từ một nhà cung cấp thương mại, cũng như vẫn cần thuê trạm nghiên cứu trong không gian, Trạm vũ trụ là quỹ đạo của nó. Vì vậy, tôi muốn đầu tư kinh phí này ở châu Âu, củng cố ngành công nghiệp của chúng ta, tăng sự tự chủ của châu Âu trong lĩnh vực này và thậm chí đưa ra một cơ hội có thể cho bạn bè và đồng nghiệp từ Nhật Bản, Australia hoặc một số quốc gia khác”.

Dù hướng tới sự độc lập, người đứng đầu ESA khẳng định kế hoạch này không nhằm cô lập châu Âu, mà ngược lại là để nâng tầm vị thế trên trường quốc tế. Khi sở hữu năng lực tự chủ, châu Âu không chỉ chủ động trong nghiên cứu mà còn có thể mở rộng hợp tác, sẵn sàng đón nhận và chia sẻ cơ hội không gian với các đối tác chiến lược khác.

Việc quyết định chi mạnh tay để tự chủ công nghệ không gian cho thấy, ESA đã sẵn sàng bước vào cuộc đua "chinh phục bầu trời" trong thế kỷ 21 với tư cách một thế lực độc lập. Kế hoạch 10 tỷ euro này có thể là bước ngoặt quyết định giúp châu Âu thiết lập lại cán cân quyền lực trong kỷ nguyên khám phá không gian mới.