Giữ ổn định nguồn thu, tháo "nút thắt" ODA để tạo động lực tăng trưởng

Thảo luận tại tổ về ngân sách, đầu tư công và nợ công, đại biểu Trần Chúc Sơn (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) nhấn mạnh cầngiữ ổn định nguồn thu địa phương, đặc biệt từ xổ số kiến thiết, đồng thời đề nghị tháo gỡ các điểm nghẽn trong giải ngân vốn ODA.

Theo đại biểu, việc sắp xếp doanh nghiệp xổ số nếu thực hiện "cơ học" có thể tác động trực tiếp đến điều hành và nguồn thu ngân sách, nhất là tại khu vực phía Nam - nơi đóng góp lớn nhất từ lĩnh vực này. Vì vậy, Chính phủ cần thận trọng để tránh xáo trộn và suy giảm nguồn thu ổn định của địa phương.

Cùng với đó, đại biểu ủng hộ các chính sách miễn, giảm thuế nhằm hỗ trợ nền kinh tế, như thuế môi trường, thuế tiêu thụ đặc biệt hay thuế xăng dầu. Tuy nhiên, việc điều chỉnh cần có lộ trình phù hợp, tránh gây hụt thu đột ngột cho ngân sách địa phương.

"Việc giảm VAT, thuế môi trường thời gian qua đã ảnh hưởng đáng kể đến nguồn thu. Những địa phương khó khăn, không có nguồn bù đắp sẽ chịu áp lực rất lớn", đại biểu Sơn nêu rõ.

Liên quan đến nguồn thu từ đất đai, tài nguyên, đại biểu cho rằng cần phân chia hợp lý giữa Trung ương và địa phương, có tính đến sự khác biệt về điều kiện phát triển, tránh gia tăng chênh lệch vùng miền.Đại biểu đồng tình với chủ trương tăng huy động vốn, đặc biệt là ODA trong giai đoạn 2026-2030, nhưng cảnh báo nhiều rào cản lớn trong triển khai.

Hiện tỷ lệ giải ngân ODA còn thấp, nhiều địa phương dưới 50%, chủ yếu do quy trình chuẩn bị, đàm phán kéo dài 2-3 năm, thời gian triển khai sau ký kết chậm và phải thực hiện "thủ tục kép" theo cả quy định trong nước và nhà tài trợ. "Đây là rào cản lớn khiến nhiều đơn vị e ngại tiếp nhận vốn ODA", đại biểu Sơn nhấn mạnh.

Từ thực tế đó, đại biểu kiến nghị Chính phủ rà soát, cắt giảm và hài hòa thủ tục; Đơn giản hóa quy trình giải ngân; Tăng tính linh hoạt theo hiệp định vay.

Đồng thời, cần ưu tiên vốn cho các dự án lớn, liên kết vùng, có sức lan tỏa cao, đặc biệt là chương trình hạ tầng ven biển Đồng bằng sông Cửu Long - dự án chậm triển khai do vướng mắc trong phân chia nhà tài trợ.

Đại biểu đánh giá cao kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026-2030 với quy mô khoảng 8,2 triệu tỷ đồng, song lưu ý cần có danh mục dự án cụ thể để làm cơ sở pháp lý triển khai.

Việc triển khai đồng loạt nhiều dự án lớn cũng có thể gây áp lực lên nguồn nguyên vật liệu, nhất là tại Đồng bằng sông Cửu Long - nơi khan hiếm cát, đá. Do đó, cần nghiên cứu vật liệu thay thế như cát biển, xỉ than.

Trong bối cảnh ngân sách hạn chế, đại biểu đề nghị đẩy mạnh các hình thức PPP (BOT, BT), trong đó vốn nhà nước đóng vai trò "vốn mồi", còn nguồn lực chính từ khu vực tư nhân.

Một nội dung đáng chú ý khác là việc sử dụng tài sản công sau sáp nhập đơn vị hành chính. Đại biểu đề xuất xây dựng đề án tổng thể nhằm khai thác hiệu quả nhà, đất công; hạn chế đầu tư mới và chuyển đổi công năng phù hợp. Bên cạnh đó, cần tăng phân cấp cho cấp xã đi kèm nguồn lực tương xứng, tránh tình trạng "trao quyền nhưng không trao nguồn".

Quyết liệt cắt giảm 30% thủ tục hành chính trong tháng 4

Phát biểu tại phiên thảo luận, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc cho biết, Chính phủ đã tiếp thu đầy đủ ý kiến đại biểu và đề nghị tiếp tục gửi kiến nghị để xử lý kịp thời.Đáng chú ý, Chính phủ đặt mục tiêu cắt giảm ít nhất 30% thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh ngay trong tháng 4. Bộ Tư pháp được giao chủ trì rà soát, dự kiến hoàn tất phương án trước ngày 20/4.

"Những vấn đề cấp bách sẽ xử lý ngay, nội dung vượt thẩm quyền sẽ báo cáo để giải quyết sớm nhất", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Chính phủ cũng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung vào kiến nghị thực chất, trong đó: Việc thuộc thẩm quyền địa phương phải chủ động xử lý; Việc thuộc bộ, ngành sẽ được chỉ đạo giải quyết ngay; Nội dung vượt thẩm quyền sẽ báo cáo cấp có thẩm quyền.

Một trọng tâm khác là xử lý các dự án tồn đọng, đặc biệt trong lĩnh vực đất đai, quy hoạch, đấu thầu. Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc khẳng định quan điểm rõ ràng: Tháo gỡ để đưa dự án vào hoạt động, nhưng không hợp thức hóa sai phạm; cán bộ vi phạm vẫn phải xử lý theo quy định. Trách nhiệm được giao trực tiếp cho người đứng đầu địa phương, gắn với công tác kiểm tra, giám sát và đánh giá cán bộ.

Về năng lượng, Phó Thủ tướng cho biết quy hoạch điện hiện chưa đáp ứng mục tiêu tăng trưởng cao, do đó sẽ được điều chỉnh theo hướng cân đối các nguồn: điện than, điện LNG, điện tái tạo, điện hạt nhân. Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp tự sản xuất điện và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.

Để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP, Chính phủ xác định cần tập trung vào các cực tăng trưởng lớn như Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Đồng Nai, Quảng Ninh.

Bên cạnh đó, chuyển đổi số và khoa học công nghệ được xác định là động lực then chốt, với việc triển khai Nghị quyết 57 và thúc đẩy mô hình "3 nhà": Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp.

Đối với du lịch, Phó Thủ tướng nhấn mạnh cần phát triển đồng bộ từ hạ tầng, dịch vụ đến sản phẩm, thay vì chỉ tập trung vào chính sách visa. "Nếu không nâng cao chất lượng, khách đến một lần sẽ không quay lại", Phó Thủ tướng cảnh báo.

Khẳng định tinh thần điều hành, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh Chính phủ sẽ kế thừa và triển khai toàn diện các nhiệm vụ, không phân biệt "việc cũ hay mới". "Việc gì thuộc trách nhiệm Chính phủ thì sẽ làm đến cùng", Phó Thủ tướng khẳng định.

Đáng chú ý, về cải cách thủ tục hành chính, Phó Thủ tướng cho biết Thủ tướng đã giao Bộ Tư pháp phối hợp các bộ, ngành, địa phương rà soát tổng thể. Dự kiến trước ngày 15/4 sẽ có báo cáo và không muộn hơn 20/4 sẽ hoàn tất phương án cắt giảm ít nhất 30% thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh.

"Những nội dung cấp bách sẽ xử lý ngay, vấn đề vượt thẩm quyền sẽ báo cáo cơ quan có thẩm quyền để giải quyết sớm nhất", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Theo Phó Thủ tướng, Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương báo cáo đầy đủ tình hình thực hiện nhiệm vụ, trong đó tập trung vào các kiến nghị. Đáng chú ý, báo cáo thành tích cần ngắn gọn, nhưng phần kiến nghị có thể trình bày chi tiết để xử lý hiệu quả.

Chính phủ khẳng định nguyên tắc: Việc thuộc thẩm quyền địa phương thì địa phương phải chủ động giải quyết; Việc thuộc thẩm quyền bộ, ngành sẽ được chỉ đạo xử lý ngay; Nội dung vượt thẩm quyền sẽ tổng hợp báo cáo Bộ Chính trị, Quốc hội.

Một trong những nội dung trọng tâm được đề cập là xử lý các dự án tồn đọng, vướng mắc kéo dài, đặc biệt trong lĩnh vực đất đai, quy hoạch, đấu thầu. Phó Thủ tướng cho biết số lượng dự án khó khăn ngày càng tăng, với nhiều vi phạm khác nhau. Chính phủ đang báo cáo Bộ Chính trị và sẽ trình Quốc hội ban hành nghị quyết để tháo gỡ.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng nhấn mạnh quan điểm rõ ràng: "Tháo gỡ để đưa dự án vào sản xuất kinh doanh, nhưng không hợp thức hóa sai phạm. Cán bộ sai phạm vẫn phải xử lý theo quy định.Đồng thời, trách nhiệm được giao trực tiếp cho người đứng đầu cấp ủy địa phương, yêu cầu cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc, gắn với công tác kiểm tra, giám sát và đánh giá cán bộ".

Bảo đảm năng lượng, điều chỉnh quy hoạch điện

Liên quan đến năng lượng, Phó Thủ tướng cho biết quy hoạch điện hiện tại chưa đáp ứng mục tiêu tăng trưởng hai con số, do đó sẽ được điều chỉnh.Chính phủ đang nghiên cứu cân đối các nguồn điện, bao gồm điện than, điện LNG (cân nhắc chi phí phụ thuộc nước ngoài), điện tái tạo, điện hạt nhân. Đồng thời khuyến khích doanh nghiệp tự sản xuất điện phục vụ sản xuất và thúc đẩy sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả.

Về tăng trưởng GDP, Phó Thủ tướng cho rằng cần tập trung vào các vùng động lực như Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Đồng Nai, Quảng Ninh - nơi chỉ cần tăng trưởng 1% cũng đóng góp lớn cho cả nước. Tuy nhiên, việc đầu tư phải có lộ trình, tránh dàn trải, đặc biệt với các dự án hạ tầng lớn như cao tốc vùng khó khăn.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc khẳng định Chính phủ mới sẽ kế thừa và tiếp tục triển khai các nhiệm vụ của nhiệm kỳ trước, đồng thời mong muốn nhận được sự đồng thuận, ủng hộ từ Quốc hội và các đại biểu: "Không có việc cũ hay mới, việc gì thuộc trách nhiệm Chính phủ thì chúng tôi sẽ làm đến cùng".