Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, việc trợ giúp pháp lý ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và việc làm thường xuyên của người dân tại địa phương. Vì vậy, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý cần có một cái nhìn đa chiều từ góc độ người thụ hưởng, người thực hiện, để đội ngũ luật sư tăng cường trợ giúp pháp lý cho các đối tượng nhiều hơn nữa.Luật cần quy định bắt buộc việc lấy ý kiến của người dân, doanh nghiệp tương tự như việc đánh giá các chỉ số năng lực của tỉnh.

Nhấn mạnh, địa phương nào cũng có Trung tâm trợ giúp pháp lý, hướng đến các đối tượng yếu thế cần giúp đỡ như người già neo đơn, trẻ em không nơi nương tựa... để hỗ trợ làm các thủ tục pháp lý, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý 3 vấn đề chính, đó là mở rộng đối tượng thụ hưởng, người có mức sống trung bình gặp biến cố, cần bổ sung nhóm người không thuộc hộ nghèo, cận nghèo nhưng phải đối mặt với hoàn cảnh tài chính ngặt nghèo, khó khăn.

Chủ tịch Quốc hội cho rằng, hiện nay tỷ lệ hộ nghèo cả nước còn khoảng 1,3%, nhưng tỷ lệ cận nghèo cao gấp 3 lần. Nhiều trường hợp vừa thoát nghèo lại tái nghèo, nên đối tượng này cần được hết sức lưu ý. Bên cạnh đó, cần mở rộng cho tất cả trẻ em trong các vụ án hình sự, dân sự liên quan đến quyền lợi của các em, thay vì chỉ giới hạn trong một số điều kiện nhất định; bổ sung đối tượng người lao động bị sa thải hoặc có các vụ tranh chấp trong lao động tập thể.

Bên cạnh đó, cần nâng cao chất lượng địa vị pháp lý của trợ giúp viên, chuẩn hóa chức danh, chế độ đãi ngộ; cần có chính sách đãi ngộ thỏa đáng và quy định rõ ràng về quyền tiếp cận thông tin của trợ giúp viên, đây là yếu tố hết sức quan trọng để nâng cao chất lượng trợ giúp.

Nhấn mạnh, hiện nay, việc tham gia của các tổ chức hành nghề luật sư vào trợ giúp pháp lý vẫn còn mang tính hình thức, ngại tham gia do thủ tục thanh quyết toán phức tạp, Chủ tịch Quốc hội đề nghị, ngành tài chính và cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu kỹ để cải thiện quy trình này, cải cách mạnh mẽ thủ tục thanh toán, đơn giản hóa các loại giấy tờ quyết toán phí thực hiện vụ việc cho luật sư.

Theo đó, Trung tâm trợ giúp pháp lý và các đơn vị liên quan cần đồng bộ quy trình chi trả. Phí chi trả cho luật sư nên tiệm cận với giá trị thị trường để tạo động lực và khuyến khích họ tham gia; khuyến khích doanh nghiệp, tạo hành lang pháp lý thông thoáng để các doanh nghiệp, tổ chức xã hội và quỹ từ thiện có thể tham gia tài trợ và tiếp cận hoạt động trợ giúp pháp lý. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, nhà nước không thể bao quát hết toàn bộ chi phí, do đó việc xã hội hóa là hướng đi tất yếu và cần thiết.

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu cần nâng cao việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, đây là vấn đề được đặc biệt quan tâm trong bối cảnh hiện nay, khi mọi người dân đều đang dần tiếp cận với công nghệ số, do vậy, Luật chú ý tận dụng cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của ngành Công an và định danh điện tử để phục vụ trợ giúp pháp lý; xây dựng ứng dụng (App) và quy định pháp lý cho việc tư vấn trực tuyến, nộp hồ sơ qua mạng với giá trị tương đương hồ sơ giấy để rút ngắt thời gian, tiết kiệm "thời gian vàng" cho người dân.

"Việc kiểm soát chất lượng vụ việc trợ giúp pháp lý cần có một cơ chế đánh giá độc lập về chất lượng các vụ việc đã được trợ giúp; phản hồi từ người dân. Luật cần quy định bắt buộc việc lấy ý kiến của người dân, doanh nghiệp, tương tự như việc đánh giá các chỉ số năng lực của tỉnh. Cần đảm bảo tính đồng bộ, rà soát kỹ để Luật Trợ giúp pháp lý thống nhất với Bộ luật Tố tụng hình sự, dân sự và Luật Luật sư, tránh tình trạng luật này cho phép nhưng luật kia lại gây rào cản về thủ tục. Mở rộng phạm vi đại diện, cân nhắc mở rộng việc đại diện tố tụng cho các vụ việc hành chính, đất đai phức tạp. Đây là những lĩnh vực người dân cần hỗ trợ nhiều nhất để tránh tình trạng khiếu kiện kéo dài", Chủ tịch Quốc hội nói.