Chiều 4/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp Quốc hội, các đại biểu thảo luận tại tổ về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi). Giải trình, làm rõ các ý kiến của đại biểu, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết dự thảo luật được xây dựng trên cơ sở kế thừa những quy định tiến bộ của Luật Dầu khí năm 2022, đồng thời cập nhật các yêu cầu mới từ thực tiễn phát triển ngành năng lượng và định hướng phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Theo Bộ trưởng, việc xây dựng dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) được triển khai trên cơ sở Nghị quyết số 70 của Bộ Chính trị về định hướng chiến lược phát triển năng lượng quốc gia, Kết luận số 76 về chiến lược phát triển ngành Dầu khí Việt Nam, Nghị quyết số 105 của Quốc hội về chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2026 và Nghị quyết số 81 của Chính phủ thông qua các nhóm chính sách xây dựng dự thảo luật.

Luật Dầu khí năm 2022 là đạo luật được ban hành đúng thời điểm và có nhiều điểm tiến bộ. Tuy nhiên, bối cảnh phát triển mới đặt ra nhiều yêu cầu cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý. Một trong những nguyên nhân quan trọng là mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số sẽ kéo theo nhu cầu năng lượng tăng mạnh. Cùng với đó là yêu cầu tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo chủ trương của Đảng và Nhà nước.

Bên cạnh đó, nhiều mỏ dầu khí trong nước đã khai thác nhiều năm đang suy giảm sản lượng nhanh, trong khi các khu vực có tiềm năng mới chủ yếu nằm ở vùng nước sâu, xa bờ với điều kiện khai thác khó khăn và chi phí lớn, đòi hỏi cơ chế ưu đãi đủ sức hấp dẫn để thu hút nhà đầu tư.

Ngoài ra, việc Việt Nam cam kết đạt phát thải ròng bằng “0”vào năm 2050 cũng đặt ra yêu cầu bổ sung các chính sách mới nhằm đáp ứng xu hướng chuyển dịch năng lượng và phát triển xanh.

“Một là nhu cầu tốc độ tăng trưởng, phát triển của chúng ta tăng trưởng hai con số thì đương nhiên là đi liền với tăng trưởng nhu cầu về năng lượng. Thứ hai là thực tiễn yêu cầu của lãnh đạo Đảng, Nhà nước đặc biệt là đối với việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp phân quyền”, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nói.

Mở rộng phạm vi hoạt động dầu khí, bổ sung nhiều chính sách mới

Theo Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng, điểm mới đầu tiên của dự thảo luật là mở rộng phạm vi điều chỉnh của hoạt động dầu khí. Cụ thể, dự thảo bổ sung hoạt động thu giữ và lưu trữ carbon (CCS), mở rộng sang phát triển năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí trong phạm vi lô hợp đồng dầu khí, đồng thời bổ sung các dạng năng lượng dầu khí phi truyền thống như hydrogen tự nhiên.

Bộ trưởng cho biết đây là những nội dung hoàn toàn mới, phản ánh xu thế phát triển của ngành năng lượng trên thế giới cũng như yêu cầu chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam.

Một điểm đáng chú ý khác là đổi mới mô hình quản trị lĩnh vực dầu khí theo hướng phân định rõ trách nhiệm và thẩm quyền giữa các cấp. Theo đó, Thủ tướng Chính phủ quyết định các vấn đề mang tính vĩ mô, liên quan đến an ninh quốc gia và cơ chế ưu đãi; Bộ Công Thương thực hiện chức năng quản lý nhà nước; còn PetroVietnam thực hiện vai trò đại diện nước chủ nhà và nhà đầu tư theo thẩm quyền được giao.

Dự thảo cũng bổ sung nhiều quy định mới liên quan đến hợp đồng dầu khí như mở rộng, điều chỉnh, kéo dài hợp đồng; hoàn thiện cơ chế ưu đãi; xây dựng khung pháp lý cho các dự án dầu khí theo chuỗi; phát triển dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao và định hướng phát triển CCS.

Theo Bộ trưởng, thông qua việc điều chỉnh 5 nhóm chính sách trong 12 chương, 62 điều của dự thảo luật, các hoạt động dầu khí sẽ được triển khai nhanh hơn, giảm đáng kể thủ tục hành chính, đồng thời mở rộng đối tượng áp dụng, bao gồm cả các mỏ nhỏ, mỏ cận biên và các mỏ tận thu vốn rất khó thu hút đầu tư trong điều kiện bình thường.

Tạo điều kiện phát triển các lĩnh vực năng lượng mới

Giải trình thêm một số nội dung đại biểu Quốc hội quan tâm, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết quy định về tiếp nhận các mỏ tận thu được thiết kế nhằm tạo cơ hội cho các nhà đầu tư khác tham gia trước khi giao PetroVietnam tiếp nhận.Theo ông, chỉ khi không có nhà thầu nào tham gia thì Nhà nước mới giao PetroVietnam tiếp quản, qua đó vừa tận dụng được nguồn lực xã hội, vừa bảo đảm hiệu quả sử dụng nguồn lực nhà nước.

Đối với vấn đề chuyển nhượng quyền tham gia hợp đồng dầu khí, Bộ trưởng cho biết dự thảo vẫn bảo đảm kiểm soát chặt chẽ vì PetroVietnam được trao hai quyền quan trọng là quyền tham gia sau khi kế hoạch phát triển mỏ được phê duyệt và quyền ưu tiên mua trước khi nhà thầu chuyển nhượng.

Về ý kiến đề nghị chia sẻ lợi ích nhiều hơn cho các địa phương có tài nguyên dầu khí, Bộ trưởng nhấn mạnh tài nguyên dầu khí là tài sản thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước thống nhất quản lý, việc phân bổ nguồn thu thuộc thẩm quyền của Nhà nước.

Ông cũng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu ý kiến liên quan đến bảo tồn di sản văn hóa, cổ vật trong quá trình triển khai các dự án dầu khí.

Đáng chú ý, dành nhiều thời gian trao đổi về hoạt động thu giữ và lưu trữ carbon (CCS), Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho rằng đây là lĩnh vực cần được khuyến khích phát triển nhằm tận dụng các mỏ dầu khí đã cạn kiệt để lưu trữ CO2, góp phần giảm phát thải khí nhà kính.

“Nếu chúng ta phát triển được hoạt động này thì có thể chúng ta sẽ làm dịch vụ này cho cả khu vực Đông Nam Á, bởi vì các mỏ dầu khí của chúng ta, đặc biệt như mỏ Bạch Hổ ở tầng móng, có cấu trúc rất thuận lợi để chúng ta thu giữ và lưu trữ CO2”, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh.

Theo Bộ trưởng, hiện nay khoa học công nghệ chưa khai thác hiệu quả CO2, nhưng trong tương lai, khi công nghệ phát triển, loại khí này hoàn toàn có thể trở thành một nguồn tài nguyên mới. Việc miễn tiền sử dụng mặt biển đối với các công trình CCS là phù hợp với thông lệ quốc tế và sẽ góp phần khuyến khích phát triển lĩnh vực mới này, đồng thời tạo thêm động lực thực hiện các cam kết về tăng trưởng xanh và phát thải ròng bằng "0".

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng khẳng định dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) được xây dựng trên cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn vững chắc, hướng tới mục tiêu thúc đẩy hoạt động dầu khí phát triển hiệu quả hơn, mở rộng không gian cho các lĩnh vực năng lượng mới, tăng nguồn thu ngân sách và bảo đảm an ninh năng lượng trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.