Tháo gỡ điểm nghẽn trong triển khai Quy hoạch điện VIII

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, việc sửa đổi Luật Điện lực lần này tập trung vào cácmục tiêu cốt lõi đó là,thể chế hóa chủ trương của Đảng về bảo đảm an ninh năng lượng theo Nghị quyết 55, đồng thời luật hóa những nội dung đã được thực hiện theo Nghị quyết 253 của Quốc hội.

Cùng với đó,giải quyết đồng bộ các vấn đề về phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính. Đặc biệt, việc sửa luật nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn, vướng mắc trong công tác quy hoạch, triển khai quy hoạch và thực hiện các dự án nguồn điện.

Đề cập tiến độ thực hiện Quy hoạch điện VIII, Bộ trưởng cho biết, sau hơn 3 năm triển khai, mới có hơn 10% công suất nguồn điện theo quy hoạch được đưa vào vận hành. Quá trình thực hiện còn nhiều khó khăn, vướng mắc. Để khắc phục tình trạng này, dự thảo luật bổ sung các quy định nhằm bảo đảm tính đồng bộ giữa nguồn điện, lưới điện và nhu cầu phụ tải, đồng thời tạo sự linh hoạt trước yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Cụ thể, khoản 4 Điều 10 quy định các yêu cầu cơ bản về quy hoạch điện, trong đó có việc cập nhật khung phụ tải lớn, cơ cấu nguồn điện nền, nguồn điện linh hoạt, công suất dự phòng và lưới điện giải tỏa theo từng thời kỳ. Hiện Chính phủ đang chỉ đạo Bộ Công Thương cập nhật, điều chỉnh Quy hoạch điện VIII để phù hợp với điều kiện thực tế và các quy định pháp luật đã được sửa đổi.

Về cơ chế đầu tư, phát triển nguồn điện và lưới điện, Bộ trưởng cho biết, các dự án nguồn điện lớn, nguồn điện nền, trong đó có điện khí LNG, vẫn gặp khó khăn về thủ tục đầu tư và cơ chế thực hiện.

Riêng với điện khí LNG, theo Bộ trưởng, hiện có 14 dự án nhưng chưa triển khai được trên thực tế. Vì vậy, dự thảo luật đã bổ sung cơ chế chia sẻ rủi ro, đồng thời đặt ra các điều kiện đối với nhà đầu tư thực hiện dự án có quy mô vốn lớn.

Tuy nhiên, Bộ trưởng nhấn mạnh, việc tạo điều kiện cho nhà đầu tư phải đi cùng với trách nhiệm chia sẻ rủi ro với Nhà nước. “Không thể chuyển tất cả rủi ro trong quá trình đầu tư sang phía Nhà nước và cuối cùng tính vào chi phí của người dân”, Bộ trưởng nêu rõ.

Theo đó, cơ cấu giá điện được thiết kế có thành phần giá công suất nhằm bảo đảm tính khả dụng của nguồn điện. Khi các nhà máy điện nền, dự án nguồn điện lớn được đầu tư và đưa vào vận hành, ngoài phần công suất khả dụng được huy động trực tiếp, nhà đầu tư có thể được thanh toán phần chi phí liên quan đến công suất.

Đối với đàm phán hợp đồng mua bán điện, dự thảo luật đưa ra cơ chế đàm phán căn cứ vào kết quả đấu thầu dự án và giá điện nằm trong khung giá. Theo Bộ trưởng, đây là cơ sở quan trọng để ký kết hợp đồng, hạn chế tình trạng kéo dài thời gian đàm phán.

Giá điện phải minh bạch, lộ trình xóa bù chéo cần đánh giá kỹ

Về giá điện, Bộ trưởng nhấn mạnh nguyên tắc giá được hình thành theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước, phù hợp với cấp độ phát triển của thị trường điện cạnh tranh và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Giá điện phải phản ánh các chi phí hợp lý, hợp lệ.

Theo quy định tại Nghị định 72 và Nghị định 278, hằng năm, EVN phải công bố kết cấu chi phí trước khi kết thúc năm tài chính. Bộ Công Thương, Bộ Tài chính phối hợp với Kiểm toán Nhà nước kiểm toán, đánh giá và công khai các chi phí này trên website của Bộ Công Thương.

Tiếp thu ý kiến đại biểu, cơ quan soạn thảo dự kiến giao một đơn vị độc lập, không thuộc các đơn vị phát điện hoặc thực hiện hoạt động liên quan, trực thuộc cơ quan quản lý nhà nước xây dựng khung giá phát điện, nhằm bảo đảm tính khách quan và kịp thời.

Về hỗ trợ tiền điện, Bộ trưởng cho biết chính sách hiện hành theo Quyết định 28/2014 và Quyết định 14/2025 của Thủ tướng Chính phủ quy định mức hỗ trợ cho các đối tượng yếu thế tương đương 30kWh theo giá điện bậc 1. Các chính sách hỗ trợ thu hút đầu tư cũng được thiết kế theo hướng tách bạch nguồn kinh phí, không ảnh hưởng đến tiến độ và kế hoạch ngân sách nhà nước, phù hợp với tinh thần Nghị quyết 70.

Đối với lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện, dự thảo luật giao Thủ tướng Chính phủ quyết định trên cơ sở đánh giá đầy đủ tác động. Theo Bộ trưởng, cần xem xét kỹ từng nhóm đối tượng và từng vùng miền trước khi thực hiện.

Bộ trưởng khẳng định, Chính phủ sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan của Quốc hội, tiếp thu ý kiến đại biểu để hoàn thiện dự án luật trình Quốc hội xem xét, quyết định.

Làm rõ cơ chế phát triển năng lượng tái tạo, điện gió ngoài khơi

Về đàm phán hợp đồng mua bán điện, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết, dự thảo luật quy định việc đàm phán căn cứ vào kết quả đấu thầu dự án và giá điện nằm trong khung giá. Đây là cơ sở để ký kết hợp đồng, hạn chế tình trạng kéo dài thời gian đàm phán.

Đối với phát triển năng lượng tái tạo, Bộ trưởng nêu ba đặc điểm cần lưu ý: nguồn điện không liên tục, chi phí biên cơ bản bằng không và không có tính khả dụng. Vì vậy, tỷ trọng và tiến độ phát triển năng lượng tái tạo phải đồng bộ với quá trình hoàn thiện, nâng cấp hệ thống lưới điện thông minh.

Riêng điện gió ngoài khơi, đây là lĩnh vực mới, đòi hỏi vốn đầu tư lớn, công nghệ cao và liên quan trực tiếp đến quốc phòng, an ninh. Bộ trưởng cho biết sẽ tiếp thu ý kiến đại biểu để hoàn thiện cơ chế, đồng thời làm rõ khái niệm điện gió ngoài khơi và điện gió gần bờ.

Theo Bộ trưởng, cần phân biệt hai loại hình này. Thông lệ quốc tế xác định điện gió ngoài khơi phải cách bờ ít nhất 50 hải lý, trong khi pháp luật về biển của Việt Nam hiện quy định khoảng cách khoảng 6 hải lý. Sự khác biệt này cần được làm rõ để có cơ chế quản lý phù hợp.