Dữ liệu cá nhân trước nguy cơ bị xâm phạm

Nhấn mạnh về tính cấp thiết củaviệc bảo vệ dữ liệu cá nhân,phát biểu tại lễ giới thiệu sách "Dữ liệu cá nhân trên không gian mạng - Những vấn đề đặt ra trong kỷ nguyên phát triển mới", PGS.TS Vũ Trọng Lâm, Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật cho rằng, trong thực tiễn, bảo vệ dữ liệu cá nhân đang đứng trước nhiều thách thức. Chỉ từ những thao tác đơn giản hằng ngày như nhấp chuột, chia sẻ bài viết, tìm kiếm thông tin cho đến sử dụng dịch vụ trực tuyến và thực hiện giao dịch trên môi trường số, người dùng đều có nguy cơ mất quyền kiểm soát thông tin, đe dọa trực tiếp đến tài chính, quyền riêng tư và danh tính cá nhân.

Tại Việt Nam, hệ thống hành lang pháp lý bảo vệ dữ liệu cá nhân trong môi trường số đã cơ bản hoàn thiện với Luật An ninh mạng (2018), Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (có hiệu lực từ 1/1/2026) và Nghị định 330/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Tuy nhiên, thể chế nghiêm minh chỉ là điều kiện cần. Để nâng cao hiệu quả bảo vệ dữ liệu trong kỷ nguyên mới, Việt Nam cần một giải pháp toàn diện: kết hợp giữa pháp lý chặt chẽ, năng lực công nghệ tự chủ và ý thức trách nhiệm của mỗi cá nhân.

“Kỷ nguyên số đòi hỏi mỗi người không chỉ biết sử dụng thành thạo công nghệ mà quan trọng hơn phải biết nâng cao năng lực bảo vệ dữ liệu cá nhân trên không gian mạng. Đây là lá chắn giúp phòng ngừa rủi ro lừa đảo, chiếm đoạt tài sản hay lộ lọt thông tin cá nhân trên không gian mạng”, theo PGS.TS Vũ Trọng Lâm.

Xây dựng không gian mạng an toàn, nhân văn

Tiếp nối góc nhìn về tầm quan trọng của việc chủ động phòng ngừa rủi ro, Thượng tướng, GS.TS Nguyễn Văn Thành, nguyên Thứ trưởng Bộ Công an, nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương cho rằng, đất nước Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới với yêu cầu phát triển đến năm 2030, tầm nhìn năm 2045 trở thành một quốc gia phát triển, giàu mạnh, văn minh, yêu cầu bảo vệ quyền riêng tư và quyền cá nhân trên cơ sở luật pháp đang đặt ra cấp thiết hơn bao giờ hết.

Thượng tướng, GS.TS Nguyễn Văn Thành khẳng định, việc xây dựng một không gian mạng an toàn, nhân văn là yêu cầu bắt buộc của phát triển bền vững. Đây không chỉ là nhiệm vụ của riêng lực lượng chuyên trách mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Do đó, chủ động nghiên cứu và thực thi các giải pháp bảo vệ tài nguyên số quốc gia cũng như của mỗi cá nhân chính là tiền đề then chốt trong giai đoạn mới.

Đi sâu làm rõ tác động đa chiều của lộ lọt dữ liệu cá nhân, Trung tướng, PGS.TS Trịnh Ngọc Quyên, Giám đốc Học viện Chính trị Công an nhân dân cho rằng trong kỷ nguyên số, dữ liệu cá nhân không còn là câu chuyện của riêng mỗi cá nhân, mà có mối quan hệ mật thiết với doanh nghiệp và Nhà nước. Nếu không được xác định và bảo vệ đúng mức, thông tin cá nhân rất dễ bị các đối tượng xấu đánh cắp, lợi dụng cho các mục đích vi phạm pháp luật.

Theo Trung tướng, PGS.TS Trịnh Ngọc Quyên, sự cố lộ lọt dữ liệu sẽ tạo ra tác động dây chuyền nguy hại ở nhiều cấp độ: Đối với cá nhân: Rủi ro bị lừa đảo, xâm phạm đời tư và tổn hại uy tín.

Đối với doanh nghiệp: Nguy cơ rò rỉ dữ liệu làm gián đoạn vận hành, suy giảm uy tín và ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển bền vững.

Đối với Nhà nước: Lộ lọt dữ liệu quy mô lớn sẽ đe dọa trực tiếp đến an ninh trật tự và an toàn an ninh quốc gia.

Dưới góc độ kỹ thuật và an ninh công nghệ, Đại tá, TS Phạm Thị Thúy Hằng, Phó Giám đốc Học viện Kỹ thuật và Công nghệ An ninhcho rằng, trong kỷ nguyên công nghệ phát triển mạnh mẽ, dữ liệu cá nhân trở thành một trong những tài sản quý giá nhất và làmục tiêu hàng đầu của các nguy cơ xâm phạm an ninh mạng.

Thực tế cho thấy, các cuộc tấn công mạng, tình trạng lừa đảo trực tuyến và hành vi thu thập dữ liệu trái phép đang diễn biến phức tạp. Người dùng đối mặt với rủi ro mất kiểm soát thông tin cá nhân, bị ảnh hưởng nghiêm trọng đến tài chính, quyền riêng tư và danh tính khi chia sẻ thông tin trên mạng xã hội, dịch vụ trực tuyến hay trong các giao dịch hằng ngày.

"Bảo vệ dữ liệu cá nhân đã trở thành vấn đề cấp thiết đối với cả cá nhân lẫn các doanh nghiệp đang quản lý nguồn thông tin lớn. Đây không còn đơn thuần là câu chuyện bảo vệ quyền riêng tư, mà đã trở thành yếu tố then chốt để bảo đảm an ninh, an toàn mạng quốc gia" theoĐại tá, TS Phạm Thị Thúy Hằng

Bảo vệ dữ liệu cá nhân trong kỷ nguyên số trở thành vấn đề cốt lõi gắn liền với an ninh, an toàn mạng quốc gia. Sự kết hợp đồng bộ giữa một hành lang pháp lý nghiêm minh, năng lực công nghệ tự chủ và "bộ lọc" nhận thức tỉnh táo của mỗi công dân chính là nền tảng vững chắc nhất. Chỉ khi từng cá nhân chủ động biến tri thức số thành "lá chắn" tự bảo vệ mình, chúng ta mới có thể cùng nhau xây dựng một không gian mạng Việt Nam an toàn, nhân văn và phát triển bền vững.