Cả Tổng thống Mỹ Trump và Thủ tướng Israel Netanyahu đều đã ám chỉ khả năng huy động lực lượng đặc nhiệm vào Iran để đoạt lấy kho urani làm giàu của nước này, theo Eurasian Times.

Phát biểu trước giới truyền thông, Tổng thống Trump cảnh báo rằng lực lượng Mỹ đang theo dõi sát sao địa điểm hạt nhân của Iran và sẽ tiêu diệt bất cứ ai hoặc bất cứ thứ gì đến gần đó. “Chúng ta sẽ có được nó vào một thời điểm nào đó… Chúng ta đang giám sát nó. Tôi đã thành lập một lực lượng gọi là Lực lượng vũ trụ, và họ đang theo dõi điều đó… Nếu bất cứ ai đến gần nơi đó, chúng ta sẽ biết - và chúng ta sẽ cho nổ tung họ”, ông Trump nói.

Trong khi đó, trả lời phỏng vấn chương trình 60 Minutes, Thủ tướng Netanyahu đã thẳng thắn hơn nhiều. Khi được hỏi Israel và Mỹ có thể đảm bảo an ninh cho urani làm giàu cao (HEU) của Iran bằng cách nào, ông Netanyahu tuyên bố: “Phải tự vào và lấy nó ra thôi”.

“Bằng cái gì? Lực lượng đặc nhiệm của Israel, lực lượng đặc nhiệm của Mỹ?”, người dẫn chương trình hỏi ông Netanyahu.

“Tôi sẽ không nói về các biện pháp quân sự, nhưng điều mà Tổng thống Trump đã nói với tôi là, ‘Tôi muốn vào đó’, ông Netanyahu đáp. “Và tôi nghĩ điều đó có thể thực hiện được. Đó không phải là vấn đề. Nếu đã thỏa thuận được với nhau thì cứ việc vào và lấy thứ đó ra, tại sao không nhỉ? Đó là cách tốt nhất”.

Ngày 11/5/2026, trang Axios đưa tin rằng chính phủ Israel “muốn ông Trump ra lệnh cho một chiến dịch của lực lượng đặc nhiệm để đảm bảo an ninh cho kho dự trữ urani làm giàu của Iran”.

“Các quan chức Israel cho biết ông Trump do dự trong việc ra lệnh cho một chiến dịch như vậy vì nó rất rủi ro”, báo cáo cho biết thêm. Đồng thời, không còn lựa chọn nào khác ngoài một chiến dịch trên bộ sau khi nỗ lực của Mỹ phá hủy kho dự trữ urani của Iran bằng vũ khí xuyên boong-ke thất bại vào năm ngoái. Tháng 6/2025, Mỹ đã phóng 14 quả bom MOP GBU-57… từ 7 máy bay ném bom tàng hình B-2 Spirit vào 4 địa điểm nghi ngờ là cơ sở hạt nhân ngầm của Iran, chủ yếu là Fordow và Natanz, như một phần của Chiến dịch Búa đêm.

Tuy nhiên, theo báo cáo tình báo của Mỹ, các cuộc tấn công đó đã thất bại trong việc phá hủy kho dự trữ của Iran.

Người ta ước tính Iran sở hữu hơn 440kg urani được làm giàu đến độ tinh khiết 60%. Lượng dự trữ này, thường được cất giữ tại các địa điểm an toàn như Isfahan, về mặt lý thuyết đủ để tạo ra hơn 10 đầu đạn hạt nhân nếu được làm giàu thêm.

Hơn nữa, từ góc nhìn của Mỹ, cuộc chiến Mỹ - Iran khó có thể kết thúc trừ phi Washington giành được nguồn urani làm giàu cao của Iran, khiến cho chiến dịch trên bộ đầy rủi ro ở Iran là khó tránh.

Trong khi các nhà lãnh đạo chính trị ở Washington và các nhà phân tích quân sự tại Lầu Năm Góc đang cân nhắc những rủi ro đặc biệt khi đưa lực lượng đặc nhiệm Mỹ và Israel vào sâu trong lãnh thổ Iran, một thực tế đáng lo ngại nhưng vẫn có liên quan là các hoạt động như vậy (để bảo đảm hoặc thu thập vật liệu hạt nhân) không phải là chưa từng có tiền lệ.

Trên thực tế, trong 8 thập kỷ qua, Mỹ đã thành công trong việc dẫn đầu nhiều chiến dịch bí mật hoặc nửa bí mật để loại bỏ urani làm giàu cao (HEU) hoặc các vật liệu hạt nhân cấp độ vũ khí khác khỏi các địa điểm dễ bị tổn thương hoặc không ổn định.

Chiến dịch Alsos (1944-1945)

Trong Thế chiến II, lực lượng Đồng minh đổ bộ vào Normandy, Pháp, vào tháng 7/1944 và dần tiến về Đức sau khi giải phóng Pháp và Italy. Trong khi đó, từ phía đông, Hồng quân Liên Xô đang tiến về Berlin sau khi giải phóng Ba Lan cũng vào tháng 7/1944.

Mặc dù Mỹ, Anh và Liên Xô là đồng minh thời chiến cùng chống phát xít Đức, nhưng vẫn xuất hiện một cuộc cạnh tranh gay gắt giữa các nước Đồng minh phương Tây và Hồng quân để phân định xem ai là người đầu tiên tiến vào Berlin.

Ai chiếm được thủ đô của Đức trước sẽ không chỉ kiểm soát được vùng đất rộng lớn hơn và uy tín hơn, mà còn giành được độc quyền tiếp cận sớm tàn dư của chương trình hạt nhân bí mật của Đức Quốc xã, các nhà khoa học và kho dự trữ urani của nước này. Điều đáng chú ý là vào năm 1944, Mỹ đã bắt đầu thực hiện Dự án Manhattan để phát triển bom nguyên tử; tuy nhiên, Mỹ vẫn đang chờ đợi một bước đột phá.

Trong khi đó, có một niềm tin rộng rãi rằng về việc phát triển bom nguyên tử, Đức đã đi trước phần còn lại của thế giới trong nhiều năm.

Xét cho cùng, urani đã được phân tách lần đầu tiên tại Đức Quốc xã vào năm 1938, và các nhà vật lý người Đức như Werner Heisenberg và Carl Friedrich von Weizsäcker được coi là những người dẫn đầu trong lĩnh vực của mình.

Năm 1944, Mỹ phát động Chiến dịch Alsos, một phần của Chiến dịch Manhattan, nhằm đưa các nhà khoa học, điệp viên và quan chức quân sự đến châu Âu cùng với đà tiến của quân đội Mỹ, với mục tiêu kép: Thu thập thông tin cập nhật về tiến độ chương trình nguyên tử của Đức Quốc xã và thu giữ các tài sản hạt nhân, urani, lò phản ứng nước nặng của Đức và kể cả các nhà khoa học Đức, trước khi Liên Xô có thể làm được điều đó.

“Không nghi ngờ gì nữa, quân đội Mỹ phải là những người đầu tiên đến các cơ sở quan trọng này (các địa điểm hạt nhân của Đức), vì việc kiểm soát toàn bộ khu vực chứa các hoạt động năng lượng nguyên tử của Đức là tối quan trọng đối với Mỹ… Tôi buộc phải thực hiện một số biện pháp quyết liệt để hoàn thành mục đích của chúng ta”, tướng Leslie Groves, người đứng đầu phái bộ Alsos, được cho là đã nói như vậy.

Phái bộ Alsos tiến vào Đức vào ngày 24/2/1945.

Các đội của Alsos đã thu giữ hơn 1.100 tấn quặng urani từ một mỏ muối gần Stassfurt, nước nặng, các lò phản ứng nguyên mẫu, hàng nghìn tài liệu nghiên cứu cũng như nắm được các nhà khoa học chủ chốt của Đức gắn với chương trình hạt nhân, trước khi Liên Xô đến.

Những tài sản hạt nhân này ban đầu được chuyển giao cho Vương quốc Anh. Tuy nhiên, phần lớn trong số đó cuối cùng đã bị chuyển hướng hoặc được sử dụng để hỗ trợ Dự án Manhattan của Mỹ.

Vào tháng 7/1945, gần một năm sau khi bắt đầu Chiến dịch Alsos, Mỹ đã tiến hành vụ thử hạt nhân đầu tiên, và chỉ trong vòng một tháng sau vụ thử đó, Mỹ đã sử dụng bom nguyên tử ở Nhật Bản.

Dự án Sapphire năm 1994

Năm 1991, sau khi Liên Xô tan rã, nỗi lo ngại về phổ biến vũ khí hạt nhân lại trỗi dậy. Một trong những địa điểm dễ bị tổn thương nhất khi ấy là Nhà máy luyện kim Ulba ở Ust-Kamenogorsk, Kazakhstan, nơi lưu trữ gần 600kg urani làm giàu cao, đủ để chế tạo khoảng hai chục quả bom hạt nhân.

Urani làm giàu cao (HEU) có nguy cơ bị đánh cắp hoặc chuyển hướng sử dụng. Cũng có những lo ngại rằng các quốc gia như Iran và Triều Tiên để mắt đến HEU này.

Để bảo vệ 600kg HEU này, Mỹ đã thành lập một Đội Tìm kiếm khẩn cấp hạt nhân Mỹ gồm 31 người, trong đó có các chuyên gia từ Bộ Năng lượng và Lầu Năm Góc.

Đội đã bí mật bay đến bằng máy bay C-5 Galaxy. Sau đó, đội đã dành hơn 4 tuần (từ tháng 10 đến tháng 11/1994) để đóng gói lại vật liệu trong bí mật tuyệt đối dưới điều kiện khắc nghiệt, sau đó vận chuyển bằng đường hàng không đến nhà máy Y-12 ở Oak Ridge, Tennessee, để pha loãng thành urani làm giàu thấp dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA). Mặc dù là nỗ lực chung giữa Mỹ, Kazakhstan và IAEA, dự án vẫn được thực hiện một cách bí mật để tránh gây chú ý cho các cường quốc khác trên thế giới.

Thành công của Dự án Sapphire đã củng cố niềm tin của giới lãnh đạo chính trị và các nhà hoạch định quân sự Mỹ, những người đã chứng minh rằng mối đe dọa hạt nhân toàn cầu có thể được vô hiệu hóa bằng cách… “đóng gói” nó, chất lên máy bay vận tải C-5 và vận chuyển 9.900km đến nơi an toàn trên lãnh thổ Mỹ.

Tuy nhiên, sự khác biệt quan trọng là vào năm 1994, chính phủ Kazakhstan đã hoàn toàn hợp tác và đồng ý cho Mỹ nắm lấy lượng urani này.

Nỗ lực nhân rộng thành công này tại Iran - một quốc gia với năng lực quân sự đáng kể và ý chí chiến đấu mạnh mẽ, nơi urani làm giàu cao (HEU) được chôn sâu trong núi, sẽ là một điều đầy rủi ro.

Tương tự, vào năm 2003, Mỹ đã thu giữ được hơn 25.000kg tài liệu/linh kiện, bao gồm uranium hexafluoride, máy ly tâm P-2 hoàn chỉnh và các linh kiện từ mạng lưới buôn lậu công nghệ hạt nhân của nhà khoa học A.Q. Khan người Pakistan, thông tin thiết kế vũ khí hạt nhân và 13-17kg nhiên liệu urani làm giàu cao.

Tuy nhiên, ở đây, chiến dịch cũng được lực lượng Mỹ tiến hành với sự đồng ý hoàn toàn của chính phủ Libya, quốc gia đã đồng ý giải tán chương trình vũ khí hạt nhân/hóa học/và sinh học của mình vào năm 2003. Trong khi đó, ngay cả khi giới lãnh đạo chính trị và quân sự Mỹ đang cân nhắc các lựa chọn để tiến hành một chiến dịch chung ở Iran nhằm loại bỏ kho dự trữ urani của nước này, Mỹ đã thành công trong việc loại bỏ gần 13,5kg urani làm giàu từ lò phản ứng nghiên cứu RV-1 đã ngừng hoạt động gần Caracas, Venezuela, vào ngày 10/5, với sự giúp đỡ của chính phủ Venezuela và Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA).

IAEA cho biết trong một tuyên bố rằng urani đã được “vận chuyển an toàn và bảo mật bằng đường bộ và đường biển” đến một cơ sở ở Nam Carolina sau “một chiến dịch phức tạp và nhạy cảm”.

Những tiền lệ này cho thấy rằng việc bảo đảm và loại bỏ an toàn urani làm giàu cao từ một quốc gia nước ngoài đến một địa điểm an toàn ở Mỹ hoặc một quốc gia thứ ba nào đó về mặt lý thuyết là khả thi.

Tuy nhiên, yếu tố chủ chốt là tại Kazakhstan, Libya và Venezuela, chính quyền địa phương đã đồng ý và chấp thuận chiến dịch của Mỹ.

Mặc dù Chiến dịch Alsos liên quan đến việc loại bỏ tài sản hạt nhân khỏi một quốc gia thù địch trong tình huống chiến tranh đang diễn ra, nhưng chiến dịch đó đã diễn ra hơn 8 thập kỷ trước. Tất cả các nhà phân tích quân sự đều cảnh báo rằng, bất chấp những tiền lệ lịch sử này, việc lặp lại một chiến dịch như vậy ở Iran tiềm ẩn nhiều nguy hiểm khó lường và có thể dẫn đến thảm họa cho Mỹ.

Tuy nhiên, vì cả Tổng thống Mỹ Trump và Thủ tướng Israel Netanyahu đều coi kho dự trữ urani của Iran là trụ cột chính trong mục tiêu chiến tranh của họ, và Tehran khó có khả năng đồng ý giao nộp urani, nên người ta khó loại trừ kịch bản Mỹ và Israel sử dụng lực lượng quân sự để giải quyết vấn đề này.

Xem thêm:

>> Những lần ông Trump dọa đánh Iran rồi quyết định hủy vào phút chót

>> Iran ra điều kiện, yêu cầu Mỹ bồi thường thiệt hại chiến tranh và rút quân

>> Iran nắm rõ cách vô hiệu hóa chiến thuật của Mỹ, Tổng thống Trump đổi giọng