UBND thành phố Hà Nội đang tổ chức lấy ý kiến người dân trong vòng 10 ngày về việc ban hành Nghị quyết cơ chế, chính sách đặc thù, biện pháp khắc phục hậu quả để giải quyết tồn tại vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng gắn với tái thiết, chỉnh trang đô thị tại 12 dự án thuộc các doanh nghiệp do ông Lê Thanh Thản làm đại diện theo pháp luật, chủ sở hữu, người quản lý điều hành hoặc tham gia góp vốn thành lập, hợp tác đầu tư trên địa bàn thành phố Hà Nội.

12 dự án vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng

Theo dự thảo Nghị quyết, trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện tồn tại 12 dự án đầu tư xây dựng nhà ở, khu đô thị, thương mại thuộc nhóm doanh nghiệp do ông Lê Thanh Thản quản lý, điều hành hoặc góp vốn có nhiều vi phạm phức tạp, kéo dài về đất đai, trật tự xây dựng, quy hoạch, phòng cháy chữa cháy. Các vi phạm này dẫn đến việc người mua nhà chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, gây bức xúc dư luận, tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh trật tự và ảnh hưởng đến trật tự, chỉnh trang đô thị.

Theo UBND thành phố Hà Nội, việc xây dựng chính sách và thực hiện có thể đảm bảo ổn định đời sống người dân; các căn hộ được ở lại có thể được xem xét cấp Giấy chứng nhận; Ngoài ra việc di dời, tháo dỡ một số hạng mục công trình nhằm đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản của người dân; đảm bảo PCCC, không gian, cảnh quan của khu vực; Đảm bảo khả năng đáp ứng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội của khu vực nhất là trường học, bãi đỗ xe…cho dân số còn lại tại khu vực, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Dự thảo Nghị quyết cũng khẳng định cơ chế đặc thù không hợp thức hóa sai phạm, không làm thay đổi bản chất vi phạm.Chính sách quy định cụ thể trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc giải quyết các vi phạm tại các dự án, hoàn thành các nghĩa vụ tài chính về đất đai, xây dựng trong trường hợp công trình được tồn tại.

Đảm bảo thu đúng, đầy đủ nghĩa vụ tài chính về đất đai, xây dựng theo quy định và các khoản lợi bất hợp pháp tại phần công trình vi phạm của chủ đầu tư được phép tồn tại. Chủ đầu tư phải chịu toàn bộ kinh phí khắc phục hậu quả, di dời, bồi thường, hỗ trợ tạm cư tháo dỡ và hoàn trả, bổ sung hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, không sử dụng ngân sách nhà nước để chi trả chi phí do vi phạm của chủ đầu tư gây ra; kinh phí thực hiện được bảo đảm bằng tiền ký quỹ và tài sản của chủ đầu tư.

Việc áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù tại Nghị quyết này không làm thay đổi bản chất hành vi vi phạm pháp luật đã được xác định; không làm mất hiệu lực của các kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án, quyết định xử lý của cơ quan có thẩm quyền đã có hiệu lực pháp luật. Việc xem xét cho phép công trình, phần công trình vi phạm tiếp tục tồn tại theo hiện trạng là biện pháp xử lý khắc phục hậu quả theo cơ chế đặc thù, không phải là hợp thức hóa hành vi vi phạm.

Bên cạnh đó, việc giải quyết triệt để các tồn tại, vi phạm tại 12 dự án nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người mua nhà (được cấp Giấy chứng nhận);Thu hồi đầy đủ số lợi bất hợp pháp và nghĩa vụ tài chính về đất đai cho ngân sách nhà nước;Tái thiết, chỉnh trang đô thị, đảm bảo an toàn chịu lực, PCCC và hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội.

Theo thống kê của cơ quan chức năng, các dự án có vi phạm nghiêm trọng do các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Mường Thanh làm chủ đầu tư gồm: CT6 Kiến Hưng, CT5 Tân Triều, VP3, VP5, VP6, HH1, HH2, HH3, HH4 Linh Đàm, CT8 và CT10 Đại Thanh, CT11 và CT12 Kim Văn Kim Lũ, Khu nhà ở Xa La.

Trong đó, chủ đầu tư đã xây dựng sai quy hoạch, tăng diện tích sàn, chia nhỏ căn hộ, tăng số lượng căn hộ làm tăng quy mô dân số (tổng số căn hộ theo quy hoạch hoặc GPXD: 6.759, thực tế hiện nay: 24.943 căn hộ, tăng 18.184 căn hộ) gây áp lực lên hạ tầng của khu vực, giảm chất lượng cuộc sống của người dân.

Một số căn hộ tại các dự án: VP3, VP5, CT6 Kiến Hưng, CT5 Tân Triều đã được Sở Tài nguyên và Môi trường (trước sáp nhập) cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và sở hữu tài sản trên đất; Các dự án còn lại chưa được cấp như: VP6, HH1, HH2, HH3, HH4 Linh Đàm.

Nghị quyết tác động thế nào đối với cộng đồng dân cư, người mua căn hộ?

Báo cáo đánh giá tác động của UBND thành phố Hà Nội cho biết, về lâu dài, việc xây dựng chính sách và thực hiện có thể đảm bảo ổn định đời sống người dân; các căn hộ được ở lại có thể được xem xét cấp Giấy chứng nhận; Ngoài ra việc di dời, tháo dỡ một số hạng mục công trình nhằm đảm bảo PCCC, không gian, cảnh quan của khu vực; Đảm bảo khả năng đáp ứng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội của khu vực nhất là trường học, bãi đỗ xe… cho dân số còn lại tại khu vực, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân;

Đối với những đối tượng phải di dời, chính sách cũng hướng đến đảm bảo quyền lợi của người mua nhà bằng việc quy định 3 phương án giải quyết với chủ đầu tư gồm: (1) nhận tiền, (2) nhận căn hộ, nhà ở thương mại tại dự án của chủ đầu tư hoặc (3) nhận căn hộ nhà ở xã hội của chủ đầu tư không phải qua bốc thăm (nếu đủ điều kiện).

Trong ngắn hạn, tác động của chính sách có thể gây ra tình trạng đơn thư, khiếu kiện tập trung đông người tại các dự án có vi phạm do chính sách xác định trong cùng một dự án, có căn hộ được ở lại, có căn hộ buộc phải di dời. Người mua nhà tại các dự án đều đã sinh sống lâu năm tại dự án (khoảng 10 năm trở lên), có sự ổn định về công việc, môi trường học tập. Việc nhận tiền hoặc di dời đến một khu vực khác có thể gây xáo trộn trong ngắn hạn về công việc của người trưởng thành, việc học hành của trẻ em và các hoạt động sinh sống bình thường khác của một gia đình (như yếu tố chăm sóc sức khỏe, môi trường sống gần người thân…).

Ngoài ra khi chuyển một số lượng lớn căn hộ về khu vực khác (dự kiến thuộc dự án Thanh Hà Cienco5) khi chưa có khảo sát bao nhiêu căn hộ chọn phương án nhận tiền, bao nhiêu căn hộ chọn phương án đổi nhà sẽ gây áp lực tạm thời về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội cho khu vực mới do chưa có hệ thống hạ tầng đáp ứng đầy đủ trong thời gian ngắn khi một lượng lớn dân cư di chuyển về đây.

Đồng thời, đối với các công trình thuộc trường hợp phải hạ giải, phá dỡ: Đây là những công trình có quy mô lớn về chiều cao, diện tích sàn xây dựng, chưa có tiền lệ về việc phá dỡ trên địa bàn thành phố Hà Nội. Quá trình triển khai thực hiện có thể gây ảnh hưởng đến những công trình hiện hữu, liền kề tại khu vực (đặc biệt các công trình có chung khối đế); ảnh hưởng đến cuộc sống, an toàn của người dân xung quanh, và thiệt hại kinh tế (nếu có).