Trước sức ép về giá nhà, chi phí sinh hoạt và thời gian di chuyển tại các đô thị lớn, một bộ phận người trẻ Indonesia đang thay đổi cách lựa chọn nơi ở. Trong đó, mô hình “sống chung”, hay còn gọi là co-living, một loại hình nhà ở có không gian sống riêng nhưng chia sẻ một số tiện ích và dịch vụ chung - đang trở thành một lựa chọn đáng chú ý. Điều gì đang thúc đẩy xu hướng này? Và từ lựa chọn của người trẻ, những vấn đề gì đang đặt ra đối với bài toán nhà ở và phát triển đô thị tại Indonesia?

Giải pháp tiết kiệm thời gian và công sức

Đối với người Indonesia qua nhiều thế hệ, một ngôi nhà riêng có sân hiên và chỗ đậu xe không chỉ là một tài sản lớn, mà còn là cột mốc quan trọng khẳng định sự trưởng thành, ổn định xã hội và thành công của mỗi cá nhân. Và để thực hiện được điều này, nhiều gia đình đã lựa chọn mua căn nhà ở các thành phố vệ tinh của Jakarta, cách khoảng 40-80km, với quỹ đất dồi dào và giá cả phải chăng, được đầu tư mạnh về cơ sở hạ tầng để giãn dân ra khỏi nội đô đông đúc. Có thể thấy chiến lược “giãn dân” đã khá thành công nhiều người trẻ lẫn người lớn tuổi tại Jakarta, đang sinh sống cách xa nơi làm việc 30-40km.

Tuy nhiên theo thời gian cũng đang nảy sinh những vấn đề. Nhiều người trẻ cho biết họ đang bị kiệt sức khi dành 2-4h mỗi ngày trên đường để có thể đến chỗ làm việc. Indonesia được đánh giá có một hệ thống giao thông công cộng rất tiện ích, tích hợp từ tàu điện ngầm và tàu điện trên cao, giờ còn cả tàu cao tốc, với giá cả được hỗ trợ, được người dân sử dụng hàng ngày. Tuy nhiên khoảng cách từ ga đến chỗ làm hay về nhà cũng còn là các vấn đề. Xe ô tô đi chung cũng khá phổ biến, nhưng với tình trạng tắc đường liên tục thì việc đi 30km mất 1-2h là chuyện rất bình thường tại Jakarta.

Do đó việc lựa chọn Co-living trở thành giải pháp tối ưu cho người trẻ hiện nay. Không phải là các căn trọ thuê kém chất lượng mà dịch vụ đã được chuyên nghiệp hóa thành mô hình sống chung hiện đại, bao gồm có dịch vụ quản lý, cung cấp bếp chung đầy đủ tiện nghi, khu vực làm việc chung, sân thượng có cảnh quan đẹp và dịch vụ hỗ trợ cư dân tại chỗ. Với các ưu điểm của mô hình này, ngay cả khi chi phí sống tại các khu co-living ngang ngửa với tiền trả góp mua nhà ở vùng ven, tỷ lệ lấp đầy trong danh mục bất động sản ở Jakarta vẫn đạt mức trung bình 85%.

Bước đệm cho giấc mơ an cư

Sống cùng nhau trong một căn hộ cho phép cư dân tận hưởng đầy đủ các tiện nghi của khu chung cư, như hồ bơi, trung tâm thể thao và an ninh, với chi phí tương đối phải chăng. Vị trí của căn hộ cũng rất chiến lược. Với khoảng 98% nhà ở gia đình tiêu chuẩn có giá vượt quá khả năng chi trả của người dân bình thường tại Indonesia, cùng dân số trẻ khá đông của Indonesia, co-living sẽ vẫn là lĩnh vực đầy tiềm năng trong dài hạn.

Nghe lý tưởng nhưng mô hình này chỉ phù hợp cho các bạn trẻ độc thân hay mới cưới hoặc gia đình nhỏ. Với một gia đình lớn, nhiều thế hệ và cần không gian, sẽ không phù hợp. Do đó mô hình này nằm trong một phân khúc riêng biệt, là một bước đệm để giới trẻ có thể thực hiện ước mơ sở hữu nhà lâu dài của mình.

Với xã hội đang ngày càng áp lực, những người trẻ thể hiện hướng đi riêng của mình, không lựa chọn gánh nợ ngân hàng dài hạn để sở hữu nhà hay ở những nơi kém chất lượng, thế hệ Gen Z và Milnenies đang tìm kiếm giải pháp thay thế: tận hưởng cuộc sống chất lượng ngay hôm nay trong khi vẫn tích lũy nguồn lực một cách bài bản cho tương lai. Giấc mơ an cư không hề mất đi. Thay vào đó, hay vào đó, chuyển thành một hành trình linh hoạt hơn, coi trọng cả sự an toàn cho tương lai lẫn sức sống của hiện tại.

Bài toán giãn dân nội đô

Hệ thống các thành phố vệ tinh của Indonesia đã giải quyết phần nào bài toán giãn dân và giảm tải cho thủ đô. Tuy nhiên theo thời gian, việc đi lại kéo dài hàng giờ từ các thành phố vệ tinh vào lõi Jakarta, là thử thách lớn nhất đối với mô hình giãn dân của Indonesia.

Indonesia cũng đang có các biện pháp để giải quyết bài toán này, bao gồm nâng cấp hệ thống giao thông công cộng sức chứa lớn (Mass Transit). Thay vì phụ thuộc vào xe buýt hay tàu xuyên vùng cũ, chính phủ tập trung vào các loại hình giao thông tốc độ cao, có làn đường riêng để không bị ảnh hưởng bởi kẹt xe. Hệ thống tàu điện ngầm và tàu điện trên cao (MRT & LRT), được thiết kế để kết nối trực tiếp các vùng ngoại ô như Bekasi, Depok thẳng vào trung tâm tài chính chỉ trong 30–45 phút, thay vì 2–3 tiếng đi ô tô. Tàu cao tốc (Whoosh) kết nối vùng đô thị mở rộng đến tận Bandung, giúp thu hẹp khoảng cách địa lý và giảm áp lực giao thông liên tỉnh.

Hệ thống giao thông tích hợp của Indonesia hiện đang khá hiệu quả nhưng vẫn còn là thách thức khi khu dân cư khá xa nhà ga. Chính phủ và các nhà phát triển bất động sản cũng đang xây dựng các cụm đô thị nén ngay tại các nhà ga tàu điện (MRT/LRT) hoặc bến xe buýt lớn. Người dân sống ở các thành phố vệ tinh chỉ cần đi bộ ra ga, lên tàu là đến thẳng nơi làm việc ở trung tâm, giảm thời gian thắt nút cổ chai tại các cửa ngõ đường bộ. Mô hình làm việc từ xa cũng khá phổ biến tại Indonesia để giảm dòng người đổ vào trung tâm mỗi sáng và quay về mỗi tối. Và cũng quan trọng không kém là chính sách ưu đãi để thu hút các tập đoàn công nghệ lớn, trung tâm tài chính dịch vụ mở trụ sở tại các khu đô thị vệ tinh cao cấp hay biến các vệ tinh thành các trung tâm đổi mới sáng tạo (Digital Hubs), tạo ra việc làm thu nhập cao ngay tại địa phương để người dân không còn lý do phải di chuyển vào Jakarta.

Việc một bộ phận người trẻ Indonesia tìm đến co-living cho thấy cách lựa chọn nơi ở đang thay đổi trước những sức ép của cuộc sống đô thị. Một nơi ở có chi phí thấp hơn chưa chắc đã là lựa chọn phù hợp nếu người dân phải dành thêm nhiều thời gian và tiền bạc cho việc đi lại. Thực tế của Indonesia cũng cho thấy, bài toán nhà ở không thể tách rời việc làm, giao thông và quy hoạch đô thị. Phát triển các khu vực vệ tinh vì thế không chỉ là mở rộng không gian sống ra xa trung tâm, mà còn cần tạo điều kiện để người dân có thể làm việc, đi lại và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu một cách thuận tiện hơn.