Chiến thuật UAV của Hezbollah

Trong những tuần gần đây, Hezbollah đã đưa vào sử dụng các thiết bị bay không người lái (UAV) góc nhìn thứ nhất (FPV) có chi phí thấp và cấu tạo đơn giản. Động thái này được cho là nhằm tìm kiếm ưu thế trong cuộc xung đột với Israel, vốn leo thang từ đầu tháng 3/2026 sau khi các hoạt động quân sự của liên quân Mỹ - Israel nhằm vào Iran được mở rộng.

Được điều khiển thông qua cáp quang nhằm tránh bị chế áp điện tử, các UAV FPV của Hezbollah có khả năng vượt qua hệ thống tác chiến điện tử hiện đại và tiếp cận các mục tiêu quân sự của Israel ở miền Nam Lebanon. Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh lệnh ngừng bắn được công bố ngày 16/4 vẫn hết sức mong manh, chỉ một tuần sau khi thỏa thuận đình chiến giữa Iran và Israel có hiệu lực.

Theo các điều khoản ngừng bắn, lực lượng bộ binh Israel tiếp tục duy trì sự hiện diện trong một “vùng đệm” có chiều sâu khoảng 10 km dọc biên giới. Tuy nhiên, việc hoạt động trong khu vực cố định mà Hezbollah thông thuộc địa hình đã khiến các đơn vị Israel đối mặt với rủi ro cao hơn từ các cuộc tập kích bằng thiết bị bay FPV.

"Chúng tôi biết đối phương vượt trội về năng lực quân sự, nhưng chúng tôi cũng hiểu rõ những điểm yếu của họ. Chúng tôi đang khai thác những điểm yếu đó để tạo ra thế cân bằng", quan chức phụ tráchtruyền thông của Hezbollah, ôngYoussef el-Zein, tuyên bố.

Theo ôngYoussef el-Zein, việc duy trì sức ép quân sự liên tục thông qua các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái có thể buộc Tel Aviv phải rút quân hiệu quả hơn nhiều so với các nỗ lực ngoại giao.

Hezbollah mới đây đã công bố video về hơn 45 vụ tấn công bằng FPV, trong đó có 28 vụ diễn ra chỉ trong chưa đầy 1 tháng kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực. Nếu trước đây các máy bay không người lái chủ yếu nhắm vào xe tăng, xe công binh hoặc các vị trí cố định, thì gần đây Hezbollah bắt đầu chuyển sang tấn công trực tiếp các nhóm binh sĩ Israel.

Sự thay đổi chiến thuật này đang khiến giới quân sự Israel đặc biệt lo ngại. Các máy bay không người lái FPV nhỏ, bay thấp và di chuyển chậm khiến radar khó phát hiện, trong khi địa hình đồi núi ở miền nam Lebanon lại mang đến lợi thế lớn cho các nhóm vận hành của Hezbollah -lực lượng vốn đã hoạt động tại khu vực này suốt nhiều năm. Để đối phó, Israel đã tăng cường sử dụng hệ thống Vòm Sắt, mở rộng mạng lưới radar và thử nghiệm các công nghệ đánh chặn mới, dù một số thử nghiệm gần đây dường nhưchưa đạt kết quả như mong muốn.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu thừa nhận máy bay không người lái đã trở thành “một vấn đề nghiêm trọng”, đồng thời cho biết Tel Aviv đang triển khai một chương trình đặc biệt nhằm đối phó với mối đe dọa này. Tuy nhiên, nhiều quan chức quốc phòng Israel cũng thừa nhận chưa tồn tại “giải pháp nhanh chóng” trước làn sóng FPV đang ngày càng tinh vi.

Cuộc chiến bằng máy bay không người lái ở Lebanon hiện được nhiều chuyên gia ví như sự phản chiếu của chiến trường Ukraine -nơi UAV đã thay đổi căn bản cách thức tác chiến hiện đại. Các video chiến đấu từ cả Hezbollah lẫn Israel cho thấy nhiều chiến thuật từng xuất hiện ở Ukraine đang được tái hiện tại Trung Đông, từ các đòn bổ nhào tấn công xe bọc thép từ trên cao cho tới việc sử dụng cáp quang để vô hiệu hóa hoạt động gây nhiễu điện tử từ đối phương.

Theo ông Dmytro Putiata, chuyên gia về chiến tranh bằng máy bay không người lái thuộc Lữ đoàn Hệ thống Không người lái của Ukraine, các đơn vị Hezbollah “vẫn còn nghiệp dư, nhưng đang học hỏi rất nhanh”. Ông cho rằng, phần lớn thiết bị FPV mà Hezbollah sử dụng được lắp ráp từ linh kiện thương mại giá rẻ, có thể dễ dàng mua trên các chợ trực tuyến.

Trong khi đó, một chỉ huy Hezbollah cho biết tổ chức này đã thành lập đơn vị chuyên trách máy bay không người lái, phối hợp cùng mạng lưới thu mua linh kiện quốc tế nhằm mở rộng quy mô tác chiến bằngFPV. Theo nguồn tin quân sự Lebanon, các thiết bị mới đều được kiểm tra nghiêm ngặt để phát hiện nguy cơ bị Israel can thiệp hoặc cài bẫy, sau vụ hàng nghìn thiết bị liên lạc của Hezbollah phát nổ bí ẩn hồi năm 2024.

Vấn đề quan trọng nhất

Điều khiến tình hình trở nên đặc biệt nhạy cảm là cuộc chiến máy bay không người lái ở Lebanon giờ đây không còn là xung đột cục bộ. Iran và Pakistan -quốc giađang đóng vai trò trung gian, đều cho rằng bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào giữa Washington và Tehran cũng phải bao gồm việc Israel chấm dứt các hoạt động quân sự ở Lebanon, nhằm ngăn chặn nguy cơ xung đột tiếp tục lan rộng.

Trong khi đó, các cuộc đàm phán trực tiếp do Mỹ làm trung gian giữa chính phủ Lebanon và Israel dự kiến nối lại trong tuần này, song tiến trình vẫn diễn ra chậm chạp. Israel tiếp tục yêu cầu Beirut giải giáp Hezbollah -điều mà nhiều nhà phân tích cảnh báo có thể đẩy Lebanonvào một vòng xoáy bất ổn mới.

Ở một góc độ rộng hơn, cuộc đối đầu tại Lebanon cho thấy chiến tranh hiện đại đang thay đổi nhanh chóng như thế nào. Những thiết bị chỉ có giá vài trăm USD giờ đây có thể trở thành vũ khí đủ sức đe dọa các lực lượng quân sự hiện đại hàng đầu thế giới. Cũng giống như tại Ukraine, ưu thế công nghệ truyền thống không còn bảo đảm khả năng kiểm soát tuyệt đối chiến trường.

Cho tới lúc này, các video do Hezbollah công bố vẫn cho thấy phần lớn các cuộc tấn công tập trung vào xe bọc thép và phương tiện quân sự, thay vì tiến hành những đòn tập kích phối hợp quy mô lớn nhằm vào bộ binh. Dù vậyđối với nhiều chuyên gia quân sự, điều đáng lo ngại nhất không nằm ở thiệt hại hiện tại, mà ở tốc độ thích nghi của các nhóm vận hành UAV FPV.

“Họ đang rút ra bài học rất nhanh”, chuyên gia máy bay không người lái người Tây Ban Nha Konrad Iturbe nhận xét.

Tại Trung Đông, nơi chỉ một sai lầm nhỏ cũng có thể kéo theo khủng hoảng khu vực, tốc độ học hỏi ấy đang khiến cục diện an ninh trở nên khó lường hơn bao giờ hết.