Từ các hầm phóng Minuteman nằm sâu dưới lòng đất cho tới những chương trình vũ khí siêu vượt âm đang được thúc đẩy với tốc độ chóng mặt, Mỹ đang từng bước chuẩn bị cho một kỷ nguyên đối đầu mới – nơi ưu thế quân sự không còn được đo bằng số lượng binh sĩ hay xe tăng, mà bằng tốc độ phản ứng, độ chính xác và khả năng tung đòn tấn công ở khoảng cách hàng nghìn km chỉ trong vài phút.

Mỹ từ lâu đã được xem là một trong những cường quốc quân sự hàng đầu thế giới và điều đó đặc biệt đúng với lĩnh vực công nghệ tên lửa. Trong nhiều thập niên, Washington đã cạnh tranh quyết liệt với Liên Xô trong cuộc chạy đua tên lửa và không gian, tạo nên nền tảng cho cấu trúc răn đe chiến lược vẫn còn định hình cục diện an ninh toàn cầu đến tận ngày nay.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý là Mỹ ban đầu không phải quốc gia sớm nhìn thấy tiềm năng khổng lồ của các loại tên lửa có khả năng mang đầu đạn hạt nhân xuyên lục địa hay đưa tàu vũ trụ lên quỹ đạo. Sau Thế chiến II, Washington mới tăng tốc và nhanh chóng tận dụng ưu thế công nghiệp, khoa học cũng như nguồn lực tài chính khổng lồ để bắt kịp Liên Xô.

Bằng việc đầu tư mạnh vào nghiên cứu, thu hút những kỹ sư hàng đầu, Mỹ đạt được hàng loạt bước đột phá quan trọng như nhiên liệu rắn cho tên lửa, hệ thống phóng cố định trong hầm ngầm, đầu đạn nhiệt hạch cỡ nhỏ và các hệ thống dẫn đường điện tử hiện đại. Chính những nền tảng này sau đó mở đường cho sự ra đời của công nghệ MIRV, cho phép một tên lửa mang nhiều đầu đạn hạt nhân tấn công các mục tiêu khác nhau cùng các dòng tên lửa hành trình có độ chính xác cao.

Từ di sản V-2 đến đế chế tên lửa chiến lược

Trong giai đoạn đầu của Chiến tranh Lạnh, lực lượng hạt nhân chiến lược Mỹ chủ yếu dựa vào phi đội máy bay ném bom tầm xa mang bom nguyên tử. Khi đó, tên lửa chưa được ưu tiên ở mức tương đương với Liên Xô.

Sau Thế chiến II, Mỹ và Liên Xô đều lao vào nghiên cứu công nghệ tên lửa của Đức. Washington được hưởng lợi đáng kể khi nhiều nhà khoa học nổi tiếng, trong đó có Wernher von Braun, sang Mỹ làm việc. Cuối thập niên 1940, Mỹ bắt đầu sao chép và cải tiến các tên lửa V-2 của Đức, đồng thời ứng dụng nhiều công nghệ tiên tiến như thùng nhiên liệu mới, động cơ mới và nhiên liệu hóa học hiện đại.

Đến năm 1958, Mỹ đã phát triển các tên lửa tầm trung như Redstone, Thor và Jupiter. Cùng thời điểm đó, chương trình Atlas – tên lửa đạn đạo xuyên lục địa nhiên liệu lỏng đầu tiên của Mỹ cũng được khởi động. Atlas có thiết kế nhỏ gọn hơn đáng kể so với R-7 của Liên Xô, loại ICBM đầu tiên trên thế giới do Sergey Korolev phát triển.

Sự tiến bộ nhanh chóng của ngành hóa học Mỹ sau đó tạo ra bước ngoặt quan trọng khi nhiên liệu rắn (nhiên liệu hỗn hợp) được hoàn thiện. Công nghệ này giúp Mỹ phát triển các loại tên lửa nhỏ gọn, dễ bảo trì và có độ tin cậy cao hơn nhiều so với nhiên liệu lỏng.

Năm 1962, tên lửa Minuteman I chính thức được triển khai. Đây là ICBM nhiên liệu rắn đầu tiên của Mỹ, đánh dấu sự thay đổi lớn trong học thuyết răn đe hạt nhân của Washington. So với tên lửa nhiên liệu lỏng, Minuteman dễ bảo dưỡng hơn, ít độc hại hơn và có thể duy trì trạng thái sẵn sàng chiến đấu trong thời gian dài.

Trong những năm 1960, Mỹ duy trì song song hai hệ thống: ICBM nhiên liệu lỏng mang đầu đạn hạt nhân công suất lớn và Minuteman nhiên liệu rắn với đầu đạn công suất trung bình. Tuy nhiên, theo thời gian, Minuteman trở thành lựa chọn chủ lực.

Cùng giai đoạn này, Washington cũng thử nghiệm các dự án tên lửa hành trình siêu thanh xuyên lục địa như AGM-28 Hound Dog cũng như tên lửa đạn đạo phóng từ máy bay. Tuy nhiên, từ thập niên 1970, trọng tâm được chuyển sang các tên lửa hành trình cận âm tầm xa có khả năng bay thấp và né tránh radar hiệu quả hơn.

Bộ ba hạt nhân – trụ cột sức mạnh Mỹ

Ngày nay, bộ ba hạt nhân của Mỹ vẫn duy trì cấu trúc cổ điển gồm tên lửa đạn đạo xuyên lục địa phóng từ mặt đất, tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm và vũ khí hạt nhân phóng từ trên không.

Điểm đáng chú ý là Mỹ theo đuổi triết lý tối giản hóa hệ thống. Washington chỉ duy trì một dòng ICBM chủ lực, một loại tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm và một loại tên lửa hành trình mang đầu đạn hạt nhân chính.

Hiện khoảng 400 tên lửa Minuteman III đang được triển khai trong các hầm phóng cố định trên lãnh thổ Mỹ. Loại tên lửa này được đưa vào biên chế từ đầu thập niên 1970 nhưng liên tục được nâng cấp.

Minuteman III có tầm bắn lên tới 13.000 km và có thể mang ba đầu đạn MIRV W78 hoặc W87 với sức công phá từ 300-350 kiloton. Hệ thống dẫn đường hiện đại cho phép đạt sai số chỉ khoảng 90-200 m.

Dù đã phục vụ nhiều thập niên, Minuteman III dự kiến tiếp tục hoạt động tới đầu những năm 2030 trước khi được thay thế bằng dòng Sentinel LGM-35A.

Theo kế hoạch, Mỹ sẽ bắt đầu thử nghiệm Sentinel trong năm 2026. Loại tên lửa mới này vẫn giữ thiết kế tương đối bảo thủ với ba tầng đẩy và kích thước tương tự Minuteman nhưng sử dụng nhiên liệu, điện tử và đầu đạn mới.

Điều đáng chú ý là chương trình Sentinel hiện chưa xuất hiện các công nghệ mang tính đột phá như phương tiện lướt siêu vượt âm. Thay vào đó, Washington ưu tiên tính thực dụng, độ tin cậy và khả năng triển khai nhanh.

Trên biển, Mỹ tiếp tục đặt niềm tin vào tên lửa Trident II D5 – xương sống của lực lượng răn đe hạt nhân trên tàu ngầm.

Hiện 14 tàu ngầm lớp Ohio đang mang theo mỗi chiếc 20 tên lửa Trident II. Trong tương lai, các tàu ngầm lớp Columbia mới cũng sẽ sử dụng loại tên lửa này.

Trident II có tầm bắn từ 7.800-12.000 km và có thể mang tới tám đầu đạn nhiệt hạch MIRV. Sai số mục tiêu chỉ khoảng 90-120 m.

Đây được xem là một trong những tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm đáng tin cậy nhất thế giới. Dù Mỹ đã thử nghiệm các quỹ đạo bay thấp để vượt qua hệ thống phòng thủ tên lửa hiện đại, chưa có thông tin chính thức nào về việc Trident II được trang bị đầu đạn siêu vượt âm.

Không quân Mỹ và thế hệ tên lửa mới

Trong lực lượng không quân chiến lược, Mỹ hiện duy trì khoảng 60 máy bay ném bom B-52H, 20 oanh tạc cơ tàng hình B-2 Spirit và đang thúc đẩy sản xuất ít nhất 100 chiếc B-21 Raider.

Vũ khí chủ lực của lực lượng này là tên lửa hành trình AGM-86B ALCM. Được đưa vào sử dụng từ giữa thập niên 1980, loại tên lửa cận âm này có tầm bắn khoảng 2.500 km và mang đầu đạn hạt nhân W80 với sức công phá từ 5-150 kiloton.

Tuy nhiên, Washington đang chuẩn bị thay thế ALCM bằng dòng tên lửa tên lửa hành trình hạt nhân tầm xa thế hệ mới (LRSO) hiện đại hơn.

Song song với đó, Mỹ cũng tăng tốc phát triển vũ khí siêu vượt âm cho không quân. Sau khi dự án AGM-183A ARRW gặp nhiều trục trặc, trọng tâm hiện chuyển sang chương trình HACM (Tên lửa hành trình tấn công siêu thanh).

HACM được thiết kế sử dụng động cơ phản lực hút khí, có tốc độ vượt Mach 5 và tầm bắn khoảng 1.900 km. Các cuộc thử nghiệm quan trọng dự kiến diễn ra trong năm 2026. Nếu thành công, HACM có thể mở ra một hướng tiếp cận hoàn toàn mới cho Mỹ trong lĩnh vực tên lửa siêu vượt âm, khác biệt với dòng Kinzhal của Nga.

Tomahawk, JASSM và cuộc chiến tấn công chính xác

Sau Chiến tranh Lạnh, Mỹ tập trung mạnh vào các loại tên lửa phi hạt nhân tầm xa phục vụ những chiến dịch can thiệp toàn cầu.

Biểu tượng nổi bật nhất chính là Tomahawk BGM-109 do Raytheon phát triển. Với hơn 4.500 quả được sản xuất, Tomahawk trở thành tên lửa hành trình hải quân phổ biến nhất của Mỹ.

Tùy biến thể, Tomahawk có tầm bắn từ 1.600-2.500 km. Tên lửa sử dụng hệ thống dẫn đường hoàn toàn tự động kết hợp định vị vệ tinh và công nghệ dẫn đường quán tính hiện đại.

Bay ở độ cao thấp với tốc độ khoảng 880 km/h, Tomahawk được triển khai rộng rãi trên các tàu khu trục lớp Arleigh Burke và tàu ngầm Mỹ.

Không quân Mỹ cũng sở hữu dòng JASSM AGM-158B và JASSM-ER với công nghệ tàng hình cùng khả năng tấn công chính xác cao.

Phiên bản tiêu chuẩn có tầm bắn khoảng 500 km trong khi biến thể ER đạt khoảng 1.000 km. Những tên lửa này được thiết kế để xuyên thủng các hệ thống phòng không hiện đại bằng khả năng tàng hình và bay thấp.

Trong tương lai, Mỹ dự kiến thay thế JASSM bằng AGM-158C LRASM - loại tên lửa chống hạm tiên tiến hơn với hệ thống điện tử hiện đại và độ khó phát hiện cao hơn.

Kho vũ khí Mỹ và chiến tranh tương lai

Nhìn tổng thể, chiến lược tên lửa của Mỹ cho thấy Washington đang chuẩn bị cho một thời đại cạnh tranh quân sự cường độ cao với các đối thủ ngang hàng như Nga và Trung Quốc.

Nếu Chiến tranh Lạnh là thời kỳ của số lượng đầu đạn và khả năng hủy diệt hàng loạt, thì giai đoạn hiện nay chuyển trọng tâm sang tốc độ, độ chính xác, khả năng tàng hình và năng lực tấn công phủ đầu từ khoảng cách cực xa.

Sự xuất hiện của các chương trình siêu vượt âm, mạng lưới tên lửa tấn công chính xác và các hệ thống triển khai linh hoạt cho thấy Mỹ không chỉ muốn duy trì ưu thế răn đe mà còn chuẩn bị cho khả năng tác chiến trong môi trường mà vệ tinh, dữ liệu thời gian thực và trí tuệ nhân tạo sẽ đóng vai trò trung tâm.

Điều đó đồng nghĩa với việc những cuộc chiến trong tương lai có thể diễn ra với tốc độ chưa từng có, nơi quyết định thắng bại được định đoạt chỉ trong vài giờ đầu tiên bằng các đòn đánh tầm xa chính xác cao nhằm vào hạ tầng quân sự, trung tâm chỉ huy và hệ thống phòng không của đối phương.

Trong bức tranh ấy, các hầm phóng Minuteman nằm im lìm giữa vùng đồng bằng nước Mỹ không còn chỉ là di sản của Chiến tranh Lạnh. Chúng đang trở thành một phần của mạng lưới răn đe toàn cầu mới – nơi tên lửa siêu vượt âm, trí tuệ nhân tạo và chiến tranh mạng dần định nghĩa lại khái niệm quyền lực quân sự trong thế kỷ 21.