Bổ sung tiêu chuẩn về ngoại ngữ pháp lý

Phát biểu tại hội trường, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) cho rằng, về tiêu chuẩn luật sư công, dự thảo đã thiết kế hệ thống tiêu chuẩn theo hướng chặt chẽ, đặc biệt là yêu cầu tối thiểu 5 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp luật. Đây là bộ lọc cần thiết để đảm bảo đội ngũ luật sư công có độ "chín" về chuyên môn ngay từ giai đoạn thí điểm, tránh tình trạng vừa làm vừa đào tạo lại.

Tuy nhiên để đảm bảo tính thống nhất và khả thi, đại biểu đề nghị cần làm rõ nội hàm của khái niệm kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp luật. Thực tế triển khai cho thấy nếu quy định khá chung chung sẽ dẫn đến cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan, do đó nên cụ thể hóa theo hướng kinh nghiệm phải gắn với các hoạt động pháp lý trực tiếp như pháp chế, thanh tra, xét xử, kiểm sát, điều tra, thi hành án hoặc hành nghề luật sư. Bên cạnh đó, trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, đại biểu Thạch Phước Bình cũng đề nghị nghiên cứu bổ sung tiêu chuẩn về ngoại ngữ pháp lý đối với một số vị trí, đặc biệt là các luật sư công tham gia xử lý tranh chấp đầu tư thương mại quốc tế. Đây là điều kiện quan trọng để đảm bảo khả năng làm việc độc lập trong môi trường pháp lý quốc tế. Ngoài ra cần chú trọng hơn đến tiêu chí về năng lực thực tiễn và bản lĩnh nghề nghiệp.

“Luật sư công không chỉ là người nắm vững pháp luật mà còn phải có kỹ năng tranh tụng, tư duy phản biện và khả năng xử lý các tình huống phức tạp. Vì vậy đề nghị bổ sung các tiêu chí đánh giá gắn với kinh nghiệm xử lý vụ việc thực tế để lựa chọn đúng người đúng việc”, đại biểu Bình nêu rõ.

Về phạm vi công việc của luật sư công, đại biểu Thạch Phước Bình cho rằng, để tăng tính chủ động đề nghị bổ sung nhiệm vụ đại diện thực hiện các thủ tục pháp lý trong các giao dịch dự án có yếu tố quốc tế. Thực tiễn cho thấy trong nhiều trường hợp luật sư công cần trực tiếp tham gia các giao dịch pháp lý với đối tác nước ngoài chứ không chỉ dừng ở vai trò tư vấn. Đồng thời đối với quy định các công việc có tính chất pháp lý khác đề nghị thu hẹp phạm vi và gắn với điều kiện rõ ràng tránh việc mở rộng quá mức dẫn đến khó kiểm soát. Một vấn đề quan trọng khác là ranh giới giữa luật sư công và bộ phận pháp chế. Cần phân định rõ theo hướng luật sư công tập trung vào các vụ việc tranh chấp tố tụng và tư vấn chuyên sâu, còn công tác pháp chế thường xuyên vẫn do bộ phận pháp chế đảm nhiệm. Việc phân định này sẽ giúp tránh chồng chéo và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Bên cạnh đó cần lưu ý nguy cơ quá tải khi luật sư công vừa thực hiện nhiệm vụ chuyên môn phức tạp vừa đảm nhiệm công việc hành chính.

Do đó đại biểu Thạch Phước Bình kiến nghị dự thảo cần bổ sung cơ chế ưu tiên bố trí thời gian và cho phép giảm trừ nhiệm vụ hành chính khi được giao xử lý vụ việc cụ thể nhằm bảo đảm chất lượng công việc.

Bồi dưỡng 1 vụ việc bằng 0,5 lần mức lương cơ sở là còn mang tính chất cơ học

Về chế độ chính sách đối với luật sư công, đại biểu Thạch Phước Bình cũng cho rằng, mức bồi dưỡng như dự thảo tức là 0,5 lần mức lương cơ sở cho một buổi làm việc có thể chưa tương xứng với các vụ việc đặc biệt phức tạp, nhất là các tranh chấp quốc tế có giá trị lớn và yêu cầu chuyên môn cao. Theo đại biểu, cần bổ sung cơ chế bồi dưỡng linh hoạt cho phép áp dụng mức cao hơn trong các trường hợp đặc biệt theo quy định của chính phủ. Bên cạnh đó dự thảo hiện chưa đề cập đến cơ chế khen thưởng tương xứng, trong khi đó có những vụ việc mà kết quả xử lý có thể mang lại lợi ích rất lớn cho nhà nước. Vì vậy cần bổ sung quy định về khen thưởng đột xuất đối với luật sư công có thành tích xuất sắc vừa để ghi nhận vừa tạo động lực làm việc cho họ. Đối với nguồn kinh phí thực hiện cần quy định rõ được bố trí từ ngân sách chi thường xuyên của cơ quan sử dụng luật sư công. Việc làm rõ nguồn kinh phí sẽ giúp các cơ quan chủ động triển khai ngay khi nghị quyết có hiệu lực tránh tình trạng lúng túng trong thực hiện.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) cũng đồng quan điểm cho rằng,cần có chính sách đủ mạnh để thu hút và giữ chân người có năng lực. Theo đại biểu Việt Nga,Khoản 2 Điều 10 dự thảo Nghị quyếtquy định bồi dưỡng vụ việc tính theo một buổi làm việc bằng 0,5 lần mức lương cơ sở là còn mang tính chất cơ học. Một vụ việc pháp lý không giống nhau về mức độ phức tạp, về sức ép, về trách nhiệm và giá trị bảo vệ lợi ích nhà nước. Nếu chỉ tính theo buổi làm việc thì rất dễ bị bình quân hóa khó phản ánh đúng tính chất của từng vụ việc.

Đại biểu Nga đề nghịgiao Chính phủ quy định khung bồi dưỡng theo nhóm vụ việc, có tiêu chí xác nhận rõ ràng, có trần chi trả và cơ chế kiểm soát để vừa bảo đảm thu hút, vừa bảo đảm chặt chẽ về mặt chi ngân sách.

Luật sư công là một chủ thể có hai tư cách pháp lý: Làm gì để không xung đột

Bên cạnh đó, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cũng nhấn mạnh về tư cách pháp lý của luật sư công. Theo đó, dự thảo Nghị quyết đang thiết kế luật sư công là một chủ thể có hai tư cách pháp lý vừa là cán bộ công chức viên chức sĩ quan quân đội nhân dân, sĩ quan công an nhân dân, người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước, vừa là người được cấp chứng chỉ hành nghề luật sư, tham gia tổ chức xã hội nghề nghiệp của luật sư và được cấp thẻ luật sư.

Bản dự thảo mới nhất đã tiếp thu một bước khi bổ sung nghĩa vụ tham gia tổ chức xã hội nghề nghiệp của luật sư nhưng theo đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga quy định như vậy vẫn chưa đủ. Điều còn thiếu là nguyên tắc xử lý khi nghĩa vụ công vụ và chuẩn mực nghề nghiệp của luật sư phát sinh xung đột, chưa rõ, trong trường hợp có ý kiến chỉ đạo hành chính đi ngược với nhận định pháp lý độc lập của luật sư công thì xử lý theo nguyên tắc nào.

“Tôi đề nghị bổ sung trong nghị quyết nguyên tắc xử lý xung đột giữa 2 hệ chuẩn này đồng thời giao Chính phủ quy định cụ thể cơ chế phối hợp quản lý thẩm quyền xử lý vi phạm và giới hạn trách nhiệm của mỗi cơ quan quản lý đối với luật sư công. Về phạm vi công việc của luật sư công, tôi tán thành việc giao luật sư công thực hiện các công việc pháp lý trọng yếu như tham gia tố tụng tư vấn dự án, tham gia giải quyết các vụ việc khiếu nại tố cáo phức tạp. Bản dự thảo mới cũng đã bổ sung trách nhiệm của thủ trưởng cơ quan trong việc bố trí phân công công việc để luật sư công vừa hoàn thành nhiệm vụ luật sư công vừa hoàn thành nhiệm vụ theo vị trí việc làm tại cơ quan đơn vị.

Tuy nhiên tôi vẫn băn khoăn quy định các công việc có tính chất pháp lý khác. Quy định này quá rộng có thể làm cho phạm vi nhiệm vụ của luật sư công bị mở ra không có giới hạn rõ ràng. Tôi đề nghị bỏ điểm này, trừ trường hợp thấy cần thiết thì chỉ nên giao Chính phủ quy định chi tiết một số nhóm việc phát sinh nhưng phải kèm theo các tiêu chí cụ thể để đảm bảo không trùng lặp với công tác pháp chế, thanh tra, trợ giúp pháp lý và các chức danh tư pháp khác”, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề xuất.