Ngân hàng đồng loạt giảm tiền gửi

Bức tranh huy động vốn của ngành ngân hàng trong quý I/2026 cho thấy sự phân hóa ngày càng rõ rệt. Theo báo cáo tài chính của 27 ngân hàng niêm yết, tổng tiền gửi khách hàng tính đến ngày 31/3 đạt khoảng 12,88 triệu tỷ đồng, tăng gần 76.000 tỷ đồng so với cuối năm 2025, tương ứng mức tăng 0,6%. Đây là mức tăng khá khiêm tốn nếu đặt cạnh tốc độ tăng tín dụng toàn hệ thống lên tới 3,7% trong cùng kỳ.

Đáng chú ý, mức tăng trưởng này chủ yếu đến từ một số ngân hàng có đà huy động tích cực, trong khi có tới gần một nửa số nhà băng ghi nhận lượng tiền gửi đi xuống. Thực tế này phản ánh rõ áp lực cạnh tranh dòng vốn đang ngày càng gia tăng trong hệ thống.

Trong nhóm các ngân hàng bị sụt giảm tiền gửi, nhiều “ông lớn” cũng không tránh khỏi xu hướng này. BIDV ngân hàng có quy mô huy động lớn nhất hệ thống ghi nhận mức giảm mạnh cả về giá trị tuyệt đối lẫn tỷ lệ. Sau khi lập đỉnh hơn 2,22 triệu tỷ đồng vào cuối năm 2025, tiền gửi tại BIDV đã giảm xuống còn khoảng 2,14 triệu tỷ đồng chỉ sau ba tháng đầu năm, tương đương mức giảm hơn 82.000 tỷ đồng, tức gần 3,7%.

Tương tự, MB cũng ghi nhận lượng tiền gửi giảm khoảng 15.000 tỷ đồng, xuống còn hơn 905.918 tỷ đồng. Trong khi đó, dư nợ cho vay khách hàng tại ngân hàng này vẫn tiếp tục tăng lên hơn 1,12 triệu tỷ đồng, cho thấy áp lực cân đối nguồn vốn ngày càng rõ nét.

Ở nhóm ngân hàng tư nhân quy mô lớn và trung bình, xu hướng sụt giảm cũng lan rộng. Techcombank giảm hơn 19.000 tỷ đồng tiền gửi, tương đương 3%, xuống còn gần 600.000 tỷ đồng. Sacombank giảm hơn 17.500 tỷ đồng, tương ứng 2,8%, còn khoảng 600.789 tỷ đồng. ACB cũng giảm hơn 16.000 tỷ đồng, tương đương 2,7%.

Nhóm ngân hàng quy mô nhỏ hơn như SeABank giảm gần 6.000 tỷ đồng, MSB giảm hơn 2.700 tỷ đồng, PGBank, Saigonbank và NamABank đều ghi nhận mức giảm từ 0,5% đến gần 4%.

Tính chung, có khoảng 12-13 ngân hàng trên tổng số 27 ngân hàng ghi nhận tiền gửi khách hàng suy giảm trong quý đầu năm 2026. Điều này cho thấy áp lực huy động vốn không còn mang tính cục bộ mà đã lan rộng trên toàn hệ thống.

Dù vậy, vẫn có những điểm sáng trong bức tranh huy động vốn. Tuy nhiên, mức tăng này vẫn mang tính cục bộ và chưa đủ bù đắp cho xu hướng suy giảm diện rộng. Điều này khiến tăng trưởng huy động toàn ngành duy trì ở mức thấp trong quý I/2026.

Áp lực thanh khoản tăng cao, ngân hàng tìm nguồn vốn thay thế

Theo phân tích từ SSI Research, sự phân hóa trong huy động vốn còn thể hiện rõ giữa các nhóm ngân hàng. Trong khi nhóm Big 4 gồm Vietcombank, VietinBank, BIDV và Agribank ghi nhận tiền gửi giảm khoảng 0,7%, thì nhóm ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân lại tăng khoảng 1,3%.

Một trong những nguyên nhân cốt lõi là tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) của toàn hệ thống đã vượt ngưỡng 100% vào cuối quý I/2026. Điều này đồng nghĩa tổng dư nợ cho vay đã vượt tổng tiền gửi huy động từ khách hàng, làm gia tăng áp lực thanh khoản.

Hệ quả là các ngân hàng ngày càng phụ thuộc vào những nguồn vốn thay thế như tiền gửi từ Kho bạc Nhà nước, kênh thị trường mở (OMO) hoặc vốn từ nước ngoài, thay vì dựa vào tăng trưởng tiền gửi cốt lõi vốn được xem là nền tảng ổn định nhất.

Trước áp lực này, nhiều ngân hàng đã chủ động đa dạng hóa kênh huy động như phát hành chứng chỉ tiền gửi và trái phiếu.

SSI Research cho rằng, diễn biến huy động kém tích cực trong quý I còn chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố mùa vụ. Xu hướng gia tăng nắm giữ tiền mặt trước những thay đổi chính sách, cùng với vòng quay tiền chậm lại sau giai đoạn bất động sản hút vốn mạnh, đã tác động đáng kể đến dòng tiền gửi.

Ngoài ra, tiền gửi doanh nghiệp thường có xu hướng giảm vào đầu năm trước khi quay trở lại theo chu kỳ sản xuất kinh doanh, cũng góp phần khiến số liệu huy động trong quý đầu năm kém tích cực.

Ông Nguyễn Văn Thế - Giám đốc tư vấn Công ty chứng khoán SSI nhận định: “Áp lực huy động có thể dần hạ nhiệt từ quý II/2026 khi nhiều yếu tố hỗ trợ bắt đầu hội tụ. Mặt bằng lãi suất huy động vẫn ở mức tương đối hấp dẫn, trong khi dòng tiền từ doanh nghiệp có xu hướng quay lại hệ thống theo yếu tố mùa vụ”.

Cùng với đó, nếu việc huy động vốn nước ngoài được triển khai hiệu quả và nhu cầu tín dụng có dấu hiệu chậm lại do lãi suất cho vay vẫn ở mức cao, thanh khoản toàn hệ thống có thể được cải thiện.

Nhìn tổng thể, diễn biến trong quý I/2026 cho thấy huy động vốn đang trở thành bài toán lớn đối với ngành ngân hàng. Khi lãi suất không còn là “đòn bẩy” duy nhất để giữ chân dòng tiền, cuộc cạnh tranh thu hút vốn được dự báo sẽ ngày càng khốc liệt trong thời gian tới.