Xung quanh nội dung này, PV VOV Giao thông Quốc gia có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc phân tích Công ty Cổ phần Chứng khoán Yuanta Việt Nam.

PV: Sau nhiều năm được kỳ vọng, việc chuyển nhượng tài sản số chính thức chịu thuế thu nhập cá nhân (TNCN) từ ngày 1/7. Ông nhìn nhận thế nào về dấu mốc này trong quá trình hoàn thiện khung pháp lý về tài sản số?

Ông Nguyễn Thế Minh:Việc áp thuế thu nhập cá nhân sẽ tạo ra mức độ công bằng cho các kênh đầu tư, bởi hầu hết tất cả kênh đầu tư khác, chúng ta vẫn đang áp mức thuế thu nhập cá nhân theo quy định hiện hành.

Việc chúng ta áp thuế cũng là hợp thức hóa quy định theo quy chuẩn của quốc tế, từ đó không tạo ra một sự thiên lệch về việc dịch chuyển dòng tiền vào các kênh đầu tư khác nhau. Tuy nhiên, vấn đề khó khăn nhất hiện nay là cách thức quản lý và cách thức chúng ta tính toán các mức thuế hiện nay như thế nào.

PV: Cụ thể những khó khăn đó là gì, thưa ông?

Ông Nguyễn Thế Minh:Chúng ta thấy rằng giao dịch các tài sản mã hóa vẫn còn đang chưa có những quy định cụ thể và hành lang pháp lý hiện nay vẫn còn chưa đáp ứng được. Chúng ta mới chỉ đang dừng lại việc thực hiện giao dịch sandbox, tức là thử nghiệm cho kênh đầu tư này với các nhà đầu tư nước ngoài.Như vậy, cần thiết là chúng ta phải có một hành lang pháp lý cụ thể trong việc vận hành của thị trường tài sản mã hóa.

Vấn đề thứ hai là phải tính toán mức thuế suất hiện nay, bởi tài sản mã hóa đối với các thị trường quốc tế đang giao dịch với tần suất cao. Một mặt, nó sẽ giúp gia tăng ngân sách, nhưng một mặt, nó có thể sẽ tạo ra đánh giá về mức độ hiệu quả với các doanh nghiệp khi tiếp cận huy động vốn thông qua mã hóa tài sản, token tài sản.

Áp dụng theo lộ trình cũng là một cách để chúng ta theo dõi và đánh giá xem khả năng tham gia của nhà đầu tư vào tài sản mã hóa như thế nào.

PV: Đúng như ông vừa phân tích về tần suất giao dịch, khác với chứng khoán - nơi các giao dịch trên sàn được ghi nhận qua hệ thống quản lý tập trung, thì thị trường tài sản số có thể phát sinh giao dịch liên tục trên nhiều nền tảng, thậm chí chỉ trong vài giây. Theo ông, điều này đặt ra thách thức như thế nào đối với việc xác định căn cứ tính thuế và hạch toán nghĩa vụ thuế?

Ông Nguyễn Thế Minh:Các cơ quan thuế sẽ cần phải có sự am hiểu nhất định, và đặc biệt là cần có hệ thống quản lý giám sát và mức tính toán cho phù hợp.

Nếu theo kinh nghiệm hiện nay của các thị trường quốc tế, việc tính thuế sẽ tương đối phức tạp và đòi hỏi hệ thống xử lý về số liệu cũng sẽ phải rất minh bạch, tránh trường hợp về sau khi tần suất cao như vậy, lượng quá tải của hệ thống cũng gây ra khó khăn và tạo ra rủi ro trong quá trình tính thuế.

PV: Vậy còn về phía nhà đầu tư, liệu có rủi ro nào khi giao dịch và hoàn tất nghĩa vụ thuế không, thưa ông?

Ông Nguyễn Thế Minh:Tôi cho rằng sẽ không có rủi ro lớn, mà chủ yếu rủi ro nằm ở câu chuyện là chúng ta phải có một mức tính thuế rõ ràng, và đặc biệt hệ thống phải đưa ra các cơ sở dữ liệu một cách minh bạch.

Vì chúng ta nên nhớ rằng, khi “đụng” đến túi tiền của các nhà đầu tư thì đây là một vấn đề mang tính nhạy cảm.

Nếu chúng ta thực hiện không rõ ràng và minh bạch thì có thể dẫn đến một hiệu ứng ngược đối với những tài sản này, và thậm chí nhà đầu tư sẽ tỏ ra e dè trong việc gia nhập vào thị trường. Như vậy, vai trò của cơ quan quản lý là rất lớn, cụ thể là có những thông tin dữ liệu một cách minh bạch và quản lý chặt chẽ.

Còn một khi đã bắt đầu có các mức thuế được áp dụng thì nhà đầu tư trên thị trường cũng cần phải tính đến. Ví dụ, trong thời gian tới, các mức thuế suất được áp dụng ngay thì việc giao dịch tần suất cao cũng có thể sẽ tạo ra các rủi ro cho nhà đầu tư. Bởi vì nếu mức sinh lời không đủ bù đắp được tỷ lệ phần trăm thuế phí mà chúng ta phải bỏ ra thì rõ ràng, nhà đầu tư có thể cũng sẽ bị chịu thua lỗ.

PV: Còn với hợp đồng tương lai (future), khối lượng giao dịch trên thị trường hiện cũng rất lớn, thậm chí tại nhiều thời điểm còn vượt xa giao dịch giao ngay (spot). Theo quy định, chuyển nhượng tài sản số phải chịu thuế TNCN, nhưng theo định nghĩa, future không phải giao dịch chuyển nhượng. Vậy phải chăng người giao dịch future sẽ không bị đánh thuế?

Ông Nguyễn Thế Minh:Thực tế có nhiều loại hình để chúng ta áp dụng tính thuế, phí cụ thể. Đối với future, tôi cho rằng chúng ta không cần áp mức thuế, nhưng ngược lại có thể áp một mức phí giao dịch thay vì việc áp mức thuế thu nhập. Vì bản chất của giao dịch future là derivative, tức là dạng phái sinh, không mang tính sở hữu tài sản vật lý.

Như vậy, việc áp mức thuế thu nhập sẽ còn tùy thuộc vào quy định hiện hành đối với sản phẩm này. Theo kinh nghiệm, chúng ta vẫn nên ưu tiên việc tính các mức phí giao dịch. Vì đối với các sản phẩm phái sinh, nó vẫn sẽ theo hướng đầu cơ biến động về tài sản hơn là theo biến động tài sản vật lý cơ sở, cụ thể là biến động vào các tài sản crypto, tài sản mã hóa vật lý khác.

PV: Vâng, có lẽ việc hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế quản lý tài sản số cần được đẩy nhanh, nhất là trong bối cảnh hiện vẫn chưa có tổ chức được cấp phép hoạt động trên phạm vi cả nước, đồng thời chưa có hướng dẫn về giao dịch swap, chưa có cơ chế để nhà đầu tư tự kê khai, tự thực hiện nghĩa vụ thuế.