Khai mạc Hội nghị, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, bước đột phá khi tích hợp 4 chương trình mục tiêu lớn khi ngày 24/8/2026, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 46 phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa, xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 - 2035.

Điểm nhấn lớn nhất của Nghị quyết 46 là việc hợp nhất 4 chương trình mục tiêu quốc gia trước đây thành một chỉnh thể đồng bộ, gồm: Xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; Phát triển văn hóa; Hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo; Chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển.

Nhằm nhanh chóng cụ thể hóa quyết sách của Quốc hội, ngày 12/10/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 387 quy định chi tiết về nội dung, cơ chế và chính sách thực hiện Chương trình. Thủ tướng cũng đã ký Quyết định số 1966 về việc kiện toàn Ban Chỉ đạo Trung ương, đồng thời định hướng kiện toàn hệ thống ban chỉ đạo tại các địa phương. Phó Thủ tướng nhấn mạnh đây là bước thể chế hóa kịp thời các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước; giúp khắc phục tình trạng phân tán nguồn lực, nâng cao chất lượng thực thi các chính sách an sinh xã hội, giáo dục, y tế và hạ tầng vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.

Nhấn mạnh tinh thần "Rõ chính sách, rõ địa bàn, rõ đối tượng thụ hưởng", Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đề nghị phải phân cấp triệt để cho chính quyền địa phương tự quyết định, tự thực hiện và tự chịu trách nhiệm. Đặc biệt, chương trình tạo chuyển biến căn bản về tư duy tiếp cận: chuyển từ việc coi người dân là đối tượng thụ hưởng chính sách thụ động sang hướng lấy người dân làm chủ thể trung tâm của toàn bộ quá trình phát triển.

Phó Thủ tướng đề nghị Hội nghị thảo luận, làm rõ cơ chế phối hợp chỉ đạo và trách nhiệm quản lý nhà nước của từng bộ, ngành. Các địa phương đi thẳng vào các khó khăn, vướng mắc thực tiễn để lãnh đạo các bộ, ngành liên quan giải đáp, tháo gỡ trực tiếp ngay tại hội nghị.

Trình bày báo cáo về những nội dung trọng tâm cùng các cơ chế tài chính áp dụng cho Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2035, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nêu rõ,việc tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia trước đây thành một chương trình duy nhất không phải làm lại từ đầu, mà nhằm tái cơ cấu toàn diện cách quản lý và điều hành. Chương trình mới hướng tới mục tiêu giảm tầng nấc trung gian, xóa bỏ trùng lặp, tăng cường phân cấp và trao quyền chủ động cho địa phương, đồng thời chuyển trọng tâm từ kiểm soát "đầu vào" sang quản trị theo "kết quả đầu ra".

Tổng nguồn vốn thực hiện giai đoạn 2026-2030 là 878.558 tỷ đồng (trong đó ngân sách Trung ương là 345.000 tỷ đồng); ưu tiên tuyệt đối cho các địa bàn khó khăn, thiếu hụt dịch vụ cơ bản.

Nhấn mạnh kỷ cương tài chính, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nêu rõ, nguồn lực của chương trình tập trung đúng mục tiêu, kiên quyết không dùng vốn chương trình để chi trả lương hay hoạt động thường xuyên của bộ máy. Trao quyền cho cấp xã quản lý các dự án quy mô nhỏ, kỹ thuật đơn giản. Các dự án dưới 500 triệu đồng có thể giao trực tiếp cho cộng đồng dân cư thực hiện. Kết quả đánh giá hiệu quả chương trình là căn cứ trực tiếp để phân bổ ngân sách trong các năm tiếp theo. Bộ trưởng cũng nhấn mạnh tinh thần hành động xuyên suốt theo nguyên tắc "3 không": Không chờ đợi khi đã rõ thẩm quyền và cơ chế; Không đùn đẩy trách nhiệm lên cấp trên; Không đánh giá hiệu quả chương trình thuần túy bằng số vốn đã giải ngân mà phải bằng sự thụ hưởng thực tế của người dân.