Công tác dân vận của Đảng gắn liền với sự ra đời và phát triển của Đảng Cộng sản ViệtNam. Ngay sau khi thành lập, tại Hội nghị Trung ương lần thứ nhất (tháng 10/1930), Đảng đã thông qua các nghị quyết về vận động quần chúng và xác định việc thành lập các ban chuyên môn như: Công vận, Nông vận, Thanh vận, Phụ vận, Quân đội vận, Mặt trận phản đế,... để tập hợp, tổ chức và vận động nhân dân tham gia phong trào cách mạng.

Tháng 10/1999, Bộ Chính trị khóa VIII quyết định lấy ngày 15/10/1930 làm ngày truyền thống công tác dân vận của Đảng, đồng thời xác định ngày 15/10 hằng năm là “Ngày dân vận của cả nước”, thể hiện tầm vóc và ý nghĩa chiến lược của công tác dân vận trong sự nghiệp cách mạng Việt Nam.

Trong bài báo “Dân vận” đăng trên Báo Sự thật ngày 15/10/1949, Chủ tịch Hồ Chí Minh (bút danh X.Y.Z) đã căn dặn: “Dân vận là việc rất quan trọng. Dân vận kém thì việc gì cũng kém, dân vận khéo thì việc gì cũng thành công”. Tư tưởng đó tiếp tục soi đường cho công tác dân vận của Đảng, góp phần phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Dân vậntạo đồng thuận trong vận hành chính quyền địa phương hai cấp

Tại Hội nghị toàn quốc công tác tuyên giáo và dân vận, PGS.TS Lê Văn Cường, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh nhận xét, toàn hệ thống chính trị đang triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp theo hướng tinh gọn, hiện đại và hiệu lực, yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng và cách thức vận hành của bộ máy chính quyền địa phương hai cấp trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Trong quá trình đó, công tác dân vận góp phần bảo đảm sự đồng thuận của xã hội và sự gắn bó mật thiết giữa Đảng với nhân dân.

“Ngành dân vận đã chủ động nắm bắt tình hình tư tưởng, dư luận xã hội liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy, Đại hội Đảng các cấp, bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp; kịp thời xử lý vấn đề phát sinh từ cơ sở; tham mưu tổ chức thành công nhiều hội nghị quan trọng; đổi mới công tác dân vận với nhiều kết quả nổi bật.

Các địa phương đã chủ động đổi mới phương thức tuyên truyền, chuyển mạnh từ hình thức truyền đạt một chiều sang đối thoại, tương tác và ứng dụng công nghệ số. Ngành tuyên giáo và dân vân xâydựng các nền tảng tuyên truyền đa phương tiện, tổ chức các diễn đàn trực tuyến, ứng dụng mạng xã hội để lan tỏa thông tin chính thống, giúp chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước đến với cán bộ, đảng viên và nhân dân một cách nhanh chóng, trực quan và hiệu quả”, theo PGS.TS Lê Văn Cường.

PGS.TS Lê Văn Cường cho rằng, hệ thống Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội thực sự phát huy vai trò “cầu nối” giữa Đảng, chính quyền với nhân dân, tạo kênh thông tin hai chiều giúp chính quyền lắng nghe, tiếp thu và phản hồi kịp thời kiến nghị, tâm tư của người dân. Nhiều mô hình “dân vận khéo”, tổ dân vận tại ấp, khu phố duy trì hoạt động hiệu quả.

Nhiều địa phương đã tăng cường tiếp công dân, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuẩn hóa quy trình giải quyết thủ tục theo hướng công khai, minh bạch. Việc ứng dụng công nghệ trong tiếp nhận và xử lý phản ánh của người dân được thúc đẩy, góp phần nâng cao mức độ hài lòng của nhân dân đối với hoạt động của chính quyền.

“Cùng với tuyên giáo, công tác dân vận giữ vai trò then chốt trong việc kết nối Đảng - chính quyền - nhân dân, bảo đảm cho mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành một cách hiệu quả. Nhiệm vụ trọng tâm của dân vận là phát huy phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”, tạo điều kiện để nhân dân tham gia sâu rộng vào quá trình xây dựng và thực thi chính sách. Khi các thiết chế dân chủ được vận hành thực chất, nhân dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà trở thành chủ thể đồng hành, đóng góp trí tuệ, kinh nghiệm và phản biện trong từng quyết sách của địa phương”, PGS.TS Lê Văn Cường nhận xét.

Nắm bắt dư luận xã hội, tạo đồng thuận trong nhân dân

Vai trò của công tác dân vận được thể hiện rõ thông qua việc tạo dựng và củng cố đồng thuận xã hội. Phát biểu tại hội thảo về công tác dư luận xã hội, TS. Phạm Tất Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó bí thư chuyên trách Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương, nhận xét, trong mọi giai đoạn phát triển của đất nước, sự thống nhất giữa “ý Đảng” và “lòng dân” luôn là nhân tố quan trọng quyết định thành công của cách mạng Việt Nam. Từ thắng lợi của các cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc, công cuộc đổi mới đất nước đến những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội trong 40 năm đổi mới, bài học lớn được Đảng ta đúc kết là phải dựa vào nhân dân, phát huy sức mạnh của nhân dân và tạo dựng sự đồng thuận xã hội rộng rãi.

“Đồng thuận xã hội không đồng nghĩa với sự đồng nhất tuyệt đối về nhận thức, quan điểm hay lợi ích. Đồng thuận xã hội là sự thống nhất trên cơ sở những lợi ích căn bản của quốc gia - dân tộc; là sự chia sẻ trách nhiệm, niềm tin và khát vọng phát triển giữa Đảng, nhà nước và nhân dân; đồng thời thể hiện ở sự ủng hộ của đông đảo người dân đối với các mục tiêu phát triển chung của đất nước. Một quốc gia muốn phát triển nhanh và bền vững không chỉ cần nguồn lực vật chất mà còn cần nguồn lực tinh thần, trong đó niềm tin xã hội và sự đồng thuận xã hội giữ vai trò đặc biệt quan trọng” theo TS. Phạm Tất Thắng.

TS. Phạm Tất Thắng nhận xét, để củng cố niềm tin và tạo dựng sự đồng thuận ấy, công tác dư luận xã hội có vai trò quan trọng. Thông qua việc kịp thời nắm bắt ý kiến, tâm tư, thái độ và phản ứng của các tầng lớp nhân dân trước những vấn đề đang đặt ra, các cơ quan lãnh đạo, quản lý và đội ngũ làm công tác tuyên giáo, dân vận có thêm cơ sở thực tiễn để xác định nội dung tuyên truyền phù hợp, lựa chọn phương thức truyền tải hiệu quả và xây dựng thông điệp truyền thông sát với nhu cầu, mối quan tâm của nhân dân.

Công tác dư luận xã hội giúp nhận diện sớm những vấn đề mà người dân còn băn khoăn, những khoảng trống thông tin và các luồng quan điểm trái chiều, từ đó kịp thời cung cấp thông tin chính xác, góp phần định hướng nhận thức, tạo sự thống nhất trong tư tưởng và hành động. Trong bối cảnh thông tin đa chiều lan truyền nhanh chóng trên các nền tảng số, việc thường xuyên theo dõi, phân tích dư luận xã hội giúp công tác thông tin, tuyên truyền trở nên chủ động, thuyết phục và hiệu quả hơn; đồng thời góp phần hạn chế tin giả, tin đồn thất thiệt, củng cố niềm tin của nhân dân đối với chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước.

Từ yêu cầu chủ động nắm bắt, định hướng dư luận xã hội, việc nâng cao chất lượng truyền thông chủ trương, chính sách có ý nghĩa quan trọng trong việc tăng cường sự gắn kết giữa Đảng, chính quyền với nhân dân, tạo đồng thuận trong quá trình tổ chức thực hiện chính sách.

TS. Phạm Tất Thắng cho rằng, truyền thông chủ trương, chính sách cần được triển khai ngay từ giai đoạn xây dựng chính sách và trở thành bộ phận hữu cơ trong toàn bộ quá trình hoạch định, tổ chức thực hiện chính sách công.Thông qua truyền thông chính sách, người dân được tiếp cận đầy đủ, kịp thời thông tin về mục tiêu, nội dung, lợi ích và những tác động của chủ trương, chính sách; đồng thời có điều kiện tham gia góp ý, phản biện và giám sát quá trình thực hiện chính sách.