Với mô hình “Trồng nấm rơm trong nhà”, người trồng không chỉ chủ động được nhiệt độ, độ ẩm, nâng cao năng suất nấm, mà còn tận dụng rơm sau thu hoạch để làm phân hữu cơ, góp phần giảm ô nhiễm môi trường và hướng đến một nền nông nghiệp tuần hoàn, bền vững.

Gia đình bà Nguyễn Thị Tươi ở ấp 1, xã Vị Thanh 1, thành phố Cần Thơ trước đây sống chủ yếu bằng nghề trồng lúa trên 1ha đất. Để kiếm thêm thu nhập, bà Tươi tranh thủ sau mỗi vụ mùa, tận dụng phế phẩm nông nghiệp để trồng nấm rơm theo cách truyền thống, nhưng do chưa nắm bắt được kỹ thuật, ảnh hưởng thất thường của thời tiết nên hiệu quả đạt được chưa cao.

Cách nay 5 năm, khi mô hình “Trồng nấm rơm trong nhà” thuộc Dự án chuyển đổi nông nghiệp bền vững (VnSAT), được Trung tâm Khuyến nông và dịch vụ nông nghiệp tỉnh Hậu Giang (cũ) triển khai, bà Tươi mạnh dạn đăng ký tham gia thực hiện với quyết tâm áp dụng tiến bộ kỹ thuật mới để sản xuất nấm rơm hiệu quả hơn so với cách trồng nấm rơm truyền thống ngoài trời. Để thực hiện mô hình này, gia đình bà Tươi xây dựng 2 cănnhà tiền chế với tổng diện tích gần 200m2 gồm mái tôn, vách che bạt, nền xi măng, kệ trồng nấm bằng sắt thiết kế theo tầng.

Hiệu quả kinh tế từ mô hình trồng nấm rơm trong nhà

Những năm qua, mỗi năm gia đình bà Tươi trồng khoảng 6 vụ nấm, mỗi vụ trồng thu hoạch gần 500kg nấm rơm (khoảng 2,3kg nấm rơm/1 bịt meo nấm) đạt năng suất hơn nhiều so với trồng ngoài trời nhờ điều tiết được nhiệt độ, độ ẩm cần thiết cho nấm phát triển và hạn chế được những sinh vật gây hại. Với giá bán từ 50.000-80.000đ/kg nấm, sau khi trừ chi phí, mỗi vụ gia đình bà Tươi có thu nhập hàng chục triệu đồng.

Bà Tươi chia sẻ:"Tôithu gom rồixử lý nhà kệ khoảng 1 tháng thì sẽ lên vụ tiếp theo. Tầm 5–6 vụ là trúng, còn nếu mình làm nhiều hơn nữa thì sẽ không đạt năng suất. Một vụ thì thường nếu mà rơm chín thu hoạch nhanh thì tầm khoảng 15 ngày, còn thu hoạch mà chậm thì tầm 20 tới 25 ngày. Nghĩa là gom sống thì tôithu hoạchkéo dài nhưng năng suất thìkhôngbằng rơm chín. Còn rơm chín thì thu hoạch rộ, nhanh, thời gian ngắn hơn. Đợt gần đây nhất là bán tầm trên dưới 20 triệu đồngnhờgiá lên80.000 đồng/kg".

Hướng đi nông nghiệp tuần hoàn và nâng cao giá trị thương hiệu

Theo ông Lê Việt Hào- chồng bà Tươi, mô hình “Trồng nấm rơm trong nhà” phù hợp với đặc điểm tình hình của địa phương, như phụ phẩm rơm luôn sẵn có sau mỗi vụ thu hoạch lúa, nhất là hiện nấm rơm sản xuất ra luôn cung không đủ nhu cầu khách mua, vì nấm trồng theo mô hình này không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật như trồng ngoài trời. Bên cạnh đó, sau khi thu hoạch xong mỗi vụ nấm, phụ phẩm rơm tiếp tục được tận dụng làm phân hữu cơ vi sinh để bón cho cây ăn trái và rau màu. Đây là giải pháp nông nghiệp tuần hoàn hiệu quả, giúp tiết kiệm chi phí, cải tạo đất tơi xốp và giảm phân bón hóa học.

"Trồng nấm rơm trong nhà xong rơm tôi chất lại bán cho thương lái làm phân hữu cơ, phân vi sinh để trồng mai, bông vạn thọ. Một bao vậy là 15.000 đồng, thường thường tôi bán khoảng 200 bao sau một vụ nấm rơm" - ông Hào cho biết.

Theo bà Trương Ngọc Minh- Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ xã Vị Thanh 1, mô hình “Trồng nấm rơm trong nhà”mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội nên đang được triển khai nhân rộng tại địa phương. Không chỉ tạo thêm việc làm cho lao động tại các hộ gia đình, mô hình còn mang lại nguồn thu nhập cao và ổn định, giúp cải thiện đời sống kinh tế cho các hộ nông dân.

Điểm sáng nổi bật của mô hình này là vừa xử lý triệt để bài toán ô nhiễm từ việc đốt rơm rạ sau mỗi vụ thu hoạch, góp phần chống biến đổi khí hậu và giảm phát thải khí nhà kính, vừa tiết kiệm đáng kể diện tích sản xuất so với phương thức canh tác nấm truyền thống trên mặt đất, ngoài trời.

“Hiện nay, nấm chỗ bàTươi là cung không đủ cầu. Do đó, Hội đang phối hợp với Phòng Kinh tế của xã để hỗ trợ cho gia đình xây dựng sản phẩm OCOP tăng về mặt chất lượng của sản phẩm, nâng giá trị, tạo thêm thương hiệu cho sản phẩm của xã Vị Thanh 1. Trongthời gian tới, Hội tiếp tục hỗ trợ về nguồn vốn thông qua hệ thống ngân hàng, đặc biệt là đối với nguồn từ Ngân hàng Chính sách xã hội để mở rộng thêm diện tíchmô hình này, tăng năng suất, sản lượng, tạo thêm thu nhập cho gia đình, giúp cho chị em có công việc ổn định tại nhà, tránh tình trạng bỏ địa phương đi làm ăn xa” - ông Minh cho biết.

Với hiệu quả kinh tế rõ rệt, đầu ra thuận lợi và việc tái sử dụng rơm sau thu hoạch, đây là mô hình sản xuất phù hợp để nhân rộng tại nhiều địa phương ở ĐBSCL. Khi rơm rạ được tận dụng thay vì đốt bỏ, người nông dân có thêm sinh kế, môi trường được bảo vệ và thu nhập của người trồng lúa cũng được nâng lên. Mô hình chính là một trong những hướng đi thiết thực để ngành nông nghiệp thành phố Cần Thơ phát triển theo hướng xanh, tuần hoàn và bền vững.