Từ nhận xét sang đo lường kết quả công việc

“Trước đây, có những việc không ai muốn nhận nên hiệu quả công việc chưa cao. Nhưng hiện nay, một số cán bộ đã chủ động đăng ký, xin nhận việc để làm”, chị Nguyễn Thị Thùy Linh, chuyên viên Ban Xây dựng Đảng chia sẻ về những thay đổi trong quá trình thí điểm hệ thống đánh giá hiệu suất công việc KPI tại phường Thành Vinh.

Theo chị Linh, việc đánh giá bằng KPI thúc đẩy cán bộ, công chức chủ động hơn, nâng cao tinh thần trách nhiệm với nhiệm vụ được giao. Từ yêu cầu về sản phẩm đầu ra, tiến độ và kết quả công việc, mỗi người có thêm động lực sắp xếp công việc, theo dõi thời hạn và chủ động tìm kiếm nhiệm vụ để thực hiện.

Chuyển biến ấy phản ánh một mục tiêu quan trọng của KPI: không chỉ thay đổi cách chấm điểm, mà từng bước thay đổi cách giao việc, thực hiện và chịu trách nhiệm về kết quả. Khi nhiệm vụ được xác định cụ thể, có người thực hiện, thời hạn và sản phẩm đầu ra, trách nhiệm cá nhân có cơ sở rõ ràngđể theo dõi, đánh giá.

Ông Nguyễn Trung Dũng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Thành Vinh, cho biết trước đây việc đánh giá công chức còn thiên về định tính. Hiện nay, khối lượng công việc, tiến độ, chất lượng xử lý hồ sơ và mức độ hoàn thành nhiệm vụ được theo dõi, lượng hóa cụ thể hơn. Từ khâu giao việc, cập nhật tiến độ, nộp sản phẩm, xác nhận kết quả đến chấm điểm đều được thực hiện trên môi trường số.

Nhờ đó, người đứng đầu có thể theo dõi tiến độ công việc của từng cá nhân, kịp thời phát hiện nhiệm vụ chậm tiến độ hoặc chưa bảo đảm chất lượng để chỉ đạo xử lý. Dữ liệu tích lũy theo tháng, quý, năm còn hỗ trợ cơ quan quản lý nhận diện năng lực, sở trường và những mặt còn hạn chế của từng người, từ đó phân công công việc phù hợp, xác định nhu cầu đào tạo, bồi dưỡng sát thực tế.

Tuy nhiên, theo ông Dũng, kết quả KPI là một căn cứ phục vụ đánh giá, xếp loại theo quy định, cần được xem xét đầy đủ trong điều kiện và tính chất công việc cụ thể.

Sau hai tháng thí điểm, Nghệ An ghi nhận những chuyển biến bước đầu trong tổ chức giao việc và theo dõi kết quả. Giai đoạn thí điểm từ ngày 1/7 đến hết ngày 31/8/2026 được triển khai tại 9 cơ quan, đơn vị, địa phương, gồm 5 đơn vị cấp tỉnh và 4 địa phương cấp xã, với 70 phòng, ban, bộ phận trực thuộc. Hệ thống đã tạo 678 tài khoản, trong đó 638 người thực tế tham gia giao, nhận, cập nhật và đánh giá nhiệm vụ, đạt tỷ lệ 97,7% trên tổng số 653 người thuộc diện đánh giá.

Tại Đảng ủy phường Thành Vinh, trong phạm vi ba cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc của Đảng ủy, 26/26 người thuộc diện đánh giá đã tham gia hệ thống.

Riêng tại UBND phường Thành Vinh, báo cáo ghi nhận 916 nhiệm vụ được giao, trong đó 915 nhiệm vụ hoàn thành, đạt tỷ lệ 99,89%. Tỷ lệ nhiệm vụ được cập nhật đầy đủ và đúng thời gian đều đạt 100%.

Tại Đảng ủy xã Hải Châu, báo cáo ghi nhận 571 nhiệm vụ, sản phẩm được đánh dấu hoàn thành, trong đó 570 nhiệm vụ đúng hạn, đạt tỷ lệ 99,8%. Kết quả này cho thấy hệ thống bước đầu hỗ trợ theo dõi tiến độ, ghi nhận kết quả công việc và hình thành dữ liệu phục vụ đánh giá cán bộ. Tuy nhiên, tỷ lệ hoàn thành đúng hạn mới phản ánh một phầncủa hiệu quả công việc. Để đánh giá thực chất, cần xem xét thêm chất lượng sản phẩm, tính chất, mức độ phức tạp và trách nhiệm gắn với từng nhiệm vụ.

Ông Lê Trường Giang, Phó Trưởng Ban Tổ chức Tỉnh ủy Nghệ An, nhấn mạnh điểm cốt lõi của đổi mới là chuyển từ đánh giá dựa trên “nhận xét” sang đánh giá dựa trên “kết quả”, từ cảm tính sang định lượng, từ đánh giá theo thời điểm sang đánh giá thường xuyên, liên tục. Theo đó, kết quả thực hiện nhiệm vụ gắn với sản phẩm cụ thể và vị trí việc làm được giao là căn cứ chủ yếu để đánh giá cán bộ, công chức, viên chức.

Cùng với việc triển khai KPI đối với cán bộ, công chức, viên chức trong toàn hệ thống chính trị, Nghệ An đang thực hiện mô hình OKR (mục tiêu và kết quả chủ yếu) đối với cán bộ thuộc diện Ban Thường vụ Tỉnh ủy quản lý. Theo ông Giang, công việc có tính chất, độ khó và mức độ trách nhiệm khác nhau; do đó, việc lượng hóa kết quả cần phản ánh được những khác biệt này để bảo đảm công bằng trong đánh giá.

Hoàn thiện thước đo, bảo đảm đánh giá sát thực chất

Thực tiễn thí điểm cho thấy, việc triển khai KPI còn những khó khăn trong vận hành phần mềm, xác định và lượng hóa nhiệm vụ, sản phẩm công việc, nhất là khi tính chất công việc giữa các vị trí có sự khác biệt.

Tại xã Nậm Cắn, đặc thù địa bàn biên giới khiến nhiều nhiệm vụ phát sinh đột xuất, được lãnh đạo xã giao trực tiếp qua điện thoại hoặc tin nhắn. Có những công việc diễn ra ngoài giờ hành chính, thậm chí xuyên đêm, khiến cán bộ khó cập nhật nhiệm vụ trước trên hệ thống và thu thập đầy đủ hồ sơ, tài liệu làm minh chứng theo quy định.

Ông Hờ Bá Chá, Chủ tịch UBND xã Nậm Cắn, cho biết đặc thù địa bàn biên giới khiến nhiều nhiệm vụ phát sinh đột xuất, được giao trực tiếp qua điện thoại hoặc tin nhắn của lãnh đạo xã. Có những công việc diễn ra ngoài giờ hành chính, thậm chí xuyên đêm, nên cán bộ không phải lúc nào cũng có thể tạo nhiệm vụ trên hệ thống từ trước hoặc thu thập đầy đủ hồ sơ, tài liệu minh chứng theo quy chuẩn.

Theo báo cáo của UBND xã Nậm Cắn, hệ thống KPI được đánh giá phù hợp khoảng 80% với thực tế công việc tại đơn vị, nhất là các lĩnh vực hành chính, tư pháp và văn phòng. Tuy nhiên, công việc thực địa và phối hợp liên ngành chiếm trên 50% thời lượng làm việc, trong khi danh mục dùng chung chưa bao quát hết các nhiệm vụ đặc thù vùng cao, biên giới. Vì vậy, xã đề xuất bổ sung 44 sản phẩm, nhiệm vụ đặc thù vào danh mục để việc đánh giá sát hơn với thực tế.

Tại xã Hải Châu, Bí thư Đảng ủy xã Lê Đức Phát, cho biết việc phân bổ khối lượng công việc giữa các cá nhân chưa hoàn toàn đồng đều do đặc thù từng lĩnh vực. Có công việc phát sinh thường xuyên, số lượng lớn nhưng thao tác đơn giản; trong khi nhiệm vụ tham mưu, tổng hợp có ít sản phẩm hơn nhưng đòi hỏi nhiều thời gian nghiên cứu, phối hợp và trách nhiệm cao.

Nếu chỉ căn cứ vào số lượng sản phẩm hoặc điểm quy đổi mà chưa tính đủ mức độ phức tạp, hệ thống khó phản ánh tương xứng công sức và chất lượng thực hiện nhiệm vụ. Đây cũng là vấn đề được phường Thành Vinh chỉ ra: những công việc đơn giản, lặp đi lặp lại có thể tích lũy điểm nhanh hơn nhiệm vụ nghiên cứu, tham mưu văn bản phức tạp; một số nhiệm vụ cần nhiều người tham gia nhưng cách ghi nhận sản phẩm chưa thể hiện đầy đủ đóng góp của từng cá nhân.

Bên cạnh đó, sự thiếu đồng bộ giữa phần mềm KPI và hệ thống điều hành tác nghiệp cũng gây khó khăn cho quá trình triển khai. Theo ông Lê Đức Phát, việc giao, nhận và theo dõi nhiệm vụ hiện liên quan đến cả phần mềm điều hành tác nghiệp và phần mềm KPI, khiến thông tin có thể phải cập nhật ở nhiều nơi do các hệ thống chưa đồng bộ đầy đủ dữ liệu và quy trình xử lý.

Báo cáo về việc triển khai KPI tại phường Thành Vinh cũng ghi nhận hạn chế tương tự: nhiệm vụ được giao trên hệ thống điều hành chưa tự động chuyển sang KPI, cán bộ phải nhập thủ công thông tin công việc và thời hạn. Một số loại công việc, như văn bản mật, tuyên truyền, số hóa hồ sơ, tham dự hội nghị và hoạt động văn thư, hậu cần, gặp khó khăn khi cung cấp minh chứng theo yêu cầu của phần mềm.

Những hạn chế này cho thấy việc hoàn thiện KPI cần được tiến hành đồng bộ trên cả ba phương diện: tiêu chí đánh giá, phương pháp tính điểm và hạ tầng công nghệ. Danh mục công việc cần được rà soát, bổ sung theo đặc thù từng lĩnh vực, địa bàn và vị trí việc làm. Hệ số quy đổi phải tính đến số lượng, chất lượng, tiến độ, độ khó và trách nhiệm; đồng thời có cách ghi nhận phù hợp với nhiệm vụ đột xuất, công việc phối hợp nhiều người và những sản phẩm không thể công khai hoặc tải lên hệ thống theo cách thông thường.

Mặt khác, cần đẩy mạnh kết nối phần mềm KPI với hệ thống điều hành tác nghiệp và các phần mềm chuyên ngành, giảm nhập liệu thủ công, bảo đảm dữ liệu thống nhất và thuận tiện cho quá trình kiểm tra, đối chiếu. Quy trình giao việc, xác nhận sản phẩm, cập nhật minh chứng và chấm điểm cũng cần được hướng dẫn rõ ràng, để kết quả đánh giá có thể kiểm chứng và phản ánh sát thực tế.

Sau hai tháng thí điểm, ông Lê Trường Giang cho biết Thường trực Tỉnh ủy Nghệ Anđã thống nhất chủ trương tiếp tục thực hiện thí điểm tại các cơ quan, đơn vị, địa phương đang triển khai trong hai tháng, từ ngày 1/10 đến hết ngày 30/11/2026. Trong giai đoạn này, tỉnh tiếp tục hoàn thiện phương pháp, bộ tiêu chí, danh mục sản phẩm, công việc, phần mềm và quy trình tổ chức thực hiện trên cơ sở dữ liệu thực tế phát sinh.

Chủ trương tiếp tục thí điểm cho thấy yêu cầu vừa triển khai, vừa tổng kết, điều chỉnh để hệ thống ngày càng phù hợp với thực tiễn. KPI không thể được xem là một thang điểm cố định áp dụng đồng loạt cho mọi công việc, mà cần được hoàn thiện trên cơ sở đặc thù nhiệm vụ, vị trí việc làm và yêu cầu thực thi công vụ. Mục tiêu không chỉ là phân loại được cán bộ, mà còn cung cấp dữ liệu tin cậy để bố trí, sử dụng, đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ.

Đổi mới đánh giá cán bộ là công việc khó, bởi mỗi tiêu chí đều tác động trực tiếp đến trách nhiệm, động lực và cơ hội phát huy năng lực của từng người. Với Nghệ An, thí điểm KPI đã tạo bước chuyển ban đầu từ đánh giá thiên về nhận xét sang chú trọng kết quả công việc. Chặng đường tiếp theo là hoàn thiện thước đo để bảo đảm công bằng, khách quan và sát thực tiễn. Khi dữ liệu phản ánh đúng kết quả, điểm số đi cùng chất lượng và trách nhiệm, KPI mới thực sự trở thành công cụ nâng cao chất lượng đội ngũ, xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả, hướng tới phục vụ người dân ngày một tốt hơn.