Chuỗi chuyến thăm cấp cao liên tiếp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Thái Lan và sắp tới là chuyến thăm Việt Nam, tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN tại Hà Nội của Thủ tướng Anutin Charnvirakul là minh chứng cho quyết tâm đưa quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện đi vào thực chất. Tiến sĩ Morragotwong Phumplab, chuyên gia nghiên cứu Đông Á, Đại học Thammasatđã đưa ra đánh giá về vấnnày.

Phóng viên VOV:Thưa bà, bà đánh giá như thế nào về ý nghĩa của chuỗi các chuyến thăm cấp cao liên tiếp giữa lãnh đạo hai nước trong thời gian gần đây?

Tiến sỹMorragotwong Phumplab:Tôi cho rằng ý nghĩa cốt lõi của chuỗi chuyến thăm song phương này vượt xa khuôn khổ nghi thức ngoại giao thông thường. Đây là tín hiệu cho thấy nỗ lực rõ ràng từ cả hai chính phủ nhằm cụ thể hóa mối quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện thành một khuôn khổ hợp tác thực chất và hướng tới tương lai.

Đáng chú ý, thời điểm diễn ra các chuyến thăm này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Chúng ta đang chứng kiến các hoạt động trao đổi diễn ra ngay trong dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Thái Lan - Việt Nam, đồng thời cũng là lúc khu vực Đông Nam Á đang phải đối mặt với những bất ổn sâu sắc về cả địa chính trị lẫn kinh tế. Cạnh tranh giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, các chuỗi cung ứng đang bị tái định hình, và ASEAN đang đứng trước áp lực phải duy trì cả sự đoàn kết lẫn vai trò phù hợp của mình.

Do đó, những gì chúng ta đang thấy không đơn thuần là việc trao đổi các chuyến thăm giữa các nhà lãnh đạo. Chúng ta đang chứng kiến sự định hình của một mối quan hệ trưởng thành hơn, nơi Thái Lan và Việt Nam ngày càng khẳng định vị thế là những nhà đồng kiến tạo cho sự ổn định khu vực, năng lực tự cường kinh tế và tương lai của ASEAN.

Phóng viên VOV:Nhìn rộng hơn ra bình diện khu vực, Diễn đàn Tương lai ASEAN sắp tới tại Hà Nội sẽ là nơi các nhà lãnh đạo khu vực thảo luận về giải pháp củng cố sức mạnh của khối trước những bất ổn toàn cầu. Dưới góc nhìn học thuật, sự phối hợp chiến lược giữa Việt Nam và Thái Lan có thể đóng góp ra sao cho Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, thưa bà?

Tiến sỹMorragotwong Phumplab:Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 không còn đơn thuần xoay quanh tăng trưởng kinh tế như trước đây, mà tập trung vào việc đảm bảo ASEAN duy trì được vị thế và sự phù hợp trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng. Trong bối cảnh đó, sự phối hợp chiến lược giữa Thái Lan và Việt Nam có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Là hai trong số những cường quốc tầm trung có tầm ảnh hưởng lớn nhất khối, Thái Lan và Việt Nam cùng nhau đại diện cho gần 1/3 quy mô GDP và dân số của vùng lục địa Đông Nam Á, mở ra tiềm năng hợp tác vô cùng to lớn.

Quan trọng hơn, cả hai nước đều chia sẻ lợi ích chung trong việc duy trì ổn định khu vực, tăng cường hội nhập kinh tế và bảo vệ vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực. Mối quan hệ đối tác giữa Bangkok và Hà Nội có thể đóng góp vào Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 thông qua ba phương thức cụ thể.

Thứ nhất, thúc đẩy hội nhập kinh tế sâu rộng hơn bằng cách tăng cường kết nối, như hợp tác chuỗi cung ứng và thúc đẩy chuyển đổi số trong kỷ nguyên đầy biến động toàn cầu hiện nay. Thứ hai, tăng cường hợp tác tiểu vùng Mekong – khu vực có ý nghĩa sống còn đối với lục địa Đông Nam Á về an ninh lương thực, quản trị nguồn nước, kết nối năng lượng và phát triển bền vững. Thứ ba, đóng vai trò là những người xây dựng nhịp cầu trong nội khối ASEAN nhằm duy trì sự đồng thuận và đoàn kết giữa các quốc gia thành viên trước sự cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt.

Giờ đây, Thái Lan và Việt Nam không còn đơn thuần là đối tác song phương, mà đang ngày càng trở thành những bên đồng kiến tạo chiến lược (co-stakeholders) trong việc định hình quỹ đạo tương lai của toàn khối ASEAN.

Phóng viên VOV:Đi sâu vào các lĩnh vực hành động cụ thể, an ninh năng lượng và tăng trưởng xanh là chủ đề trọng tâm của Diễn đàn Tương lai ASEAN năm nay. Chúng ta có thể kỳ vọng những sáng kiến thực chất nào từ hai nước, thưa bà?

Tiến sỹMorragotwong Phumplab: An ninh năng lượng và tăng trưởng xanh là những chủ đề trọng tâm tại Diễn đàn Tương lai ASEAN năm nay. Từ góc độ một nhà nghiên cứu, bà kỳ vọng những sáng kiến thực chất hay lĩnh vực hành động cụ thể nào sẽ là động lực thúc đẩy hợp tác dịch chuyển xanh giữa hai nước, thưa bà?

TS Morragotwong Phumplab:Theo tôi Thái Lan sẽ tiếp cận vấn đề an ninh năng lượng và tăng trưởng xanh từ góc nhìn thực tiễn, với nhận thức rõ rằng tăng trưởng kinh tế, an ninh năng lượng và môi trường bền vững không còn là các chương trình nghị sự tách rời mà có mối liên hệ hữu cơ và ngày càng đan cài chặt chẽ với nhau.

Lĩnh vực đầu tiên mà Thái Lan có thể phát huy vai trò là thúc đẩy kết nối năng lượng khu vực. An ninh năng lượng tương lai của ASEAN sẽ không chỉ phụ thuộc vào hệ thống của từng quốc gia, mà dựa vào mạng lưới mua bán điện xuyên biên giới và tích hợp năng lượng toàn vùng. Thái Lan từ lâu đã ủng hộ các sáng kiến như Lưới điện ASEAN (ASEAN Power Grid).

Lĩnh vực quan trọng thứ hai là đầu tư vào năng lượng tái tạo. Thái Lan sở hữu năng lực và kinh nghiệm thực tế đáng kể về điện mặt trời, năng lượng sinh khối cũng như phát triển hạ tầng năng lượng; các doanh nghiệp Thái Lan hiện cũng đã và đang đẩy mạnh đầu tư trên khắp khu vực.

Mảng thứ ba liên quan đến chuỗi cung ứng bền vững và nền kinh tế xanh. Trước áp lực của thị trường toàn cầu, Thái Lan đang thúc đẩy các sáng kiến giảm thiểu carbon, sản xuất xanh và phát triển hệ sinh thái xe điện, những lĩnh vực mà Việt Nam cũng đang có thế mạnh và những bước đi rất quyết liệt.

Đây là những xung lực mạnh mẽ thúc đẩy sự hợp tác sâu rộng giữa Thái Lan và Việt Nam, nhất là tại tiểu vùng Mekong – nơi các thách thức về môi trường vốn không có biên giới. Điểm cốt lõi khiến hợp tác giữa hai nước trở nên đặc biệt quan trọng là việc đôi bên sở hữu những thế mạnh mang tính bù trừ hoàn hảo cho nhau.

Thái Lan có thế mạnh lớn về phát triển công nghiệp, hạ tầng năng lượng và dịch vụ logistics; trong khi đó, Việt Nam đã vươn lên thành một trong những thị trường năng lượng tái tạo phát triển nhanh nhất khu vực và là một trung tâm sản xuất công nghiệp lớn. Khi cộng hưởng lại, hai quốc gia hoàn toàn có thể trở thành động cơ chính thúc đẩy tiến trình dịch chuyển xanh của toàn ASEAN. Thái Lan và Việt Nam đang đứng trước vị thế thuận lợi để chứng minh rằng tăng trưởng xanh không chỉ là yêu cầu bắt buộc về môi trường, mà còn mang lại lợi thế cạnh tranh vượt trội về mặt kinh tế.

Phóng viên VOV:Xin trân trọng cảm ơn TS. Morragotwong về những phân tích và chia sẻ vô cùng sâu sắc dành cho VOV.