Iran hiện sở hữu một trong những kho tên lửa lớn và đa dạng nhất Trung Đông. Theo các đánh giá của Mỹ, nước này từng có hơn 3.000 tên lửa đạn đạo các loại, bao gồm tên lửa tầm ngắn, tầm trung và một số hệ thống có tầm bắn lên tới khoảng 2.000-2.500 km, đủ khả năng vươn tới Israel, các căn cứ quân sự Mỹ tại Vùng Vịnh và nhiều mục tiêu trong khu vực.

Trong những năm gần đây, Tehran cũng tập trung nâng cao độ chính xác, khả năng cơ động và tốc độ của tên lửa, đồng thời phát triển các mẫu nhiên liệu rắn giúp rút ngắn thời gian triển khai. Dù các cuộc không kích của Mỹ và Israel đã gây thiệt hại đáng kể cho hạ tầng tên lửa của Iran, nhiều đánh giá cho rằng Tehran vẫn duy trì được lực lượng tên lửa quy mô lớn và tiếp tục xem đây là trụ cột quan trọng trong chiến lược răn đe quốc gia.

Theo cách nhìn của Mỹ và Israel, chương trình tên lửa của Iran không còn đơn thuần mang tính chất phòng thủ. Chương trình này được xem là một trong những biểu tượng rõ nét nhất cho tầm ảnh hưởng khu vực của Tehran, đồng thời phản ánh khả năng đe dọa các thành phố, căn cứ quân sự của Mỹ, Israel.

Hãng tin AP từng đưa tin, trong giai đoạn đầu của chiến dịch quân sự hiện nay, Mỹ và Israel đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào những cơ sở phóng tên lửa đạn đạo của Iran.

Điều này cho thấy lực lượng tên lửa Iran không chỉ được nhìn nhận như một công cụ tạo sức ép chiến lược. Khả năng duy trì hoặc sử dụng tên lửa có thể giúp một quốc gia gia tăng vị thế trong các cuộc đàm phán, ngay cả khi đang chịu áp lực quân sự.

Mỹcoi tên lửa Iran là mối đe dọa cốt lõi

Đối với Mỹ, vấn đề tên lửa gắn liền với câu hỏi lớn hơn về mức độ ảnh hưởng và năng lực răn đe mà Iran có thể duy trì sau xung đột.

Theo Reuters, một số đề xuất thỏa thuận tạm thời vẫn chưa giải quyết được nhiều bất đồng quan trọng giữa các bên, trong đó có chương trình tên lửa của Iran. Điều này cho thấy Washington không xem tên lửa là vấn đề thứ yếu. Ngay cả khi các cuộc đàm phán đạt được tiến triển trong những lĩnh vực khác, chương trình tên lửa vẫn được Mỹ coi là một trong những yếu tố trọng tâm liên quan đến các quan ngại an ninh dài hạn đối với Iran.

Israel xem tên lửa Iran là mối đe dọa trực tiếp

Đối với Israel, vấn đề tên lửa được đánh giá là cấp bách hơn. Tel Aviv coi năng lực tên lửa của Iran không chỉ là một công cụ mặc cả trên bàn đàm phán, mà còn là mối đe dọa trực tiếp đối với lãnh thổ và các khu vực dân cư của nước này.

Các báo cáo của Reuters và AP cho thấy tên lửa cùng cơ sở hạ tầng liên quan đã nhanh chóng trở thành mục tiêu trọng tâm trong các chiến dịch quân sự giữa hai bên.

Theo cách nhìn của Israel, bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn hoặc dàn xếp ngoại giao nào không đề cập đến năng lực tên lửa của Iran đều khó có thể giải quyết triệt để các lo ngại an ninh trong dài hạn. Chính vì vậy, Tel Aviv coi đây là một trong những vấn đề cốt lõi trong mọi cuộc đàm phán liên quan đến Iran.

Ngoại giao khó bỏ qua vấn đề tên lửa

Một trong những thách thức lớn hiện nay là rất khó tách vấn đề tên lửa khỏi các bất đồng chiến lược khác giữa Iran với Mỹ và Israel.

Theo Reuters, một thỏa thuận tạm thời có thể giúp hạ nhiệt xung đột nhưng chưa chắc giải quyết được những tranh cãi cốt lõi giữa các bên. Chương trình tên lửa của Iran được xem là một trong những vấn đề còn nhiều bất đồng nhất.

Vì vậy, ngay cả khi các nỗ lực ngoại giao tiếp tục đạt được tiến triển, vấn đề tên lửa vẫn có thể là trở ngại đối với một thỏa thuận toàn diện. Nhiều khả năng nội dung này sẽ được trì hoãn sang các vòng đàm phán tiếp theo thay vì được giải quyết ngay trong giai đoạn hiện nay.

Điều gì sẽ diễn ra tiếp theo?

Diễn biến của các cuộc đàm phán sắp tới sẽ cho thấy liệu chương trình tên lửa của Iran có được đưa ra xử lý trực tiếp hay tiếp tục bị gác lại. Tuy nhiên, các thông tin hiện nay cho thấy kịch bản thứ hai có khả năng cao hơn.

Reuters cho biết khuôn khổ thỏa thuận đang được thảo luận vẫn chưa giải quyết được vấn đề tên lửa, ngay cả khi một số căng thẳng khác giữa các bên có dấu hiệu hạ nhiệt.

Đó cũng là lý do chương trình tên lửa của Iran tiếp tục được Washington và Tel Aviv coi là một trong những "lằn ranh đỏ" quan trọng nhất. Đối với Mỹ và Israel, đây không chỉ là một yếu tố của cuộc xung đột hiện tại mà còn là năng lực có thể ảnh hưởng đáng kể đến cán cân an ninh và nguy cơ bùng phát các cuộc khủng hoảng trong tương lai.