Tàu sân bay từ lâu đã được xem là biểu tượng sức mạnh hải quân. So với những tàu sân bay từng được sử dụng trong Thế chiến II, các tàu sân bay hiện nay có kích thước và năng lực vượt trội. Trong đó phải kể đến USS Gerald R. Ford (CVN-78) – tàu sân bay lớn nhất từng được chế tạo, có thể mang theo hơn 75 máy bay, khoảng 4.500 binh sỹ. Nhóm tác chiến của tàu sân bay USS Gerald R. Ford có rất nhiều tàu hộ tống hiện đại.

Nhiều người đã đặt ra câu hỏi: làm thế nào một con tàu nặng hơn 100.000 tấn lại có thể ẩn mình trước kẻ thù? Thoạt nhìn, việc che giấu một mục tiêu đồ sộ như vậy dường như là điều bất khả thi. Nhưng trên thực tế, tàu sân bay vẫn có thể hạn chế bị phát hiện nhờ sự kết hợp giữa các yếu tố tự nhiên, công nghệ và chiến thuật tác chiến được tích lũy qua nhiều thập kỷ.

Tận dụng giới hạn của radar và đường chân trời

Trước hết, đối với các tàu chiến đối phương, tàu sân bay có thể “biến mất” nhờ giới hạn vật lý của radar. Do độ cong của Trái Đất, radar trên tàu mặt nước chỉ có thể phát hiện mục tiêu trong phạm vi đường chân trời. Chỉ cần duy trì khoảng cách đủ xa, tàu sân bay có thể nằm ngoài tầm quan sát của radar đối phương, dù kích thước của nó là vô cùng lớn.

Tuy nhiên, việc né tránh radar tàu chiến chỉ là một phần của bài toán. Thách thức thực sự nằm ở việc che giấu tàu sân bay khỏi các phương tiện trinh sát trên không, vốn hoạt động ở độ cao lớn và có tầm quan sát vượt trội.

Để hạn chế nguy cơ bị phát hiện từ trên không, tàu sân bay áp dụng nghiêm ngặt các biện pháp kiểm soát phát xạ điện tử. Một trong những bước quan trọng là tắt hệ thống TACAN – hệ thống dẫn đường hàng không chiến thuật vốn phát tín hiệu vô tuyến giúp máy bay đồng minh xác định vị trí tàu.

Bên cạnh đó, việc sử dụng liên lạc mã hóa, công suất thấp và kỹ thuật nhảy tần số giúp giảm đáng kể khả năng bị đối phương thu thập tín hiệu. Dù điều này khiến hoạt động không quân trở nên phức tạp hơn, các kiểm soát viên không lưu trên tàu vẫn có thể hướng dẫn phi công tiếp cận và hạ cánh an toàn thông qua các kênh liên lạc kín.

Cụ thể, máy bay sẽ được hướng dẫn hạ độ cao và khoảng cách phù hợp – thường là cự ly khoảng 40 km - trước khi tiếp cận boong tàu. Toàn bộ quá trình này được thực hiện nhằm giảm tối đa nguy cơ để lộ vị trí tàu sân bay thông qua phát xạ điện từ.

Ngăn chặn định vị vô tuyến

Một trong những mối đe dọa lớn đối với việc che giấu tàu sân bay là kỹ thuật định vị hướng vô tuyến (RDF), cho phép đối phương xác định vị trí nguồn phát sóng. Vì vậy, các biện pháp hạn chế hoặc đánh lạc hướng RDF luôn được ưu tiên áp dụng, giúp tàu sân bay di chuyển mà không dễ bị truy dấu.

Dù vậy, không có biện pháp nào là tuyệt đối. Tàu sân bay vẫn có thể bị vệ tinh trinh sát hoặc máy bay bay cao phát hiện. Tuy nhiên, giữa đại dương mênh mông, việc xác định chính xác vị trí của một nhóm tác chiến tàu sân bay vẫn giống như “mò kim đáy bể”.

Chính sự kết hợp giữa không gian tác chiến rộng lớn, công nghệ hiện đại và chiến thuật tinh vi đã giúp tàu sân bay - dù là những “phương tiện khổng lồ” trên biển -vẫn duy trì được khả năng sống còn và hiệu quả chiến đấu trong môi trường xung đột hiện đại.