Tàu khu trục USS Ted Stevens, một trong những chiến hạm mặt nước hiện đại nhất của Hải quân Mỹ, đã tới Alaska ngày 27/9 trước lễ biên chế chính thức dự kiến diễn ra vào ngày 3/10. Đây là tàu thuộc cấu hình Flight III mới nhất của lớp Arleigh Burke.

Lễ biên chế USS Ted Stevens tại cảng Whittier sẽ là lễ biên chế tàu chiến đầu tiên của Hải quân Mỹ được tổ chức tại Alaska kể từ năm 2013.

Sự xuất hiện của USS Ted Stevens tại Alaska đáng chú ý do bang này nằm sát vùng Viễn Đông Nga. Hai bên được ngăn cách bởi eo biển Bering, với khoảng cách giữa lãnh thổ Mỹ và Nga tại điểm gần nhất chỉ khoảng 90 km.

Tàu khu trục Flight III với radar phòng thủ tên lửa mới

USS Ted Stevens thuộc phiên bản mới nhất của lớp tàu khu trục Arleigh Burke, được trang bị radar phòng không và phòng thủ tên lửa AN/SPY-6(V)1. So với các phiên bản trước, cấu hình Flight III có công suất phát điện và năng lực làm mát lớn hơn đáng kể, cho phép tàu vận hành radar mới cùng nhiều hệ thống tác chiến tiên tiến.

Radar AN/SPY-6(V)1 được thiết kế để nâng cao khả năng phát hiện và theo dõi các mối đe dọa trên không, trong đó có máy bay, tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo. Khi kết hợp với hệ thống tác chiến Aegis và kho tên lửa trên tàu, radar này giúp các tàu Flight III đảm nhiệm hiệu quả hơn nhiệm vụ phòng không và phòng thủ tên lửa tích hợp.

Hạm đội tàu khu trục lớp Arleigh Burke của Mỹ thời gian qua phải chịu áp lực lớn do tuổi đời của nhiều tàu đã cao, trong khi nhu cầu triển khai hoạt động tại Trung Đông gia tăng. Điều này làm dấy lên những lo ngại về khả năng duy trì nhịp độ hoạt động cao của hạm đội trong khi vẫn bảo đảm lịch bảo dưỡng định kỳ. Theo Military Watch, 15 tàu khu trục lớp Arleigh Burke đã được triển khai quanh Iran để phục vụ các hoạt động quân sự do Mỹ dẫn đầu tại khu vực.

Chiếc đầu tiên của lớp này, USS Arleigh Burke, được đặt ky năm 1988 và đưa vào biên chế tháng 7/1991. Do đó, ngày càng có nhiều ý kiến đặt câu hỏi về khả năng của những tàu đời đầu khi phải đối phó với các đối thủ có năng lực quân sự tương đương.

Tuy nhiên, Nga hiện chưa đưa vào biên chế các tàu khu trục hiện đại thế hệ mới. Vì vậy, dù thiết kế Arleigh Burke đã có lịch sử hàng chục năm, các phiên bản mới nhất của lớp tàu này vẫn sở hữu nhiều hệ thống hiện đại hơn so với phần lớn tàu khu trục Nga đang hoạt động.

Tầm quan trọng của Alaska với Mỹ

Việc USS Ted Stevens tới Alaska được chú ý trong bối cảnh khu vực này ngày càng có vai trò lớn trong hoạt động quân sự của Mỹ tại Bắc Cực và Bắc Thái Bình Dương. Hải quân Mỹ duy trì hiện diện tại đây thông qua các hoạt động bảo đảm an ninh hàng hải ở vĩ độ cao, tập trận và huấn luyện trong điều kiện thời tiết lạnh.

Washington những năm gần đây cũng tăng cường chú trọng khả năng hoạt động tại Bắc Cực, trong khi Nga tiếp tục mở rộng cơ sở hạ tầng quân sự trên các vùng lãnh thổ phía bắc.

Việc triển khai một tàu khu trục hiện đại trang bị tên lửa tới khu vực cho thấy khả năng của Hải quân Mỹ trong việc bố trí các chiến hạm mặt nước có năng lực phòng không, phòng thủ tên lửa và tấn công tầm xa tại Bắc Thái Bình Dương cũng như các tuyến tiếp cận Bắc Cực.

Một tàu khu trục Flight III hoạt động tại đây có thể tham gia các nhiệm vụ như phòng không và phòng thủ tên lửa, giám sát trên biển và tiến công tầm xa tại vùng biển gần Nga và trong khu vực Bắc Cực rộng lớn hơn.

Bắc Cực trở thành khu vực cạnh tranh chiến lược

Bắc Cực đang trở thành khu vực được cả Mỹ và Nga đặc biệt chú trọng về quân sự, trong bối cảnh các tuyến hàng hải, cơ sở hạ tầng chiến lược và khả năng triển khai lực lượng tại vùng cực ngày càng được coi trọng.

Những năm gần đây, Mỹ tăng cường hoạt động huấn luyện, tuần tra và triển khai lực lượng tại Alaska cũng như các vùng biển phía bắc, đồng thời chú trọng nâng cao khả năng tác chiến trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt. Việc đưa tàu khu trục USS Ted Stevens tới Alaska cho thấy Hải quân Mỹ tiếp tục củng cố năng lực hoạt động tại Bắc Thái Bình Dương và các tuyến tiếp cận Bắc Cực.

Nga cũng coi Bắc Cực là khu vực có ý nghĩa đặc biệt đối với an ninh quốc gia và duy trì lực lượng quân sự đáng kể tại các vùng lãnh thổ phía bắc. Moscow đã đầu tư mở rộng và hiện đại hóa nhiều căn cứ, sân bay, hệ thống radar và cơ sở hậu cần phục vụ hoạt động quân sự trong khu vực.

Giới chức Nga nhiều lần bày tỏ lo ngại trước sự gia tăng hiện diện quân sự của NATO tại Bắc Cực. Đầu tháng 12/2023, Tư lệnh Hải quân Nga khi đó là Đô đốc Nikolay Yevmenov cho rằng Moscow đang phải đối mặt với sức ép ngày càng lớn từ các hoạt động quân sự của phương Tây trong khu vực.

Nga cũng ưu tiên triển khai một số khí tài có năng lực cao tại Bắc Cực, trong đó có các tàu chiến thuộc Hạm đội phương Bắc. Theo nguồn tin, nước này hiện vận hành các tuần dương hạm hạt nhân lớp Kirov, dòng tàu chiến mặt nước sử dụng năng lượng hạt nhân có kích thước lớn nhất trong biên chế Hải quân Nga.

Sự xuất hiện của một tàu khu trục Flight III hiện đại như USS Ted Stevens tại Alaska trong bối cảnh hiện nay cho thấy cạnh tranh về năng lực triển khai, giám sát, phòng không và tác chiến tầm xa giữa các cường quốc tại Bắc Cực đang tiếp tục gia tăng.