Mở rộng tầm đánh chặn

Theo chuyên trang quốc phòng Army Recognition, Lục quân Mỹ đang phát triển một loại tên lửa đánh chặn mới sử dụng động cơ phản lực ramjet, nhằm tiêu diệt máy bay không người lái (UAV) ở khoảng cách xa hơn. Nếu đạt được mục tiêu này, vũ khí mới có thể giúp các đơn vị phòng không đối phó với mối đe dọa từ xa, trước khi UAV tiếp cận binh sĩ, sở chỉ huy và các cơ sở hậu cần.

Tên lửa đã bước vào giai đoạn hai của chương trình Tên lửa chống máy bay không người lái tầm xaXRC (Extended Range Counter-UAS Missile). Giai đoạn này hướng tới thử nghiệm hiệu suất bay của một hệ thống vũ khí tích hợp.

Ngày 23/10, L3Harris Technologies cho biết công ty đã nhận được hợp đồng phát triển kéo dài ba năm, trị giá tối đa 60 triệu USD, từ Trung tâm Hàng không và Tên lửa thuộc Bộ Tư lệnh Phát triển Khả năng Chiến đấu của Lục quân Mỹ.

Theo thông báo của công ty, thiết kế tên lửa kết hợp công nghệ đầu dò tiên tiến với hệ thống động cơ đẩy cải tiến, hướng tới khả năng đối phó với UAV cỡ nhỏ và trung bình, cũng như các mối đe dọa phòng không tầm ngắn truyền thống. L3Harris đặt mục tiêu cải thiện tầm hoạt động, tốc độ và tính linh hoạt khi sử dụng, nhưng chưa công bố thông số kỹ thuật chi tiết hoặc kết quả thử nghiệm so sánh.

Khoản tiền trong hợp đồng dành cho công tác phát triển, không đồng nghĩa với việc Lục quân Mỹ đã đặt mua tên lửa để sản xuất hàng loạt. Mức trần 60 triệu USD cũng không cho biết số lượng tên lửa có thể được mua trong tương lai.

Điểm đáng chú ý trong thiết kế XRC là việc sử dụng động cơ phản lực ramjet. Khác với động cơ tên lửa thông thường phải mang theo cả nhiên liệu và chất oxy hóa, ramjet sử dụng oxy trong không khí để đốt nhiên liệu tạo lực đẩy. Khi tên lửa đạt tốc độ đủ lớn, không khí đi vào cửa hút sẽ được nén trước khi quá trình đốt cháy diễn ra.

Cách vận hành này có thể giảm lượng chất oxy hóa mà tên lửa phải mang theo, qua đó tạo điều kiện duy trì lực đẩy và tăng tầm bay trong giới hạn kích thước cho phép. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào khả năng tăng tốc ban đầu, độ cao hoạt động, lực cản khí động học và yêu cầu điều khiển.

L3Harris chưa công bố chi tiết về cấu hình động cơ cũng như tầm bay đã được kiểm chứng của XRC. Vì vậy, chưa thể xác định tên lửa có thể vươn tới khoảng cách bao xa hoặc duy trì tốc độ và khả năng cơ động như thế nào trong quá trình đánh chặn.

Hiệu quả thực tế vẫn chờ thử nghiệm

Tầm bắn xa hơn có thể giúp lực lượng phòng không phát hiện và xử lý mối đe dọa sớm hơn, kéo dài thời gian phản ứng và tạo thêm cơ hội khai hỏa nếu lần đánh chặn đầu tiên không thành công. Tuy nhiên, khả năng tiếp cận mục tiêu ở khoảng cách xa mới chỉ là một phần của bài toán. Tên lửa còn phải nhận được thông tin mục tiêu chính xác, dẫn đường hiệu quả và duy trì đủ năng lượng để hoàn thành nhiệm vụ.

Khả năng phát hiện, theo dõi và nhận dạng UAV cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của vũ khí. Máy bay bay thấp, địa hình che khuất hoặc tín hiệu mục tiêu nhỏ có thể hạn chế khả năng theo dõi, khiến lực lượng phòng thủ không tận dụng được hết tầm bắn của tên lửa. Do đó, XRC sẽ cần phối hợp hiệu quả với mạng lưới cảm biến, hệ thống điều khiển hỏa lực và các phương tiện phòng không khác.

Tên lửa Stinger là một điểm tham chiếu để đánh giá vai trò của XRC. Stinger sử dụng đầu dò hồng ngoại và đã được đưa vào trang bị cho binh sĩ cùng các đơn vị phòng không cơ động, phục vụ nhiệm vụ đánh chặn ở cự ly gần. XRC được kỳ vọng có thể xử lý mối đe dọa từ xa hơn, bổ sung thêm một lớp phòng thủ cho các hệ thống dựa vào vũ khí tầm ngắn.

Tuy nhiên, chưa có dữ liệu công khai chứng minh XRC có tầm bắn vượt trội so với Stinger. Cũng chưa có cơ sở để khẳng định tên lửa mới sẽ thay thế hoàn toàn loại vũ khí này.

Một hệ thống khác có thể dùng để so sánh là Coyote, dòng tên lửa chuyên đánh chặn UAV được tích hợp vào các hệ thống phòng thủ cố định và cơ động. Theo RTX, phiên bản Coyote Block 2 kết hợp động cơ tên lửa đẩy với động cơ tuabin; các nâng cấp động cơ mới hơn cũng đang được phát triển.

XRC sử dụng phương pháp tạo lực đẩy khác, nhưng những thông tin hiện có chưa đủ để xác định tên lửa này có ưu thế về tầm bắn, thời gian phản ứng, xác suất đánh chặn hay chi phí cho mỗi lần giao chiến so với Coyote.

Ngoài hiệu suất bay, khả năng tích hợp với các bệ phóng hiện có cũng là một mục tiêu phát triển của L3Harris. Nếu tương thích với trang bị sẵn có, XRC có thể giúp giảm những thay đổi cần thiết khi đưa tên lửa vào sử dụng. Dù vậy, công ty chưa công bố cấu hình bệ phóng cuối cùng hoặc xác nhận khả năng tích hợp với một phiên bản xe phòng không Stryker cụ thể.

Chi phí và khả năng bảo đảm nguồn đạn cũng sẽ quyết định giá trị thực tế của hệ thống. Tên lửa tầm xa hơn có thể phù hợp để bảo vệ các mục tiêu quan trọng trước những mối đe dọa ở xa, nhưng các đợt tấn công liên tiếp đòi hỏi lực lượng phòng thủ phải có đủ đạn dự trữ và duy trì được chi phí sử dụng ở mức chấp nhận được. Hợp đồng phát triển hiện chưa cung cấp thông tin về giá mỗi quả tên lửa, nên chưa thể đánh giá đầy đủ khả năng đáp ứng yêu cầu này.

UAV trinh sát có thể giúp xác định vị trí lực lượng và hỗ trợ xác định mục tiêu, trong khi UAV tấn công đe dọa cả đội hình cơ động lẫn cơ sở cố định. Trong bối cảnh đó, một tên lửa có khả năng đánh chặn từ xa hơn có thể bổ sung năng lực phòng thủ cho Lục quân Mỹ, bên cạnh súng, thiết bị tác chiến điện tử và các loại tên lửa khác.

Bước kiểm chứng quan trọng tiếp theo là thử nghiệm bay với hệ thống động cơ, thân tên lửa và dẫn đường được tích hợp hoàn chỉnh. Nếu chứng minh được tầm hoạt động hữu ích, khả năng đánh chặn hiệu quả và tính tương thích với bệ phóng, XRC có thể trở thành một lựa chọn bổ sung cho nhiệm vụ chống UAV của Lục quân Mỹ. Cho đến khi có kết quả thử nghiệm, tên lửa này vẫn đang trong quá trình phát triển, chưa phải một hệ thống vũ khí đã được chứng minh hiệu quả trong thực tế.