cổng thông tin điện tử ĐÀI TIẾNG NÓI VIỆT NAM
Tăng giá trị hàng Việt bằng công nghệ và truy xuất nguồn gốc
Cập nhật: 13 giờ trước
Tăng giá trị hàng Việt bằng công nghệ và truy xuất nguồn gốc
Triển khai ESG “chìa khóa” cho doanh nghiệp mở tương lai phát triển bền vững
VOV.VN - Truy xuất nguồn gốc, kết hợp các giải pháp công nghệ số hiện đại, được xem là công cụ quan trọng giúp hàng hóa Việt Nam nâng cao giá trị, đảm bảo tiêu chuẩn và củng cố niềm tin người tiêu dùng trong và ngoài nước.
Chia sẻ tại Diễn đàn Tương lai số Việt Nam do Báo điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV) phối hợp với Viện Công nghệ thông tin – Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức ngày 19/11 tại Hà Nội; nhiều chuyên gia chung nhận định: "Việt Nam đã có đầy đủ khung pháp lý cũng như chính sách để phát triển nền kinh tế số".
Nghị quyết 57-NQ/TW được xác định là “chìa khóa vàng” giúp các bộ, ngành và địa phương đẩy mạnh xây dựng hạ tầng dữ liệu quốc gia, phát triển các nền tảng số “Make in Vietnam”, thúc đẩy AI hóa quản lý, sản xuất và thương mại, đồng thời đổi mới mạnh mẽ cơ chế, chính sách nhằm tạo môi trường thuận lợi cho chuyển đổi số toàn diện.
Trong đó lĩnh vực truy xuất nguồn gốc bằng công nghệ số đóng vai trò then chốt không chỉ để minh bạch hóa chuỗi cung ứng, bảo vệ người tiêu dùng mà còn để nâng cao giá trị, chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam trên thị trường thế giới.
Tuy nhiên, nhiều nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như dệt may, da giày, điện tử, đồ gỗ, dược phẩm… đang phải đối mặt với yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe từ các thị trường nhập khẩu. Tại EU, cơ chế Hộ chiếu sản phẩm số (Digital Product Passport – DPP) buộc doanh nghiệp phải cung cấp dữ liệu toàn bộ vòng đời sản phẩm, từ vật liệu đầu vào, quy trình sản xuất cho đến vận chuyển và tái chế. Đây là thách thức nhưng cũng là cơ hội để hàng hóa Việt Nam nâng chuẩn, tiếp cận các phân khúc có giá trị cao hơn.
Tại Mỹ, quy định FSMA 204 yêu cầu chuỗi cung ứng thực phẩm phải xây dựng hệ thống ghi nhận dữ liệu chuẩn hóa theo từng mắt xích. Đối với thủy sản, đặc biệt là nhóm khai thác, việc đáp ứng yêu cầu truy xuất không chỉ là điều kiện thương mại mà còn liên quan đến việc gỡ “thẻ vàng” IUU, bảo đảm uy tín của sản phẩm Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Đánh giá về hoạt động truy xuất nguồn gốc tại Việt Nam, Ông Nguyễn Đức Lê, Phó Trưởng phòng Nghiệp vụ quản lý thị trường, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) nhận định: Mã GS1 mặc dù đã được áp dụng nhưng chưa mang tính đồng bộ. Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 100/QĐ-TTg ngày 19.1.2019 phê duyệt Đề án triển khai, áp dụng và quản lý hệ thống truy xuất nguồn gốc.
“Sự thiếu thống nhất về chuẩn dữ liệu giữa các địa phương, doanh nghiệp và ngành hàng đang khiến việc kết nối, chia sẻ thông tin gặp nhiều khó khăn. Nhiều hệ thống truy xuất được xây dựng riêng lẻ, rời rạc, khiến dữ liệu không liên thông và làm tăng chi phí kiểm tra, giám sát”, ông Nguyễn Đức Lê cho biết.
Việc ứng dụng các công nghệ chiến lược như chip bán dẫn RFID, IoT, Blockchain, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ là động lực mạnh mẽ để hình thành hệ sinh thái truy xuất nguồn gốc hiện đại, liên thông và an toàn.
Theo ông Phan Đức Trung – Chủ tịch Hiệp hội Blockchain & Tài sản số Việt Nam, hệ thống dữ liệu truy xuất chỉ thực sự có giá trị khi đảm bảo tính toàn vẹn, minh bạch và khả năng kiểm chứng độc lập. Giải pháp Cơ sở dữ liệu Tem xác thực điện tử do Bộ Công an xây dựng, kết hợp cùng hạ tầng blockchain (VBSN), giúp đảm bảo bằng chứng không thể chỉnh sửa trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong xây dựng “chuỗi tin cậy quốc gia”.
Các công nghệ như mã QR, RFID/NFC, IoT, hệ thống ERP/MES, chuẩn dữ liệu GS1/EPCIS đang được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong nhiều ngành sản xuất, kinh doanh. Đơn cử như với dệt may, truy xuất vật liệu đầu vào giúp doanh nghiệp chứng minh nguồn gốc sợi, thuốc nhuộm, đáp ứng yêu cầu của nhà nhập khẩu EU. Trong thủy sản, nhiều doanh nghiệp đã áp dụng nhật ký điện tử, RFID và hệ thống liên thông dữ liệu từ tàu khai thác đến nhà máy, giúp đảm bảo minh bạch và chống gian lận thương mại.
Đối với ngành điện tử – lĩnh vực có chuỗi cung ứng phức tạp, truy xuất theo lô (lot tracking) bằng ERP/MES cho phép quản lý linh kiện, bảng mạch, giảm rủi ro thu hồi hàng hóa và nâng cao chất lượng kiểm soát. Các hệ thống cũng hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các chứng nhận quốc tế về an toàn và bền vững.
Trên phạm vi toàn nền kinh tế, chuyển đổi số đang tạo động lực mạnh mẽ cho việc mở rộng các hệ thống truy xuất. Theo ước tính, kinh tế số Việt Nam năm 2024 đóng góp khoảng 18,3% GDP, đạt quy mô trên 30–40 tỷ USD và tăng trưởng hai con số mỗi năm. Đây là nền tảng quan trọng để các doanh nghiệp triển khai đồng bộ và hiệu quả các mô hình truy xuất hiện đại.
“Việc ứng dụng công nghệ không chỉ đáp ứng yêu cầu thị trường mà còn tạo giá trị gia tăng trực tiếp: tăng niềm tin của người tiêu dùng, giảm chi phí tuân thủ, nâng cao hiệu suất quản trị và hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng toàn cầu. Một hệ thống truy xuất minh bạch còn là công cụ quan trọng để xây dựng thương hiệu quốc gia, lan tỏa hình ảnh hàng Việt Nam an toàn – chất lượng – trách nhiệm” - ông Phan Đức Trung nhấn mạnh.
Đồng quan điểm với ông Phan Đức Trung, GS.TS Chu Hoàng Hà, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho rằng, truy xuất nguồn gốc không chỉ là yêu cầu của thị trường mà còn là điều kiện tiên quyết để bảo đảm minh bạch, chất lượng hàng hóa và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, phù hợp tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW.
Để công nghệ phát huy hiệu quả trong thực tiễn, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ ngành, địa phương; hoàn thiện khung pháp lý thống nhất; thúc đẩy hợp tác công-tư nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận công nghệ, giảm chi phí triển khai và nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo.
Đặc biệt, để thực hiện thành công chuyển đổi số quốc gia, cần xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu lưu thông hàng hóa, theo tinh thần Chỉ thị số 18/CT-TTg ngày 30/5/2023 của Thủ tướng Chính phủ. Hệ thống này hỗ trợ phát triển thương mại điện tử, chống thất thu thuế và đảm bảo an ninh tiền tệ. Đồng thời, ứng dụng tem xác thực điện tử giúp định danh người bán, xác thực hàng hóa, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, ngăn chặn hàng giả, hàng nhái, hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ.
“Ngoài ra, cần hoàn thiện tiêu chuẩn, cơ sở dữ liệu hàng hóa sẽ giúp doanh nghiệp, đặc biệt doanh nghiệp nhỏ và vừa, thuận lợi khai báo hàng hóa, nâng cao hiệu quả quản lý của nhà nước, bảo đảm quyền lợi nguồn gốc xuất xứ và điều kiện lưu thông hàng hóa, đồng thời chống thất thu thuế”, GS.TS Chu Hoàng Hà chia sẻ thêm.
Truy xuất nguồn gốc không còn là yêu cầu mang tính hình thức, mà là trụ cột quan trọng giúp hàng hóa Việt Nam nâng cao giá trị và tăng sức cạnh tranh. Việc chuẩn hóa dữ liệu, xây dựng hạ tầng truy xuất quốc gia và thúc đẩy ứng dụng công nghệ hiện đại cần được đẩy mạnh, với sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước – doanh nghiệp – hiệp hội. Đây là nền tảng để Việt Nam hướng tới một nền sản xuất minh bạch, bền vững và có khả năng hội nhập sâu rộng trong kỷ nguyên kinh tế số.
Từ khóa: truy xuất nguồn gốc, truy xuất nguồn gốc,hàng Việt,Giá trị hàng Việt
Thể loại: Kinh tế
Tác giả: hoàng thụ/vov.vn
Nguồn tin: VOVVN
Chương trình đã phát
Nghe và xem trực tuyến
