Cuộc gặp mới Trump - Kim bất ngờ được mở ra

Kể từ khi tái đắc cử nhiệm kỳ thứ hai, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã phá vỡ rất nhiều chuẩn mực chính trị và ngoại giao đến nỗi nhiều người đã quên mất ông từng có mối quan hệ đặc biệt với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un, với các cuộc gặp vào năm 2018 và 2019 tại Singapore, Việt Nam, và khu phi quân sự (DMZ). Do đó, các nhà phân tích dự đoán, Tổng thống Trump sẽ muốn một cuộc gặp thượng đỉnh khác với nhà lãnh đạo Triều Tiên trong thời gian tới để “hâm nóng” lại mối quan hệ.

Và sau nhiều tháng im lặng, ông đã trả lời câu hỏi của một phóng viên vào ngày 19/8 về việc liệu ông có gặp ông Kim Jong-un hay không, rằng: “Vâng, tôi sẽ gặp”. Dù ông chủ Nhà Trắng không nêu cụ thể thời gian và địa điểm cuộc gặp, song tờ Wall Street Journal cho biết ông Trump đang cân nhắc tiến hành cuộc gặp khi tới thành phố Thâm Quyến của Trung Quốc tham dự Hội nghị Cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) vào tháng 11 tới. Tổng thống Trump ám chỉ rằng, ông và ông Kim Jong-un đang tiến hành các cuộc đàm phán bí mật, ngay sau khi Mỹ thông báo sẽ giảm quy mô cuộc tập trận quân sự chung với Hàn Quốc.

Tại sao ông Trump lại muốn tổ chức hội nghị thượng đỉnh này?

Thứ nhất, về chiến lược chính sách đối ngoại, các nhà phân tích đã cố gắng tìm ra một học thuyết trong chính sách đối ngoại thất thường của Tổng thống Trump và đưa ra một số giải thích theo chủ nghĩa hiện thực chính trị. Một trong số đó là vì cuộc chiến với Iran đang chiếm hết sự chú ý ở Mỹ và Tổng thống Trump có thể cần Triều Tiên cư xử đúng mực vào lúc này. Việc Tổng thống Trump đột ngột hủy bỏ các cuộc tập trận quân sự giữa Hàn Quốc và Mỹ có thể nhằm mục đích đó. Một số ý kiến lập luận rằng điều này phản ánh cách tiếp cận “phạm vi ảnh hưởng” của Tổng thống Trump: nhường ảnh hưởng cho các đối thủ cũ ở châu Á và châu Âu để Mỹ có thể tập trung vào Tây bán cầu.

Thứ hai, phục vụ mục đích chính trị bầu cử. Các nhà lãnh đạo thường tiến hành ngoại giao vì lý do chính trị trong nước. Ông Trump có thể đang tìm kiếm một chiến thắng vang dội để đảo ngược xu hướng thảm hại của đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Một cuộc gặp thượng đỉnh giữa ông Trump và ông Kim Jong-un có thể gây ấn tượng với một số cử tri cốt lõi của phong trào “Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại”, những người bị lung lay bởi việc Tổng thống Trump từ bỏ lời hứa “không còn chiến tranh vĩnh viễn” với Iran. Ông cần sự ủng hộ của nhóm cử tri này, nhưng một cuộc gặp thượng đỉnh với Triều Tiên có lẽ chỉ có tác động nhỏ đến sự nhiệt tình của họ.

Nói cách khác, lợi ích chính trị sẽ bị hạn chế.

Thứ ba, sự tự phụ về lịch sử. Tổng thống Trump dường như quan tâm nhiều hơn đến di sản cá nhân của mình. Cuốn sách bán chạy nhất về nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump, “Thay đổi chế độ”, do các nhà báo Maggie Haberman và Jonathan Swan của tờ New York Times viết, có một cảnh tiết lộ: Tổng thống Trump cho họ xem một danh sách 10 nhân vật lịch sử, bao gồm Napoleon và Thành Cát Tư Hãn, và tuyên bố rằng ông - Donald Trump - là nhân vật quyền lực nhất trong lịch sử thế giới. Các cố vấn của ông Trump đang thúc giục tập trung hơn vào kinh tế và cuộc chiến với Iran, nhưng niềm đam mê thực sự của Tổng thống dường như là những màn phô trương quyền lực lâu dài và hữu hình: phòng khiêu vũ của ông ở Cánh Đông Nhà Trắng, một “vòm chiến thắng” mới ở Washington và những bức ảnh hội nghị thượng đỉnh bóng bẩy phù hợp với những cuốn sách lịch sử để bàn. Một cuộc gặp thượng đỉnh với ông Kim Jong-un có thể mang lại những hình ảnh đó theo những cách mà cuộc chiến với Iran, các thỏa thuận thương mại với các đồng minh hoặc các cuộc tập trận quân sự thường xuyên không thể làm được.

Thứ tư, ứng phó với vị thế mới của Triều Tiên. Vị thế quốc tế của ông Kim Jong-un đã tăng lên đáng kể thông qua việc đẩy mạnh hợp tác với các cường quốc và đồng minh như Trung Quốc, Nga và Iran. Mỹ cần thiết lập lại các cuộc tiếp xúc để ổn định tình hình Bán đảo Triều Tiên trước các liên minh quân sự và chính trị mới này.

Khả năng diễn ra một hội nghị thượng đỉnh mới?

Có lẽ Triều Tiên hiểu rõ phần lớn điều này. Nhà lãnh đạo Kim Jong-un hầu như không phản đối các cuộc gặp thượng đỉnh mang tính hình thức. Năm 2018 và 2019, Triều Tiên cũng có thể coi Tổng thống Trump như một nhà lãnh đạo mang tính biểu tượng, có khả năng thay đổi lịch sử, giống như Tổng thống Richard Nixon, người có chính sách ngoại giao với Trung Quốc từ lâu đã thu hút sự quan tâm của các nhà phân tích Triều Tiên.

Ngay cả khi không có một thỏa thuận lớn nào, Triều Tiên vẫn có thể giành được lợi thế chiến thuật từ một hội nghị thượng đỉnh bằng cách can thiệp vào các cuộc tập trận quân sự giữa Hàn Quốc và Mỹ, đồng thời làm suy yếu lòng tin ở Seoul và Tokyo, dù những lợi ích đó có thể chỉ là nhất thời. Nếu Tổng thống Trump tuyên bố một hiệp ước hòa bình và việc rút quân Mỹ khỏi Hàn Quốc, đó sẽ là một phần thưởng lớn hơn, dù vẫn chỉ là chiến thuật vì Quốc hội Mỹ sẽ ngay lập tức tìm cách ngăn chặn ý tưởng này.

Các nhà phân tích cho rằng, khả năng hai nhà lãnh đạo gặp nhau là hoàn toàn khả thi, do ông Trump có phong cách ngoại giao ngẫu hứng và từng có tiền lệ “chốt hẹn” cuộc gặp lịch sử chỉ trong vài ngày. Tuy nhiên, nếu diễn ra, cuộc gặp này nhiều khả năng chỉ mang tính chất biểu tượng.Kết quả thực tế nhất cũng chỉ có thể dừng lại ở một thỏa thuận kiểm soát vũ khí tạm thời hoặc quản lý khủng hoảng về mặt biểu tượng nhằm hạ nhiệt căng thẳng.

Mặc dù vậy, bất kể kết quả ra sao, cuộc gặp cũng sẽ là một thành tựu đáng kể cho Tổng thống Trump, đặc biệt là trong bối cảnh cuộc chiến Mỹ - Iran vẫn chưa được giải quyết và cam kết chấm dứt xung đột tại Ukraine vẫn chưa được thực hiện.