Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình dự án Luật Nhà ở (sửa đổi),Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết,dự thảo Luật gồm 13 Chương, 130 Điều, giảm 68 điều so với quy định của Luật Nhà ở năm 2023.

Dự thảo kế thừa các quy định còn phù hợp và sửa đổi, bổ sung các nội dung như phát triển 4 nhóm nhà ở và chính sách áp dụng tương ứng đối với từng nhóm nhà ở gồm: nhà thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ,nhà ở chính sách

Trong đó, nhà ở thương mại là nhà ở được đầu tư xây dựng để bán, cho thuê, cho thuê mua theo cơ chế thị trường, cơ bản kế thừa quy định của Luật Nhà ở năm 2023. Chỉnh lý quy định về việc phân lô bán nền theo hướng: Đối với đô thị loại III và các khu vực còn lại, giao địa phương quyết định khu vực cho phép chủ đầu tư được thực hiện chuyển nhượng quyền sử dụng đất theo hình thức phân lô bán nền cho người dân tự xây dựng nhà ở.

Dự thảo Luật bổ sung Chương mới về phát triển nhà ở cho thuê, trong đó quy định về: đối tượng được thuê, hình thức phát triển thông qua vốn nhà nước, vốn ngoài nhà nước, yêu cầu đối với dự án và thủ tục đầu tư dự án, chính sách ưu đãi chủ đầu tư dự án, giá cho thuê nhà ở, quản lý nhà ở cho thuê.

Về nhà ở công vụ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp nêu rõ, cơ bản kế thừa quy định của Luật Nhà ở năm 2023, có bổ sung chính sách miễn tiền thuê nhà ở công vụ đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động được điều động, luân phiên, biệt phái đến công tác tại xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, khu vực biên giới, hải đảo.

Về nhà ở chính sách, là nhà ở được Nhà nước đầu tư, tạo lập hoặc hỗ trợ tạo lập để giải quyết chỗ ở cho đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở theo quy định của Luật Nhà ở, bao gồm: Nhà ở của cán bộ cao cấp của Đảng và Nhà nước; nhà ở cho người có công và chương trình mục tiêu; nhà ở xã hội để bán, cho thuê mua, cho thuê; nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân để bán, cho thuê mua, cho thuê và nhà ở phục vụ tái định cư.

Đối với chính sách phát triển nhà ở xã hội, dự thảo chỉnh lý quy định về bán lại nhà ở xã hội sau 5 năm; quy định về đất để phát triển nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân nhằm bảo đảm phù hợp với thực tiễn. Chỉnh lý quy định liên quan đến nghĩa vụ nhà ở xã hội của chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại theo hướng giao Chính phủ quy định chi tiết để tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn về việc xác định chi phí hệ thống hạ tầng kỹ thuật để xây dựng nhà ở xã hội tại thời điểm thực hiện nghĩa vụ.

Về cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo luật hoàn thiện chính sách về cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư. Trong đó, bổ sung nguyên tắc thực hiện dự án gắn với tái thiết đô thị, nguyên tắc xử lý nhà chung cư khi bị phá dỡ gắn với bảo đảm quyền tài sản... Cùng với đó dự thảo luật sửa đổi, bổ sung quy định về quản lý sử dụng nhà chung cư nhằm nâng cao chất lượng quản lý, vận hành nhà chung cư, hạn chế tranh chấp, khiếu nại.

Về phân quyền, phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính, Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho biết, phân cấp triệt để cho chính quyền địa phương, gồm 20/21 thủ tục thuộc thẩm quyền địa phương, chỉ còn 1 thủ tục cho thuê nhà ở công vụ thuộc thẩm quyền của Bộ Xây dựng. Đồng thời, cắt giảm 3/4 điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa thành phần hồ sơ thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục hành chính.

Không để xảy ra tình trạng trục lợi chính sách, ngăn chặn tình trạng đầu cơ nhà ở

Báo cáo thẩm tradự án Luật Nhà ở (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo có biện pháp kiểm soát chặt chẽ, minh bạch các trường hợp được hưởng chính sách ưu tiên về nhà ở, không để xảy ra tình trạng trục lợi chính sách; ngăn chặn tình trạng đầu cơ nhà ở. Đồng thời, “hạn chế tối đa việc phân lô bán nền tại khu vực đô thị, đặc biệt tại các đô thị lớn”; “có cơ chế ưu đãi khuyến khích phát triển nhà ở cho thuê với giá phù hợp đáp ứng nhu cầu nơi ở của nhân dân”.

Cơ quan thẩm tra đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, chỉnh lý để đảm bảo không giao thoa về phạm vi điều chỉnh giữa dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) và dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), đồng thời rà soát, đối chiếu nội dung của dự thảo Luật với quy định trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi); dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), các luật về thuế.

Về nhà ở thương mại, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp Chí Hiếu cho biết, so với quy định về nghĩa vụ của chủ đầu tư xây dựng dự án nhà ở thương mại của Luật Nhà ở năm 2023, dự thảo Luật đã lược bỏ quy định về nghĩa vụ “đã đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật” khi bố trí quỹ đất hoặc đóng tiền tương đương giá trị quỹ đất của chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại để thực hiện nghĩa vụ phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy, đây là chính sách nhân văn, thể hiện tinh thần Nhà nước và doanh nghiệp chung tay thực hiện chính sách an sinh xã hội (Nhà nước dành quỹ đất, doanh nghiệp đầu tư hạ tầng) nênđề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, cân nhắc kỹ lưỡng quy định nghĩa vụ của chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại trong việc phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê để bảo đảm trách nhiệm xã hội của chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại.

Bên cạnh đó, Ủy ban đề nghịtiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện quy định về đối tượng được thuê nhà ở cho thuê, các đối tượng ưu tiên được thuê nhà ở để bảo đảm xác định đối tượng thụ hưởng chính sách một cách phù hợp, đặc biệt đối với các dự án nhà ở cho thuê được đầu tư xây dựng bằng vốn của Nhà nước để bảo đảm phù hợp với mục tiêu của chính sách là giải quyết nhu cầu nhà ở của các đối tượng có khó khăn về nhà ở và tiết kiệm nguồn lực của ngân sách nhà nước.

Liên quan đến quản lý, sử dụng nhà chung cư, cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghịtiếp tục rà soát, đề xuất chính sách để bảo đảm tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn đã được chỉ ra trong Báo cáo tổng kết thi hành Luật Nhà ở năm 2023 và thực tiễn triển khai Luật Nhà ở trong thời gian qua, đặc biệt là những bất cập trong quản lý, sử dụng nhà chung cư như: vấn đề trục lợi chính sách của Ban quản trị, tranh chấp giữa Ban quản trị nhà chung cư và cư dân; tranh chấp về phần sở hữu chung - sở hữu riêng của nhà chung cư.