Chiều 6/7, tại trụ sở Chính phủ,PhóThủ tướng Hồ Quốc Dũngchủ trì Hội nghị quán triệt, thúc đẩy triển khai Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinhtế - xã hộivùng đồng bào Dântộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế, xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035 (gọi tắt là Chương trình) đặt mục đến năm 2030 phấn đấu tăng thu nhập bình quân của người dân nông thôn gấp 2,5 - 3 lần so với năm 2020, tăng thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số bằng 1/2 bình quân chung của cả nước.

Chương trình MTQG cũng phấn đấu tỷ lệ nghèo đa chiều của cả nước duy trì mức giảm 1% - 1,5%/năm, giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi xuống dưới 10%; Phấn đấu vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi cơ bản không còn xã, thôn đặc biệt khó khăn.

Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2030, cả nước có khoảng 65% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó có khoảng 10% số xã được công nhận đạt nông thôn mới hiện đại; phấn đấu có 5 tỉnh, thành phố được công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới.

Tổng ngân sách nhà nước bố trí cho Chương trình giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 423.000 tỷ đồng.

Tỉ lệ hộ nghèo đa chiều đến cuối năm 2025 giảm xuống còn 2,95%, trở thành điểm sáng nổi bật

Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá, sau 5 năm triển khai ba Chương trình MTQG(2021 - 2025)đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, tạo chuyển biến rõ nét ở khu vực nông thôn, miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.Các chương trình đã góp phần xây dựng hệ thống hạ tầng ngày càng đồng bộ; hỗ trợ phát triển sinh kế, tạo việc làm, giảm nghèo, giải quyết nhà ở, đất sản xuất, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục, y tế và đời sống người dân.

Đối với Chương trình xây dựng nông thôn mới, 4/7 chỉ tiêu đã vượt mục tiêu đề ra, 3 chỉ tiêu còn lại cơ bản hoàn thành. Đặc biệt, cả nước đã phát triển khoảng 25.000 sản phẩm OCOP. Đây là kết quả rất đáng ghi nhận khi hầu hết các địa phương đều đã hình thành được những sản phẩm đặc trưng, có chất lượng, góp phần nâng cao giá trị kinh tế và quảng bá hình ảnh địa phương.

Chương trình giảm nghèo bền vững cũng đạt nhiều kết quả tích cực với 2/5 chỉ tiêu vượt kế hoạch, 2 chỉ tiêu đạt mục tiêu và chỉ còn một chỉ tiêu chưa hoàn thành. Tỉ lệ hộ nghèo đa chiều đến cuối năm 2025 giảm xuống còn 2,95%, trở thành một trong những điểm sáng nổi bật của công tác giảm nghèo.

Đối với Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, 6/9 chỉ tiêu đã đạt và vượt kế hoạch. Tuy nhiên, vẫn còn ba chỉ tiêu chưa hoàn thành, gồm cải thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội; giảm số xã, thôn đặc biệt khó khăn; công tác định canh, định cư. Theo Phó Thủ tướng, đây là những lĩnh vực cần tiếp tục được tập trung nguồn lực trong thời gian tới.

Ở đâu cấp ủy, chính quyền vào cuộc quyết liệt thì ở đó kết quả đạt được rất tích cực

Bên cạnh kết quả đạt được, Phó Thủ tướng cũng chỉ rõ nhiều tồn tại, hạn chếnhư Chương trình còn dàn trải, hệ thống văn bản từ Trung ương đến địa phương vẫn nhiều,một số địa phương chưa quyết liệt trong tổ chức thực hiện, nhất là sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã. Việc xác định danh mục dự án ưu tiên, phân giao nhiệm vụ, điều chỉnh đối tượng thụ hưởng, giải phóng mặt bằng, đấu thầu, quản lý vật liệu xây dựng… ở nhiều nơi còn nhiều bất cập, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giải ngân.

Theo Phó Thủ tướng, phải nhìn thẳng vào thực tế là năng lực tổ chức thực thi ở nhiều địa phương, nhất là vùng sâu, vùng xa, vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Có nơi vốn đã được bố trí nhưng không giải ngân được, trong khi nguy cơ tái nghèo vẫn hiện hữu nếu các chương trình không được triển khai đồng bộ, hiệu quả và bền vững. Thực tiễn cũng cho thấy, ở đâu cấp ủy, chính quyền vào cuộc quyết liệt thì ở đó kết quả đạt được rất tích cực. Minh chứng là có địa phương giải ngân đạt trên 50%, trong khi nhiều nơi vẫn ở mức rất thấp dù cùng thực hiện trong một cơ chế, chính sách.

Do đó, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trườngvới vai trò cơ quan thường trực Chương trình, phải tập trung cao độ trong công tác đôn đốc, tổng hợp tình hình, chủ động tháo gỡ khó khăn, vướng mắc theo thẩm quyền, đồng thời kịp thời báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo Trung ương đối với những vấn đề phát sinh vượt thẩm quyền.

Bộ cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Bộ Tài chính cùng các cơ quan liên quan để tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, giám sát, theo dõi, đánh giá việc tổ chức thực hiện Chương trình trên phạm vi cả nước.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trườngngay trong tuần tới phải trình Chính phủ ban hành bộ tiêu chí đánh giá, chấm điểm KPI đối với việc triển khai và giải ngân các Chương trình MTQG. Đây sẽ là căn cứ để lượng hóa kết quả thực hiện của từng bộ, ngành, địa phương cũng như xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị.

Đối với Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục tập trung hướng dẫn, tháo gỡ những khó khăn trong triển khai hợp phần phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; bảo đảm các chính sách đến đúng địa bàn, đúng đối tượng và đúng nhu cầu cấp thiết nhất của người dân.

Trọng tâm là phát triển sinh kế bền vững, ổn định đời sống, giảm nghèo đa chiều, nâng cao năng lực cộng đồng, bảo tồn bản sắc văn hóa và củng cố quốc phòng, an ninh tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Ưu tiên giải quyết dứt điểm các nhu cầu thiết yếu như nước sạch, đất ở, đất sản xuất, giáo dục, y tế

Đốivới các địa phương, Phó Thủ tướng yêu cầuchủ động ban hành đầy đủ nguyên tắc, tiêu chí, cơ chế, chính sách thuộc thẩm quyền để phân bổ nguồn vốn năm 2026; đồng thời đẩy mạnh phân cấp cho cấp xã, phường nhằm phát huy tính chủ động trong triển khai thực hiện.

Theo Phó Thủ tướng, các chương trình phải bảo đảm trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải; ưu tiên giải quyết dứt điểm các nhu cầu thiết yếu của người dân như nước sạch, đất ở, đất sản xuất, giáo dục, y tế và các vấn đề dân sinh cấp bách.

Nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, Phó Thủ tướng yêu cầu quyết tâm trong năm 2026 phải giải ngân 100% nguồn vốn ngân sách Trung ương được giao, coi đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm nhằm khắc phục triệt để tình trạng chậm giải ngân kéo dài nhiều năm qua.

Đối với Ngân hàng Chính sách xã hội, Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng Nhà nước, các bộ, ngành và địa phương triển khai hiệu quả các chương trình tín dụng chính sách, hỗ trợ phát triển sinh kế, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân, đặc biệt là hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số và người dân ở vùng khó khăn.

Phó Thủ tướng khẳng định, Ngân hàng Chính sách xã hội giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong thực hiện Chương trình giảm nghèo bền vững cũng như xây dựng nông thôn mới. Thực tế cho thấy, ở những địa phương phát huy tốt vai trò của Ngân hàng Chính sách xã hội, công tác giảm nghèo đều có chuyển biến tích cực và bền vững hơn.

Vì vậy, các địa phương cần quan tâm bổ sung nguồn vốn ủy thác cho Ngân hàng Chính sách xã hội, kết hợp với nguồn vốn của Trung ương để mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng cho hộ nghèo, hộ cận nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số. Nguồn vốn tín dụng cần được tập trung phục vụ phát triển sản xuất, tạo việc làm, cải thiện sinh kế, góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đề nghị các bộ, ngành và địa phương ngay sau cuộc họp khẩn trương triển khai các nhiệm vụ được giao, phát huy tinh thần chủ động, trách nhiệm và quyết tâm cao nhất trong tổ chức thực hiện Chương trình.