Tại khu vực nghĩa trang nhân dân Him Lam và một khu vực vườn nhà dân thuộc tổ dân phố Him Lam, phường Điện Biên Phủ, từ thông tin do nhân dân cung cấp, lực lượng chức năng tỉnh Điện Biên đã vừa xác minh, khảo sát và tổ chức khai quật 10 phần mộ liệt sĩ.Trong số các hài cốt có một mảnh giấy ghi thông tin quý giá: “Liệt sĩ Trần Xuân Đoài; quê quán: Quảng Yên, Quảng Xương, Thanh Hóa (cũ); nhập ngũ ngày 02/7/1948 (âm lịch); hy sinh ngày 19/5/1953; thọ 23 tuổi”. Đây là thông tin rất có giá trị để cơ quan chức năng tiếp tục đối chiếu, xác minh danh tính liệt sĩ. 10 hài cốt liệt sĩ được tìm thấy sau đó đã được cất bốc và đưa về Nghĩa trang Liệt sĩ Tông Khao.

Là người cung cấp thông tin về các phần mộ, ông Hoàng Thanh Hưng, ở tổ dân phố Đoàn Kết, phường Điện Biên Phủ, cho biết: "Các hài cốt liệt sĩ là do chúng tôi đi làm thuê, đào móng nhà thì nhìn thấy xương với các thứ của các cụ. Chúng tôi bốc chuyển các cụ về nghĩa trang Him Lam này. Cũng thấy rất vui mừng vì đã đưa được các cụ về yên nghỉ đúng nơi đúng chỗ".

Từ một thông tin được người dân cung cấp đến khi xác minh, khảo sát và tổ chức khai quật là cả một quá trình thận trọng. Mỗi dấu tích, mỗi di vật được phát hiện đều được kiểm tra, ghi chép để xác định chính xác vị trí và những thông tin liên quan.

VớibàNguyễn Thị Lý, ở tổ dân phố Hoa Ban, phường Điện Biên Phủ, những chiến sỹ đã hy sinh được tìm thấy và đưa về với đồng đội có ý nghĩa đặc biệt.

"Khi thấy các anh hùng liệt sĩ được đưa về đúng địa điểm, đúng nơi quy tập của các anh hùng liệt sĩ thì người dân cũng rất phấn khởi. Bởi vì các anh đã trở về với đồng đội của các anh, mà nếu anh nào may mắn thì còn được về với quê hương, đất tổ của các anh nữa, thì người dân rất là phấn khởi", bà Lý chia sẻ.

Từ những thông tin do nhân dân và nhân chứng cung cấp, các lực lượng chức năng tỉnh Điện Biên đang tiếp tục khảo sát những địa bàn từng diễn ra các trận chiến đấu trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Trước đó, tại khu vực đèo Pha Đin và nhiều địa bàn khác, các tổ công tác đã tổ chức khảo sát, đào tìm, cất bốc, quy tập hài cốt liệt sĩ.Trung tá Đào Xuân Trường, Trợ lý Ban Chính sách, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên cho biết, những thông tin mới tiếp tục được tiếp nhận, mở thêm các hướng tìm kiếm.

"Hiện tại đến giờ phút này, chúng tôi đã tiếp nhận sự đồng tình, ủng hộ của bà con nhân dân qua phiếu cung cấp thông tin. Hiện còn 20 thông tin nữa và sau khi thực hiện nhiệm vụ cất bốc liệt sĩ tại vị trí này về với nghĩa trang thì chúng tôi tiếp tục thực hiện nhiệm vụ khảo sát, xác minh và tiếp tục đưa các cụ, các liệt sĩ tiếp theo về với nghĩa trang, về với đồng đội, quê hương", Trung tá Đào Xuân Trường nói.

Trong khi các tổ đội tiếp tục tìm kiếm ngoài thực địa, công tác hoàn nguyên các phần mộ sau khai quật lấy mẫu cũng được triển khai. Đến ngày 27/8, tỉnh Điện Biên đã hoàn thành khai quật toàn bộ 4.607 phần mộ. Trong đó, 4.341 mẫu đủ điều kiện lấy mẫu ADN đã được bàn giao cho Viện Pháp y Quân đội. Đại tá Dương Quốc Long, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên cho biết: Hoàn thành nhiệm vụ lấy mẫu tại các nghĩa trang không có nghĩa hành trình tìm kiếm dừng lại. Phía trước còn có một nhiệm vụ khó khăn hơn đang được đặt ra là tìm những người còn nằm lại trên chính những chiến trường năm xưa.

"Theo sơ đồ mộ chí thì hiện nay trên địa bàn tỉnh Điện Biên còn hơn 1.000 phần mộ liệt sĩ, các liệt sĩ đang nằm rải rác tại các chiến trường tại Điện Biên Phủ. Cho nên ngoài việc hoàn nguyên mộ tại các nghĩa trang thì chúng tôi đã xây dựng kế hoạch các tổ đội để đi tìm, để quy tập, căn cứ vào các nhân chứng, căn cứ vào những địa bàn chiến dịch lịch sử xảy ra các trận chiến đấu. Chúng tôi đang cho anh em đi xác định, quy tập để nhanh chóng tìm được các anh hùng liệt sĩ, các liệt sĩ nằm rải rác trên chiến trường Điện Biên Phủ",Đại tá Dương Quốc Long nói.

Mỗi nguồn tin được xác minh, mỗi hài cốt được tìm thấy là thêm một bước đưa các anh hùng liệt sĩ trở về. Trên mảnh đất từng là chiến trường năm xưa, hành trình ấy vẫn tiếp diễn, bởi đó không chỉ là trách nhiệm, mà còn là đạo lý "uống nước nhớ nguồn" của thế hệ hôm nay dành cho những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.