Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Canada, chiều ngày 24/9 (theo giờ địa phương), tại Nhà Quốc hội Canada ở thủ đô Ottawa, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có bài phát biểu chính sách quan trọng với chủ đề “Quan hệ Đối tác Chiến lược Việt Nam - Canada trong bối cảnh thế giới đầy biến động”.

Nhắc đến nét tương đồng về địa lývà tầm nhìn phát triển giữa hai dân tộc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định: "Canada là đất nước “từ biển tới biển.” Việt Nam trải dài bên bờ Biển Đông, nơi người dân chúng tôi từ lâu đã nhìn ra biển để giao thương và kết nối với thế giới. Thái Bình Dương mở ra không gian để hai nước đến gần nhau hơn".

Dẫn lời Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Quan sơn muôn dặm một nhà, vì trong bốn biển đều là anh em”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước bày tỏ kỳ vọng Canada sẽ coi Việt Nam là một đối tác gần gũi, tin cậy tại Đông Nam Á, cùng trở thành các quốc gia biển mạnh, xây dựng những kết nối bền chặt giữa Bắc Mỹ và Đông Nam Á, giữa Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương, giữa phát triển và đổi mới sáng tạo, giữa hòa bình và thịnh vượng.

Quyết tâm hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia biển mạnh

Thông điệp về một "quốc gia biển mạnh" mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước gửi tới bạn bè quốc tế hoàn toàn thống nhất với định hướng chiến lược xuyên suốt của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết số 20/-NQ/TW về Xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.

Mục tiêu này được xây dựng trên nền tảng tiềm năng về biển, đảo to lớn của Việt Nam. Với vùng biển rộng gấp khoảng 3 lần diện tích đất liền và hơn 3.000 đảo, trong đó có 2.773 đảo ven bờ cùng hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa, Việt Nam có nhiều lợi thế để phát triển thành một quốc gia biển mạnh.

Dải ven biển Việt Nam kéo dài với đường bờ biển dài hơn 3.260 km (không tính bờ các đảo), chạy theo hướng Bắc - Nam. Cấu trúc địa lý này tạo nên lợi thế vượt trội về vị trí hướng ra Biển Đông -tuyến hàng hải huyết mạch ngày càng giữ vai trò trọng yếu đối với khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và toàn thế giới. Đây là những tiền đề quan trọng để Việt Nam vươn lên trở thành một “quốc gia biển mạnh”.

Tuy nhiên, theo PGS.TS Nguyễn Chu Hồi, Đại biểu Quốc hội khóa XV, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Thủy sản Việt Nam, Việt Nam không thể vươn ra biển với tư duy và trình độ lạc hậu. Môi trường biển khắc nghiệt, rủi ro cao, đòi hỏi công nghệ tiên tiến và nguồn vốn đầu tư lớn. Vì vậy, muốn phát triển kinh tế biển hiệu quả, Việt Nam cần tổ chức bài bản, đồng thời bảo đảm nguồn lực tài chính và nâng cao tính tự chủ.

Điểm cốt lõi của tư duy quản trị biển hiện đại là phải làm chủ không gian dưới mặt biển và đáy biển. Theo Công ước Luật Biển của Liên Hợp Quốc (UNCLOS 1982), quyền tự do hàng hải trên biển và tự do hàng không trên vùng biển đã được quy định rõ. Trong khi đó, việc tiếp cận và kiểm soát không gian dưới đáy biển vẫn đặt ra nhiều yêu cầu về công nghệ.

Môi trường càng xuống sâu càng khắc nghiệt, thiếu ánh sáng, oxy và có nhiệt độ thấp. Vì vậy, nếu không làm chủ công nghệ, Việt Nam khó có thể khám phá và kiểm soát hiệu quả không gian biển sâu.

Theo PGS.TS Nguyễn Chu Hồi, để thực hiện tự chủ chiến lược và chuyển mạnh sang phát triển kinh tế biển xa, biển sâu, Việt Nam cần dựa trên hai nền tảng là công nghệ và thể chế.

"Về công nghệ, Việt Nam phải làm chủ và ứng dụng các công nghệ hiện đại để khám phá, kiểm soát không gian dưới đáy biển và khai thác hiệu quả tiềm năng biển sâu. Về thể chế, hệ thống pháp luật về biển cần tiếp tục được hoàn thiện, tạo hành lang thuận lợi để doanh nghiệp và người dân vươn khơi, đồng thời có cơ chế hỗ trợ, bảo vệ trước những rủi ro trong quá trình hoạt động trên biển",PGS.TS Nguyễn Chu Hồi nói.

Con người phải làm chủ đại dương trong kỷ nguyên mới

Trong chiến lược xây dựng quốc gia biển mạnh, nguồn nhân lực giữ vai trò then chốt. Theo PGS.TS Nguyễn Chu Hồi, con người là chủ thể làm chủ công nghệ, hoàn thiện thể chế và tổ chức các hoạt động kinh tế trên biển. Người làm việc trên biển phải có bản lĩnh, khả năng thích ứng với môi trường khắc nghiệt, xử lý nhanh các tình huống rủi ro và am hiểu pháp luật quốc tế, đặc biệt khi hoạt động ngoài 12 hải lý.

Vì vậy, theo ông, cách tiếp cận biển trong thời đại mới không thể dựa vào phương thức nhỏ lẻ hay kinh nghiệm truyền thống, mà cần được tổ chức bài bản, với tư duy, kiến thức và kỹ năng phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế biển hiện đại.

Thông điệpcủa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trước bạn bè quốc tế về một Việt Nam chủ động hướng ra biển lớn, tăng cường kết nối và hợp tác với thế giới đã cho thấy tầm nhìn mới trong phát triển không gian biển. Cùng với định hướng của Nghị quyết 20, việc làm chủ công nghệ, hoàn thiện thể chế và phát triển nguồn nhân lực sẽ là những yếu tố then chốt để Việt Nam khai thác hiệu quả tiềm năng biển, từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia biển mạnh.