Lĩnh vực năng lượng củaViệt Nam ngày càng chịu tác động của biến đổi khí hậu, trữ lượng và khả năng khai thác tài nguyên. Những yếu tố từ bên ngoài như xung đột địa chính trị, chiến tranh thương mại cũng ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình vận hành, duy trì và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Do đó, đổi mới công nghệ trong lĩnh vực năng lượng theo tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW, với mục tiêu chuyển dịch năng lượng công bằng không chỉ là yêu cầu tất yếu, còn là giải pháp chiến lược để Việt Nam thực hiện cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngành năng lượng đã ghi nhận những chuyển biến rõ nét từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo, phục vụ phát triển; lấy mục tiêu đo lường hiệu quả bằng sản phẩm, dữ liệu và kết quả đầu ra.Hầu hết các lĩnh vực đã chuyển từ ứng dụng công nghệ thông tin đơn lẻ sang hình thành danh mục công nghệ, sản phẩm chiến lược gắn với vận hành, sản xuất và thị trường và lợi nhuận, hiệu quả cụ thể.

Khẳng định Nghị quyết số 57-NQ/TW lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chính là động lực đột phá hàng đầu, ông Lê Ngọc Sơn, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐTV Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) cho biết, sứ mệnh của đội ngũ cán bộ nghiên cứu, quản lý khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo Petrovietnam không chỉ làm khoa học phục vụ sản xuất, còn kiến tạo lợi thế chiến lược, bảo đảm tự chủ công nghệ và an ninh năng lượng cho đất nước.

Hiện nay, đội ngũ cán bộ làm khoa học tại Petrovietnam đang đứng trước những áp lực vô cùng lớn. Đó là, phải chạy đua với tốc độ phát triển thần tốc của công nghệ quốc tế và xu hướng chuyển đổi số; Bứt phá năng suất lao động, tối ưu hóa quy trình để giảm thiểu chi phí; Góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng hai con số theo Chiến lược đến năm 2030; Đảm bảo tính thực tiễn và hiệu quả cao nhất cho mỗi đồng vốn đầu tư vào nghiên cứu khoa học.

"Việc từng bước triển khai Danh mục công nghệ chiến lược cũng như các chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 57 chính là minh chứng cho tinh thần dám nghĩ, dám làm. Đây là nền tảng vững chắc để Petrovietnam hiện thực hóa mục tiêu trở thành tập đoàn năng lượng hàng đầu khu vực và lọt top 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới”, ông Sơn khẳng định.

Giảm tổn thất điện năng là 1 trong những nhiệm vụ trọng tâm của các đơn vị trong Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, tiết kiệm chi phí, sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên năng lượng, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường.Những năm qua, Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) vẫn duy trì đà giảm tổn thất điện năng liên tục. Kết quả này phản ánh hiệu quả của việc đẩy mạnh chuyển đổi số, hiện đại hóa hệ thống đo đếm và ứng dụng các công nghệ giám sát vận hành tiên tiến.

Ông Vũ Anh Phương, Phó Tổng giám đốc EVNNPC cho hay, trong lộ trình xây dựng lưới điện thông minh và thúc đẩy chuyển đổi số, EVNNPC đã triển khai nhiều giải pháp công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý vận hành, giảm tổn thất điện năng, nổi bật là hệ thống công tơ điện tử đo xa kết hợp nền tảng quản lý dữ liệu đo đếm.

Giải pháp này giúp tự động thu thập dữ liệu sử dụng điện với độ chính xác cao, giảm đáng kể các thao tác thủ công, đồng thời hỗ trợ giám sát sản lượng điện năng gần như theo thời gian thực. Thông qua hệ thống, các đơn vị có thể nhanh chóng phát hiện các bất thường về sản lượng, phụ tải, mất kết nối đo xa hoặc sai lệch dữ liệu đo đếm để kịp thời xử lý, qua đó góp phần kiểm soát và giảm tổn thất điện năng.

“EVNNPC cũng đang khai thác hiệu quả các hệ thống quản lý kỹ thuật và cơ sở dữ liệu vận hành lưới điện, cho phép theo dõi tổn thất điện năng đến từng đường dây, trạm biến áp và khu vực quản lý. Việc phân tích dữ liệu trên nền tảng số, giúp các đơn vị nhận diện chính xác nguyên nhân gây tổn thất, từ đó đưa ra các giải pháp kỹ thuật và quản lý phù hợp, nâng cao hiệu quả điều hành và vận hành hệ thống điện”, ông Phương khẳng định.

Kết quả đầu ra và sản phẩm thực tế làm thước đo hiệu quả

Trước yêu cầu phát triển của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) cần có sự thay đổi về cơ chế, chính sách của ngành và quá trình tái cơ cấu, các đơn vị tư vấn, nghiên cứu đang tiếp tục rà soát, đổi mới mô hình hoạt động; phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo. Ông Phan Xuân Thủy, Phó Tổng giám đốc TKV cho rằng, đổi mới mô hình hoạt động tại TKV không chỉ dừng ở việc nâng cao năng lực chuyên môn, còn phải hướng tới mục tiêu đưa các kết quả nghiên cứu khoa học công nghệ vào thực tiễn, tạo ra những sản phẩm đáp ứng yêu cầu sản xuất và góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của DN.

“Để nâng cao chất lượng hoạt động của khối tư vấn, lãnh đạo tập đoàn yêu cầu các đơn vị đẩy mạnh ứng dụngcông nghệ BIMtrong tư vấn, thiết kế, đồng thời tăng cường thử nghiệm và đưa các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất. Mục tiêu không chỉ là tạo ra các sản phẩm khoa học có giá trị về mặt chuyên môn, còn phải góp phần giải quyết những yêu cầu thực tế của doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả đầu tư và sản xuất”, ông Thủy thông tin.

Cũng theo ông Thủy, công tác nghiên cứu khoa học được đổi mới ngay từ khâu lựa chọn đề tài. Các nhiệm vụ nghiên cứu phải được rà soát kỹ lưỡng, bảo đảm tính cấp thiết, khả thi và khả năng ứng dụng trước khi trình phê duyệt. Bên cạnh đó, việc xây dựng phần mềm quản lý các đề tài khoa học công nghệ được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả quản trị, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực nghiên cứu.

Năng lượng là lĩnh vực trọng điểm của ngành Công Thương, do đó trong triển khi Nghị quyết 57-NQ/TW, Bộ tập trung vào 2 nhóm việc: Chuyển đổi số và khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; trong đó, chú trọng kết quả đầu ra và sản phẩm thực tế, gắn với các mục tiêu của sản xuất, kinh doanh và phục vụ hiệu quả việc thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế.

Theo Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng, việc thực hiện nhiệm vụ cần lấy kết quả đầu ra và sản phẩm thực tế làm thước đo hiệu quả. Do đó, Bộ tổ chức lại Ban Chỉ đạo của Bộ Công Thương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06 theo hướng chia thành hai ban - một ban tập trung vào nhiệm vụ chuyển đổi số; ban còn lại tập trung vào hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.

“Đối với lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, tổ công tác, cơ quan thường trực của Ban chỉ đạo tổng hợp các nhiệm vụ, xây dựng danh mục đầy đủ các nhiệm vụ, kèm theo thời hạn hoàn thành”, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng chỉ đạo, đồng thời yêu cầu rà soát, cập nhật 3 bài toán lớn với 6 công nghệ chiến lược và 16 nhóm sản phẩm của ngành công thương.