Việc tháo gỡ các dự án tồn đọng kéo dài chính là "rã đông", giải phóng nguồn lực của xã hội, tạo động lực tăng trưởng cho nền kinh tế.

Không thể để nguồn lực tiếp tục bị “đóng băng”

Tại Ninh Bình, công tác rà soát được triển khai trên diện rộng. Theo Sở Tài chính, trên Hệ thống 751 hiện có 54 dự án đầu tư công khó khăn, vướng mắc, tồn đọng kéo dài. Đến nay, tỉnh đã xử lý dứt điểm 34 dự án; còn 20 dự án đang được xây dựng phương án xử lý trong năm 2026.

Đối với các dự án ngoài ngân sách, tỉnh đã rà soát 84 dự án, trong đó 22 dự án đã được xử lý hoặc hoàn tất thủ tục chấm dứt hoạt động. Qua rà soát tổng thể sau sáp nhập, Ninh Bình hiện có hàng trăm dự án đầu tư công và đầu tư ngoài ngân sách gặp khó khăn, chủ yếu liên quan đến thủ tục pháp lý, đất đai, giải phóng mặt bằng và quy hoạch.

Để đẩy nhanh tiến độ xử lý, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Ninh Bình đã thành lập Tổ công tác 512, tập trung rà soát, phân loại từng dự án để có giải pháp tháo gỡ phù hợp, đồng thời xử lý theo quy định đối với những dự án không còn khả năng thực hiện.

Tại Thái Nguyên, toàn tỉnh hiện có 170 dự án gặp khó khăn, vướng mắc. Các tổ công tác đã trực tiếp làm việc với từng dự án để rà soát hồ sơ, xác định nguyên nhân tồn tại và đề xuất hướng xử lý. Tỉnh cũng đề xuất áp dụng cơ chế đặc thù đối với 53 dự án nhằm tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến lựa chọn nhà đầu tư và thủ tục đất đai.

Đáng chú ý, Thái Nguyên đã kiện toàn Tổ công tác rà soát, tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng kéo dài do Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Linh làm Tổ trưởng, đặt mục tiêu xử lý dứt điểm toàn bộ 170 dự án trong thời gian tới.

Trong khi đó, Thanh Hóa đang đối mặt với khối lượng dự án tồn đọng lớn, lên tới 423 dự án. Trước thực trạng này, Bí thư Tỉnh ủy Lê Đức Thái đã trực tiếp dẫn đầu các đoàn công tác kiểm tra tại nhiều địa phương có số lượng dự án tồn đọng lớn, yêu cầu xác định rõ trách nhiệm, xây dựng lộ trình xử lý đối với từng dự án và kiên quyết xử lý các trường hợp vi phạm pháp luật hoặc chậm triển khai kéo dài.

Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận của các địa phương hiện nay đã có sự thay đổi. Thay vì để các dự án kéo dài qua nhiều năm, các địa phương đang chủ động phân loại để xử lý theo từng nhóm vấn đề. Dự án còn khả năng triển khai được tập trung tháo gỡ về thủ tục pháp lý, đất đai, quy hoạch; những dự án không còn khả năng thực hiện hoặc nhà đầu tư không đủ năng lực sẽ được xem xét thu hồi, chấm dứt hoạt động theo quy định.

Tháo gỡ dự án tồn đọng là tạo dư địa phát triển mới

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh nền kinh tế đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao hơn, việc xử lý các dự án tồn đọng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là giải quyết những tồn tại của quá khứ mà còn là quá trình giải phóng các nguồn lực của đất nước. Khi các vướng mắc được tháo gỡ, đất đai, vốn đầu tư và tài sản đang bị “giam giữ” trong các dự án chậm triển khai sẽ được đưa trở lại phục vụ sản xuất, kinh doanh, tạo thêm việc làm, tăng thu ngân sách và thu hút đầu tư mới.

Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng hai con số được đặt ra cho giai đoạn tới, tinh thần xử lý các dự án tồn đọng là điều cần thiết và mang lại lợi ích tổng thể cho nền kinh tế. Theo thống kê, cả nước có khoảng 4.500 dự án bất động sản gặp vướng mắc với tổng vốn tồn đọng khoảng 3,3 triệu tỷ đồng.

Bởi thế, có thể hiểu vì sao Thủ tướng nhanh chóngchỉ đạo áp dụng cơ chế đặc thù của Nghị quyết 29 đối với các dự án trong quá khứ nhưng vẫn tạo hiệu quả kinh tế, theo hướng “gỡ vướng” để hoàn thiện thủ tục, tiếp tục triển khai thay vì để lãng phí kéo dài. Cùng với đó, Nghị định 147/2026/NĐ-CP được ban hành để cụ thể hóa Nghị quyết của Quốc hội, cho thấy sự chuyển hóa rất nhanh từ chủ trương sang thực thi, tránh tình trạng chính sách nằm trên giấy.

Đáng chú ý, yêu cầu về tiến độ cũng được siết lại với các mốc thời gian cụ thể trong Quyết định 1020/QĐ-TTg, buộc các bộ, ngành phải hoàn thành văn bản hướng dẫn trong tháng 7 và 8/2026. Điều này cho thấy cách tiếp cận không chỉ dừng ở tháo gỡ cơ chế, mà còn là tạo áp lực thực thi.

Song song với đó, Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng các Phó Thủ tướng và bộ trưởng trực tiếp thị sát các địa bàn “nóng” như Hà Nội và TP.HCM – nơi tập trung nhiều dự án đất đai, bất động sản tồn đọng. Việc kiểm tra, chỉ đạo tại hiện trường toát lên tinh thần hành động, không để tình trạng chờ đợi kéo dài.

Nhìn tổng thể, từ việc ban hành nghị định hướng dẫn, siết tiến độ thực hiện đến trực tiếp kiểm tra hiện trường, có thể thấy việcquản trị, điều hành đồng bộ từ thể chế đếnhành động và hành động. Trong bối cảnh áp lực tăng trưởng lớn, việc giải phóng các dự án “đóng băng” không chỉ là xử lý tồn tại, mà còn là cách tạo thêm dư địa thực chất cho mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Thực tế, thời gian qua các bộ, ngành và địa phương đã triển khai tháo gỡ khó khăn đối với hơn 1.000 dự án tồn đọng tại nhiều địa phương. Điều đó cho thấy xử lý các dự án chậm tiến độ không còn là nhiệm vụ riêng của từng địa phương mà đang trở thành một yêu cầu chung nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực quốc gia.

Khi những “cục máu đông” của nền kinh tế từng bước được xử lý, dòng chảy đầu tư sẽ được khơi thông mạnh mẽ hơn. Đây không chỉ là giải pháp chống lãng phí mà còn là một trong những động lực quan trọng để tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.