Điểm cốt lõi của Nghị quyết là sự thay đổi căn bản trong tư duy phát triển chuyển từ khai thác thô, tận thu sang phát triển bền vững, gắn liền giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường và chủ quyền quốc gia.

Nghị quyết xác định rõ mục tiêu đến năm 2030, kinh tế của 21 tỉnh, thành phố ven biển sẽ đóng góp từ 65 - 70% GDP cả nước. Các ngành kinh tế biển cũng được xác định cụ thể, được sắp xếp theo thứ tự ưu tiên, nhằm tối ưu hóa tiềm năng tự nhiên của từng vùng.

PGS. TS Nguyễn Chu Hồi, nguyên Phó Tổng Cục trưởng Tổng Cục Biển và Hải đảo, chia sẻ: "Chúng ta tiếp tục kế thừa những tư duy quan trọng của chiến lược biển trước đồng thời thay đổi, đưa những quan điểm mới để giải quyết mối quan hệ quan trọng nhất là mối quan hệ kinh tế và an ninh quốc phòng. Mối quan hệ thứ hai là kinh tế và tài nguyên, thứ ba là kinh tế với môi trường, thứ tư là giải quyết mối quan hệ giữa kinh tế phát triển thì giải quyết được các vấn đề xã hội.

Cuối cùng là lần này chúng ta chú trọng đến giải quyết mối quan hệ giữa kinh tế với việc tổ chức lại không gian phát triển kinh tế biển. Tức là kết nối giữa không gian kinh tế nội địa, đất liền đối với không gian kinh tế ven biển hay nói cách khác như một cái bàn đạp để chúng ta kết nối với kinh tế biển bên ngoài".

Phát triển cảng biển, logistics và đội tàu để bứt phá chuỗi cung ứng

Sau du lịch, Nghị quyết 20 xác định kinh tế hàng hải, trọng tâm là phát triển hệ thống cảng biển nước sâu, logistics và đội tàu vận tải biển quốc tế nhằm kết nối Việt Nam vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đặc biệt trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ theo xu hướng đa dạng hóa, xanh hóa và số hóa, việc phát triển đồng bộ ba yếu tố, bao gồm hệ thống cảng biển nước sâu, dịch vụ logistics hiện đại với đội tàu vận tải biển quốc giúp cho Việt Nam tham gia sâu vào mạng lưới thương mại toàn cầu.

Theo ông Nguyễn Tương, Cố vấn cao cấp Hiệp hội Doanh nghiệpLogistics Việt Nam, 99,% đội tàu Việt Nam hoạt động nội Á là chính nên việc phát triển phương tiện rất cần thiết đối với chúng ta:

"Một vấn đề đặt ra là đi đôi với phát triển cảng biển thì phải phát triển đội tàu biển vì hiện nay hàng container gần như 99,9% xuất khẩu qua hãng tàu nước ngoài đặc biệt là đi châu Âu, Mỹ lên đến 100%. Của ta chỉ chạy nội Á thôi nên phát triển cảng biển đi đôi với phát triển đội tàu biển là vô cùng cấp bách".

Cũng từ đây, Việt Nam hướng đến mục tiêu giảm chi phí logistics xuống còn 15% trong ngắn hạn, đến năm 2030 tỷ lệ này chiếm khoảng 12%, đến năm 2050 giảm xuống mức tối ưu, tức là vào khoảng 10 đến 12%. Trong đó, nội dung của Nghị quyết 20 cũng nêu các giải pháp, bao gồm giảm sự phụ thuộc quá lớn vào vận tải đường bộ chi phí quá cao.

Tăng cường kết nối luồng hàng qua đường sắt tốc độ cao, đường thủy nội địa và hệ thống cảng biển nước sâu. Xây dựng ít nhất 5 trung tâm logistics hiện đại mang tầm tích hợp vùng, đặt gần các khu công nghiệp và cửa ngõ giao thương, áp dụng phần mềm quản lý kho bãi, hệ thống quản lý vận tải tự động để tối ưu tuyến đường, hạn chế tình trạng xe chạy rỗng chiều về.

Cuối cùng là đơn giản hóa quy trình kiểm tra chuyên ngành và thủ tục hải quan tại các cửa khẩu, cảng biển để giảm thiểu chi phí ẩn như lưu kho bãi, chậm giao hàng. Ông Đào Trọng Khoa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam, cho biết:

"Chẳng hạn như các vấn đề về chính sách chúng ta phải thay đổi về thu phí hạ tầng, BOT, chúng ta cũng phải có những hỗ trợ cho doanh nghiệp, đặc biệt doanh nghiệp nhỏ và vừa, những công ty xuất nhập khẩu, hiệp hội ngành hàng. Và những giải pháp khác nữa về phía doanh nghiệp cũng phải chủ động để mà nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của mình".

Ngành thứ ba là khai thác dầu khí, các tài nguyên khoáng sản biển khác, Nghị quyết xác định từng bước chuyển dịch sang các nguồn năng lượng mới, đặc biệt là năng lượng tái tạo như điện gió ngoài khơi và năng lượng mặt trời ven biển.

Ngoài ra, Nghị quyết cũng xác định việc nuôi trồng, khai thác hải sản từ đánh bắt ven bờ sang đánh bắt xa bờ cần gắn với bảo vệ nguồn lợi thủy sản, ứng dụng công nghệ cao vào nuôi trồng thủy sản hữu cơ. Bên cạnh đó, chúng ta cũng cần đẩy mạnh quy hoạch các khu kinh tế, khu công nghiệp ven biển thân thiện với môi trường, phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo, đóng tàu. Cuối cùng là năng lượng tái tạo và các ngành kinh tế biển mới.

Mở rộng không gian tăng trưởng với năng lượng xanh và kinh tế biển bền vững

TS. Dư Văn Toán - Viện Khoa học Khí tượng Thủy Văn, Môi trường và Biển - Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định, khi các dự án điện gió ngoài khơi được đầu tư sẽ đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng của các địa phương ven biển và nền kinh tế:

"Không chỉ mở ra cơ hội hình thành chuỗi sản xuất, cung ứng dịch vụ quy mô lớn, điện gió ngoài khơi còn tạo ra dư địa đầu tư rất đáng kể cho các địa phương ven biển. Hiện Việt Nam có 21 tỉnh, thành phố giáp biển và hầu hết đều sở hữu điều kiện gió thuận lợi để phát triển điện gió ngoài khơi.

Với một trang trại điện gió ngoài khơi tiêu chuẩn có công suất khoảng 500MW, tổng mức đầu tư có thể lên tới gần 2 tỷ USD. Nếu mỗi địa phương ven biển đều từng bước triển khai các dự án quy mô này, lượng vốn đầu tư huy động sẽ là rất lớn, không chỉ tạo động lực cho tăng trưởng của từng địa phương mà còn đóng góp quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số".

Nghị quyết 20 khẳng định, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân trên biển vững chắc. Bên cạnh đó, bảo vệ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học biển và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, nước biển dâng là điều kiện tiên quyết. Việt Nam kiên quyết không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế thuần túy, tăng cường xử lý rác thải nhựa đại dương cũng như phục hồi hệ sinh thái.

Việc hiện thực hóa thành công chiến lược này không chỉ thúc đẩy kinh tế đất nước cất cánh, mà còn khẳng định vị thế và tầm vóc của một Việt Nam hướng biển, làm chủ biển và thịnh vượng từ biển trong thế kỷ XXI.