Trong bối cảnh Tổ chức định hạng tín nhiệm quốc tế nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ cận biên lên mới nổi, thị trường vốn Việt Nam được đánh giá là đang đứng trước cơ hội thu hút vốn lớn từ các nhà đầu tư nước ngoài. Nhưng để biến cơ hội này thành hiện thực, đòi hỏi doanh nghiệp Việt phải đáp ứng yêu cầu cao hơn về quản trị công ty theo thông lệ quốc tế.

Đầu năm nay, Ủy ban chứng khoán Nhà nước đã đưa ra Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty Việt Nam 2026, được xây dựng trên nền tảng các chuẩn mực quản trị mới nhất của nhóm quốc gia phát triển hàng đầu thế giới là G20/OECD. Bộ Nguyên tắc mang lại khung định hướng rõ ràng cho cộng đồng doanh nghiệp trong việc nâng cao chất lượng quản trị công ty theo thông lệ tốt của thế giới.

Ông Vũ Chí Dũng, Trưởng ban Pháp chế và Đối ngoại của Ủy ban chứng khoán Nhà nước cho biết, Bộ nguyên tắc đặt HĐQT ở vị trí trung tâm của hệ thống quản trị của công ty. “Các khuyến nghị tập trung vào làm rõ trách nhiệm của HĐQT, trong việc định hướng chiến lược và giám sát việc thực hiện chiến lược, giám sát ban điều hành trên cơ sở phân định rõ ràng về chức năng quản lý và chức năng giám sát. Bảo đảm cơ cấu HĐQT có tính độc lập, đa dạng về kỹ năng, kinh nghiệm, phù hợp với chiến lược và mức độ phức tạp của các doanh nghiệp, thiết lập và giám sát hiệu quả các ủy ban chuyên trách, đặc biệt là ủy ban kiểm toán”, ông Dũng nói.

Trong Bộ nguyên tắc Quản trị Công ty Việt Nam 2026 nêu rõ: Tăng cường các giải pháp liên quan đến kiểm soát môi trường và quản trị rủi ro, trong đó nhấn mạnh trách nhiệm của HĐQT trong việc thiết lập và giám sát khung quản trị rủi ro, hệ thống kiểm soát nội bộ và kiểm toán nội bộ, nhằm đảm bảo khả năng nhận diện, đánh giá và ứng phó kịp thời các rủi ro về tài chính và phi tài chính.

Là đơn vị có nhiều thành công trong thu hút vốn từ quốc tế, bà Lưu Thị Thảo, Phó Tổng Giám đốc thường trực Ngân hàng thương mại CP Việt Nam Thịnh Vượng - VPBank chia sẻ, chúng ta đặt ra chương trình hành động rõ ràng, nhưng con đường đi không dễ, vì luôn luôn có những lợi ích ngắn hạn và có những cái lợi ích dài hạn.

“Làm sao để chương trình không dừng lại ở sự hô hào? Nếu như ở một công ty có HĐQT chỉ hô hào nhưng lại không có một kế hoạch thực thi, hay không giám sát triển khai chắc chắn chương trình đó không bao giờ đi vào thực tế. Do vậy chắc chắn phải có sự cam kết rõ ràng từ HĐQT và ban điều hành, sau đó là giám sát quá trình thực thi”, bà Thảo nêu giải pháp.

Thực tế, chặng đường thực thi mục tiêu nâng cao chất lượng quản trị công ty là không dễ dàng, nhất là đối với những tập đoàn lớn. Bởi dù có cùng định hướng phát triển chung, nhưng mỗi đơn vị thành viên có thể lựa chọn cách thức cũng như mức độ tiếp cận khác nhau về chuẩn mực quản trị công ty. Sự khác biệt này khiến mức độ phát triển về quản trị giữa các doanh nghiệp trong cùng hệ sinh thái của tập đoàn là chưa đồng đều.

Ông Nguyễn Tất Trường, thành viên HĐQT Tổng công ty CP Công trình Viettel nhìn nhận, một trong những thách thức lớn nhất liên quan đến hoạt động quản trị công ty, nằm ở vấn đề làm sao có được sự am hiểu, dẫn đến sự đồng thuận từ tập đoàn, cũng như trong toàn bộ hệ sinh thái của tập đoàn với những chuẩn mực quản trị mới và tốt.

“Đối với Bộ nguyên tắc quản trị công ty - VNCG 2026, doanh nghiệp xem đó là 1 công cụ quan trọng, góp phần nâng cao hoạt động quản trị công ty một cách thiết thực hơn. Trong sứ mệnh của Viettel đã có chữ “tiên phong - kiến tạo”. Vì vậy DN đã rất sẵn sàng triển khai một lộ trình, một kế hoạch chi tiết vừa đảm bảo phù hợp với đặc thù của mình, hướng tới phát triển bền vững và hiệu quả”, ông Trường quả quyết.

Chuyên gia khuyến nghị, điều quan trọng là doanh nghiệp cần nhận thức rõ lợi ích lâu dài của việc áp dụng các nguyên tắc quản trị công ty, để không chỉ “Tuân thủ tối thiểu”, phải thực sự vượt trên tuân thủ, để “Thực hành theo các thông lệ tốt nhất” trên thế giới.

Ông Nguyễn Khắc Hải, Giám đốc Khối phụ trách luật và kiểm soát tuân thủ, Công ty chứng khoán SSI nhận định, các doanh nghiệp có Bộ nguyên tắc quản trị công ty Việt Nam, thể hiện cam kết mạnh mẽ từ cơ quan quản lý nhà nước đến các doanh nghiệp.

“DN tin rằng bộ nguyên tắc quản trị công ty này đóng vai trò là kim chỉ nam để thực hiện thu hút dòng vốn. SSI cam kết triển khai thực hiện và đồng thời với vai trò là 1công ty thực hiện sứ mệnh kết nối vốn và cơ hội đầu tư, doanh nghiệp sẽ tư vấn giúp hỗ trợ các doanh nghiệp khác thực hiện tốt bộ quy tắc này”, ông Hải khẳng định.

Theo quy định của Luật Doanh nghiệp, đơn vị phải gửi thông báo mời họp và tài liệu liên quan ít nhất 21 ngày trước ngày tổ chức Đại hội đồng cổ đông thường niên, để cổ đông có thời gian nghiên cứu tài liệu và chuẩn bị nội dung góp ý tại cuộc họp.Tuy nhiên, để nâng chuẩn minh bạch, Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty Việt Nam 2026 đã khuyến nghị doanh nghiệp công bố tài liệu trước ít nhất 28 ngày - dài hơn 1 tuần so với quy định pháp lý của Việt Nam.

Làm được việc này, doanh nghiệp không chỉ đạt điểm tối đa khi tham gia đánh giá Thẻ điểm Quản trị Công ty của khu vực ASEAN, còn thể hiện sự tôn trọng quyền lợi cổ đông và là cam kết đối thoại minh bạch từ phía HĐQT. Như vậy, chỉ một thay đổi nhỏ về thời gian công bố thông tin, nhưng lại gửi đi một thông điệp lớn về việc nâng tầm chất lượng quản trị của doanh nghiệp.