Hội nghị Thị trưởng khai mạc sáng 11/9 tại phường Vũng Tàu mở đầu ngày làm việc chính thức của Đối thoại Hữu nghị TP.HCM lần thứ 3 năm 2026. Với chủ đề “Đối ngoại địa phương - Động lực cho đổi mới sáng tạo và tăng trưởng bền vững”, hội nghị tập trung làm rõ vai trò chủ động của chính quyền địa phương trong triển khai đường lối đối ngoại quốc gia, đồng thời tìm kiếm những mô hình hợp tác thiết thực, phù hợp nhu cầu và thế mạnh của từng địa phương.

Chuyển mạng lưới hữu nghị thành nguồn lực phát triển

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Lộc Hà, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP.HCM cho rằng, chủ đề năm nay vừa phản ánh nhu cầu phát triển của thành phố trong giai đoạn mới, vừa thể hiện quyết tâm biến các mối quan hệ hữu nghị, tin cậy và hợp tác đã được vun đắp qua thời gian thành nguồn lực cho phát triển chung. Theo ông, cùng với việc nâng cao tính tự chủ và sức chống chịu của nền kinh tế, thành phố cần đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế và tranh thủ hiệu quả nguồn lực bên ngoài, nhất là vốn, tri thức, công nghệ, kinh nghiệm quản trị và các chuẩn mực tiên tiến.

Đối ngoại và hội nhập quốc tế, vì vậy, không chỉ dừng ở duy trì quan hệ hữu nghị hay mở rộng giao tiếp quốc tế, mà đã trở thành một phương thức phát triển quan trọng của địa phương. Chính quyền địa phương là nơi chuyển hóa các cơ hội chiến lược thành chương trình, dự án và giá trị cụ thể. TP.HCM, một trong những địa phương tiên phong của cả nước về đối ngoại và hội nhập quốc tế, đang đặt yêu cầu này trên nền tảng mới, khi không gian địa lý, quy mô kinh tế và tiềm lực tổng hợp đã được mở rộng đáng kể sau hợp nhất hành chính.

Trong không gian mới, thành phố hội tụ ba vùng tăng trưởng năng động: khu vực đô thị lõi với vai trò trung tâm tài chính, thương mại, dịch vụ, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo; không gian sản xuất công nghiệp công nghệ cao cùng hệ sinh thái kinh tế, chuỗi cung ứng sâu rộng tại Bình Dương; và hệ thống cảng nước sâu, kinh tế biển, năng lượng, du lịch biển có vị trí chiến lược tại Vũng Tàu. Sự bổ trợ này tạo điều kiện để hình thành hệ sinh thái liên kết từ nghiên cứu, công nghệ, sản xuất, tài chính, logistics và cảng biển đến thị trường quốc tế.

Ông Nguyễn Lộc Hà cho biết, Luật Phát triển đô thị vừa được Quốc hội thông qua đã tạo lập khuôn khổ pháp lý cao nhất với những cơ chế, chính sách vượt trội, giúp thành phố phát huy tiềm năng và huy động nguồn lực hiệu quả. Trong bối cảnh đó, mạng lưới quan hệ quốc tế hiện có không chỉ mở rộng không gian đối thoại mà còn phải được nâng chất, hướng đến các kết quả có thể đo lường và phục vụ trực tiếp cho những mục tiêu phát triển dài hạn.

"Mạng lưới quan hệ hữu nghị hợp tác với 88 địa phương nước ngoài và gần 20 tổ chức đối tác quốc tế hiện có chính là nền tảng quan trọng để TP.HCM tiếp tục mở rộng không gian đối thoại, tăng cường kết nối với các đối tác chiến lược và tham gia sâu rộng vào các mạng lưới phát triển đổi mới sáng tạo toàn cầu. Yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới không chỉ là mở rộng mối quan hệ, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng hợp tác, chuyển hóa các kết nối quốc tế thành những giá trị cụ thể phục vụ cho phát triển" - ông Nguyễn Lộc Hà khẳng định.

Đồng kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Tham dự hội nghị, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Hoàng Long đánh giá, chủ đề Đối thoại năm nay thể hiện tinh thần tiên phong, chủ động và sự nhạy bén của TP.HCM trước những biến động nhanh của tình hình quốc tế, khu vực. Theo ông, vấn đề cốt lõi là chuyển hóa mạng lưới đối tác hữu nghị và kết nối sâu rộng thành nguồn lực, cơ hội và động lực cụ thể cho sự phát triển. Đây không chỉ là yêu cầu với TP.HCM mà còn là mối quan tâm chung của nhiều địa phương Việt Nam và thế giới trong quá trình hội nhập ngày càng sâu rộng.

Thứ trưởng nhấn mạnh Đại hội lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định, cùng với tăng cường quốc phòng, an ninh, đẩy mạnh đối ngoại và hội nhập quốc tế là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên. Đối ngoại có vai trò tiên phong trong tạo lập, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, gắn tiến trình phát triển của Việt Nam với hòa bình, hợp tác và tiến bộ của thế giới, đồng thời tranh thủ những điều kiện thuận lợi từ bên ngoài để phát triển đất nước.

Trong kỷ nguyên mới, các địa phương cần chủ động hơn, thích ứng nhanh hơn và nâng khả năng chuyển hóa nguồn lực quốc tế thành động lực tăng trưởng. Khi công tác đối ngoại, hội nhập được triển khai hiệu quả, địa phương không chỉ nâng cao tiềm lực của mình mà còn góp phần làm phong phú nội hàm quan hệ giữa Việt Nam với các đối tác, gia tăng thế và lực cho công tác đối ngoại của đất nước. Hiệu quả thực chất, thay vì số lượng kết nối, được xem là thước đo quan trọng.

Ông Nguyễn Hoàng Long kỳ vọng, các trao đổi tại Đối thoại lần này sẽ củng cố nhận thức chung, làm giàu tri thức về vai trò của địa phương trong tổng thể chính sách đối ngoại quốc gia. Những cuộc gặp gỡ, kết nối cần làm sâu sắc các mối quan hệ, đưa ngoại giao phục vụ phát triển đi vào chiều sâu và tạo ra trọng tâm hợp tác xuyên suốt qua từng kỳ đối thoại. Ông cũng hoan nghênh việc TP.HCM nghiên cứu các hình thức hợp tác chuyên đề giữa địa phương, qua đó mở thêm kênh trao đổi kinh nghiệm, dữ liệu, chuyên gia và thúc đẩy sáng kiến cụ thể.

"Trên nền tảng quan hệ hữu nghị hợp tác, tôi đề nghị các địa phương, doanh nghiệp Việt Nam và quốc tế phát huy vai trò tiên phong và tinh thần đổi mới, sáng tạo mạnh mẽ, đổi mới tư duy và phương thức hợp tác, chuyển đổi mô hình từ hợp tác sang đồng kiến tạo, chuyển giao sang cùng phát triển. Tôi tin tưởng các trao đổi tại đối thoại lần này sẽ góp phần hình thành thêm nhiều sáng kiến, kết nối hợp tác cụ thể, góp phần tiếp tục đưa quan hệ giữa TP.HCM và các địa phương của Việt Nam cũng như các địa phương trên thế giới cùng các tổ chức, đối tác quốc tế đi vào chiều sâu và bền vững" - Thứ trưởng Bộ Ngoại giao nói.