Giữ đất sản xuất trước đỉnh mùa lũ

Biến đổi khí hậu khiến tình hình mưa lũ ngày càng khó lường, đe dọa trực tiếp đến sinh kế của nông dân vùng trũng của Tây Ninh, thuộc địa bàn tỉnh Long An cũ.

Ông Nguyễn Văn Hoa, ngụ tại ấp Cả Nổ, xã Tân Hưng, cho biết:“Năm rồi có những đoạn đê còn hơi yếu, bị bể đê. Năm nay, Nhà nước đã củng cố lại, nhưng có chỗ đã tốt, nhưng vẫn còn một số đoạn hơi thấp. Nếu làm thêm những đoạn thấp đó, nâng cao lên để không bị ngập thì bà con làm lúa sẽ yên tâm hơn”.

Cùng chung nỗi lo, bà Trần Thị Hồng, thành viên Tổ hợp tác sản xuất lúa 15/10 tại ấp Võ Văn Be, xã Vĩnh Châu chia sẻ:“Tổ hợp tác có hơn 50 thành viên. Mùa nước lũ năm rồi, do lũ về sớm nên khu vực này cũng bị ảnh hưởng. Nước lũ về khiến bà con không thể sản xuất chắc chắn 2 vụ. Nếu được Nhà nước đầu tư đê bao khép kín để làm 3 vụ thì trong ô đê bao này có 350 hộ, bà con sẽ yên tâm sản xuất và rất phấn khởi nếu dự án được hoàn thành sớm”.

Ấp Cả Nổ, xã Tân Hưng nằm ở vùng đầu nguồn với địa hình trũng thấp, thường xuyên chịu tác động của lũ và triều cường. Hậu quả nặng nề nhất là vào tháng 10/2025, khi sự cố sạt lở cống ngầm qua đê bờ Đông kênh 1/5 khiến nước tràn đồng, làm khoảng 100 ha lúa cùng nhiều diện tích hoa màu, cây ăn trái ngập úng, người nông dân trắng tay.

Với hơn 7.000 ha đất nông nghiệp, hệ thống đê bao tại xã Tân Hưng hiện đã cơ bản bảo vệ được vụ lúa Hè Thu. Tuy nhiên, để đối phó với lũ dâng cao trong vụ Thu Đông, một số khu vực xung yếu cần tiếp tục được nâng cao cao trình và khép kín đê bao.

Ông Nguyễn Cao Đẳng- Phó Chủ tịch UBND xã Tân Hưng (trước đây là huyện Tân Hưng, tỉnh Long An) cho biết: “Đối với các công trình thủy lợi nhằm đảm bảo diện tích sản xuất cũng như các ô đê bao khép kín, chúng tôi quan tâm hai vấn đề. Thứ nhất, chúng tôi nâng cấp cao trình của các ô đê bao này, đảm bảo chống lũ trong điều kiện lũ về sớm. Vấn đề thứ hai là chúng tôi kết hợp cứng hóa mặt đê để đảm bảo việc đi lại thuận lợi cho bà con nhân dân trên địa bàn, cũng như vận chuyển hàng hóa, nông sản sau khi thu hoạch và tiêu thụ”.

Mở rộng không gian phát triển vùng lúa

Không chỉ xã Tân Hưng, nhiều khu vực tại xã Vĩnh Châu cũng trong tình trạng tương tự khi tuyến kênh 30/11 chưa được khép kín. Riêng ở kênh 22/12 ở ấp Vườn Chuối công trình đê bao kết hợp giao thông đang được thi công.

Thống kê trong mùa lũ 2025, toàn khu vực có 7 tuyến đê dài khoảng 40 km bị đe dọa. Hiện tại, địa phương đang triển khai thi công một tuyến và chuẩn bị đầu tư hai công trình khác dài khoảng 15 km.

Điểm đáng nói là, các tuyến đê này đều được thiết kế đa mục tiêu, vừa chống lũ vừa kết hợp làm đường giao thông phục vụ cơ giới hóa và vận chuyển nông sản.

Ông Nguyễn Thanh Nhân - Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp 22/12, tỉnh Tây Ninh, một đơn vị có 12 thành viên đang liên kết sản xuất trên diện tích 450 ha lúa cho biết: "Trước đây, đê rất thấp, năm 2025 gặp đỉnh lũ lớn nên chúng tôi gặp rất nhiều khó khăn. Nhờ chính quyền hỗ trợ kịp thời, hợp tác xã và bà con đồng lòng vượt qua mùa lũ, đảm bảo thắng lợi mùa màng. Hiện nay công trình giao thông kết hợp thủy lợi đang thi công. Khi hoàn thành, xe vận chuyển vật tư đến tận nơi sẽ thuận lợi hơn, hợp tác xã cũng có điều kiện phát triển tốt hơn".

Theo định hướng đến năm 2030, Tây Ninh đặt mục tiêu hình thành 114.000 ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp, trong đó vùng Đồng Tháp Mười đóng vai trò trọng điểm. Vì vậy, việc đầu tư thủy lợi, khép kín đê bao chính là cơ sở để đẩy mạnh cơ giới hóa, tổ chức sản xuất tập trung và áp dụng quy trình canh tác hiện đại.

Ông Mai Văn Cảm - Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Châu cho biết:“Để thực hiện hiệu quả mục tiêu đa mục tiêu, chúng tôi cần sự hỗ trợ hơn nữa của tỉnh để cứng hóa mặt đê, đảm bảo đê an toàn, đồng thời tạo điều kiện cho bà con vận chuyển lương thực, hàng hóa và đi lại thuận tiện trên hệ thống đê bao. Mục tiêu đến năm 2030 là người dân không còn phải sử dụng phương tiện đường thủy để thăm đồng. Chúng ta sẽ quản lý đồng ruộng bằng khoa học kỹ thuật, có xe cơ giới, máy bay phục vụ sản xuất, phù hợp với mục tiêu thực hiện Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp mà Chính phủ đã đề ra”.

Từ những đoạn đê yếu, chưa khép kín Tây Ninh đang khẩn trương hoàn thiện hệ thống thủy lợi đa mục tiêu. Những công trình này không chỉ là tấm khiên chống lũ, mà còn mở ra không gian sản xuất mới, vững chắc cho vùng lúa chất lượng cao, phát thải thấp ở Đồng Tháp Mười.