Mỹ lao vào cuộc đua vũ khí giá rẻ

Trong nhiều năm qua, Mỹưu tiên phát triển các loại vũ khí công nghệ cao với độ chính xác lớn nhưng chi phí đắt đỏ. Chiến lược này từng phát huy hiệu quả trong các cuộc xung đột ngắn hạn với các đối thủ yếu hơn. Tuy nhiên, các loại vũ khí công nghệ cao đắt tiền lại bộc lộ hạn chế trong chiến tranh tiêu hao kéo dài.

Một ví dụ điển hình là hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot. Mỗi tên lửa đánh chặn Patriot có giá khoảng 4 triệu USD, nhưng lại thường được sử dụng để bắn hạ các máy bay không người lái Shahed được sản xuất hàng loạt với giá chỉ khoảng 20.000-35.000 USD mỗi chiếc.

Sự chênh lệch lớn về chi phí này khiến các kho dự trữ vũ khí đắt tiền nhanh chóng bị bào mòn, trong khi đối phương vẫn có thể tiếp tục triển khai số lượng lớn máy bay không người lái giá rẻ.

Lầu Năm Góc cuối cùng cũng đã rút ra bài học từ các cuộc chiến tại Ukraine và Iran. Mỹ hiện lên kế hoạch mua hơn 10.000 tên lửa hành trình giá rẻ trong vòng ba năm tới. Đồng thời, Không quân Mỹ cũng muốn phát triển một loại máy bay không người lái mới để thay thế dần MQ-9 Reaper — dòng UAV chủ lực nhưng có chi phí quá cao. Mục tiêu là tạo ra một mẫu UAV đủ rẻ để có thể chấp nhận nguy cơ bị bắn hạ trong chiến đấu.

Những chương trình vũ khí mới này cho thấy sự thay đổi đáng kể trong tư duy tác chiến của Lầu Năm Góc, với trọng tâm chuyển sang các loại vũ khí tấn công tầm xa có thể sản xuất hàng loạt và đủ rẻ để chấp nhận tổn thất trên chiến trường.

Mua hơn 10.000 tên lửa hành trình giá rẻ

Lầu Năm Góc đã công bố kế hoạch mua hơn 10.000 tên lửa hành trình giá rẻ trong vòng 3 năm tới, cùng với số lượng lớn tên lửa siêu thanh Blackbeard có chi phí được đánh giá là tương đối thấp.

Trong thông cáo báo chí, Lầu Năm Góc cho biết Bộ Quốc phòng Mỹ đã đạt được các thỏa thuận khung mới với nhiều nhà sản xuất và công ty công nghệ nhằm mở rộng đáng kể năng lực tấn công của quân đội Mỹ. Theo đó, các thỏa thuận với Anduril, CoAspire, Leidos và Zone 5 sẽ khởi động chương trình Tên lửa Container hóa Giá rẻ (LCCM). Một thỏa thuận riêng với tập đoàn Castelion sẽ thúc đẩy sáng kiến mở rộng quy mô các giải pháp vũ khí siêu thanh chi phí thấp.

Lầu Năm Góc cho biết các chương trình này nhằm nhanh chóng triển khai số lượng lớn hỏa lực tấn công có hiệu quả và chi phí hợp lý cho lực lượng Mỹ, phù hợp với định hướng của của Tổng thống Mỹ Donald Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth về việc tăng cường sức mạnh quân sự của Washington.

Thông cáo nhấn mạnh các ưu tiên mới của Mỹ gồm: giảm chi phí, đẩy nhanh tốc độ sản xuất hàng loạt, mở rộng quy mô chế tạo và tăng cường năng lực tấn công.

“Được thiết kế để vận hành với tốc độ của ngành công nghiệp thương mại, các thỏa thuận này đặt nền tảng cho các hợp đồng sản xuất giá cố định trong tương lai. Nỗ lực này cho phép Bộ Quốc phòng mua hơn 10.000 tên lửa hành trình chi phí thấp chỉ trong vòng ba năm, bắt đầu từ năm 2027”, thông cáo nêu rõ.

Lầu Năm Góc cũng khẳng định chương trình sẽ tạo ra một lộ trình mới cho việc sản xuất nhanh chóng và liên tục các loại vũ khí tấn công với số lượng lớn.

Trong số các công ty tham gia, Anduril Industries cho biết họ đã ký hợp đồng cung cấp 3.000 tên lửa Barracuda-500M phóng từ mặt đất cho Bộ Quốc phòng Mỹ. Theo Anduril, đây là dòng tên lửa giá rẻ được thiết kế cho các nhiệm vụ tấn công chính xác tầm xa. Công ty dự kiến sản xuất ít nhất 1.000 quả mỗi năm trong ba năm, với những lô đầu tiên được bàn giao vào nửa đầu năm 2027.

Trong khi đó, Leidos thông báo sẽ phát triển và cung cấp 3.000 đơn vị đạn dược đóng gói giá rẻ LCCM theo thỏa thuận với Bộ Quốc phòng Mỹ. Leidos cho biết chương trình sẽ tận dụng công nghệ từ dự án tên lửa hành trình cỡ nhỏ AGM-190A, còn gọi là Black Arrow.

Castelion hiện đang phát triển phiên bản phóng từ mặt đất của tên lửa Blackbeard cho Lục quân Mỹ. Đồng thời, công ty cũng đã ký một hợp đồng riêng với Hải quân Mỹ để phát triển phiên bản phóng từ trên không của loại tên lửa này dành cho tiêm kích Boeing F/A-18E/F Super Hornet.

Theo thông báo của Lầu Năm Góc, Bộ Quốc phòng Mỹ sẽ bắt đầu mua các tên lửa thử nghiệm từ bốn công ty tham gia chương trình tên lửa hành trình giá rẻ LCCM từ tháng 6/2026, qua đó đặt nền móng cho giai đoạn đánh giá của chương trình.

Đáng chú ý, Washington lựa chọn hợp tác với các công ty công nghệ và doanh nghiệp quốc phòng mới nổi thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các tập đoàn quốc phòng truyền thống của Mỹ - thường được gọi là “5 ông lớn”, gồm Lockheed Martin, RTX Corporation, Northrop Grumman, General Dynamics và Boeing.

Giới quan sát cho rằng chiến lược này không chỉ giúp đa dạng hóa nền tảng công nghiệp quốc phòng Mỹ mà còn tạo ra áp lực cạnh tranh đối với các tập đoàn quốc phòng truyền thống, buộc họ phải thay đổi cách tiếp cận trong sản xuất vũ khí.

Thay thế máy bay không người lái MQ-9 Reaper

Không quân Mỹ xác nhận đã hoàn tất bộ yêu cầu mới đối với dòng máy bay không người lái kế nhiệm MQ-9 Reaper. Theo đó, mẫu UAV mới được yêu cầu phải linh hoạt hơn về nhiệm vụ, đồng thời tận dụng các công nghệ sản xuất hiện đại để có thể chế tạo nhanh với số lượng lớn và chi phí thấp hơn đáng kể so với MQ-9 Reaper.

Chi phí thấp hơn sẽ cho phép Không quân Mỹ triển khai loại UAV này với quy mô lớn hơn và chấp nhận rủi ro tổn thất cao hơn tại các khu vực chiến sự.

Hiện nay, mỗi chiếc MQ-9 Reaper có giá hơn 35 triệu USD. Dù là một trong những nền tảng chủ lực của Không quân Mỹ trong nhiều năm, dòng UAV này ngày càng bộc lộ điểm yếu trước các hệ thống phòng không hiện đại và thường xuyên bị bắn hạ. Trong cuộc xung đột gần đây với Iran, Mỹ được cho là đã mất tới 24 chiếc MQ-9 Reaper, tương đương thiệt hại hơn 800 triệu USD. Trước đó, trong chiến dịch tại Yemen năm 2025, lực lượng Houthi cũng tuyên bố bắn hạ 7 chiếc Reaper.

Những thay đổi này cho thấy Mỹ đang dần điều chỉnh tư duy quân sự để thích nghi với thực tế mới của chiến tranh hiện đại, nơi khả năng sản xuất hàng loạt, tốc độ bổ sung kho dự trữ và chi phí vận hành có thể quan trọng không kém các công nghệ tối tân. Sau nhiều năm ưu tiên các hệ thống vũ khí đắt đỏ và tinh vi, Washington dường như đang chuyển sang mô hình “vũ khí tiêu hao”rẻ hơn, dễ sản xuất hơn và chấp nhận được tổn thất lớn hơn trên chiến trường. Đây được xem là bước chuyển quan trọng nếu Mỹ muốn duy trì ưu thế trước những đối thủ ngang tầm như Nga hoặc Trung Quốc.