Hải quân Mỹ vừa đưa vào sử dụng phương tiện tự hành dưới nước (AUV) Iver4 900 cùng hệ thống phóng, thu hồi qua ống phóng ngư lôi (TTLR), qua đó nâng cao năng lực tác chiến của lực lượng tàu ngầm tấn công. Hệ thống mới giúp các tàu ngầm tăng cường khả năng trinh sát, thực hiện nhiệm vụ dò tìm, xử lý thủy lôi và triển khai các hoạt động dưới đáy biển hiệu quả hơn.

Điểm nổi bật của TTLR là cho phép tàu ngầm không chỉ phóng mà còn thu hồi drone dưới nước trong khi vẫn đang lặn, thông qua các ống phóng ngư lôi tiêu chuẩn đường kính 533,4 mm. Đây được xem là năng lực chưa từng có, giúp tàu ngầm nhiều lần triển khai và thu hồi phương tiện không người lái mà không phải nổi lên mặt nước, qua đó mở rộng đáng kể khả năng trinh sát đồng thời duy trì khả năng tàng hình.

Giới chuyên gia đánh giá khả năng thu hồi phương tiện dưới nước còn mang ý nghĩa lớn hơn những bước tiến gần đây về bản thân các drone phóng từ tàu ngầm. Trong hơn một thế kỷ qua, hầu như mọi loại vũ khí hoặc thiết bị được phóng qua ống ngư lôi, từ ngư lôi, tên lửa hành trình, thủy lôi đến mồi bẫy, đều là các hệ thống sử dụng một lần. Trong khi việc phóng luôn tương đối đơn giản, thu hồi phương tiện sau khi triển khai lại là thách thức kỹ thuật lớn hơn nhiều.

Hệ thống TTLR giải quyết bài toán này bằng cách đặt drone bên trong một ống chứa chuyên dụng có thể tháo rời, được lắp vào ống phóng ngư lôi tiêu chuẩn. Thiết kế này cho phép tàu ngầm vừa triển khai vừa thu hồi phương tiện không người lái, mở ra khả năng hoạt động như một “tàu mẹ” dưới nước cho các đội drone.

Tàu ngầm Mỹ có thêm “trợ thủ” dưới nước

Iver4 900 do L3Harris phát triển, sử dụng các khoang tải trọng dạng mô-đun, cho phép nhanh chóng thay đổi thiết bị theo từng nhiệm vụ. Các gói trang bị có thể bao gồm sonar, thiết bị lập bản đồ đáy biển, cảm biến dò tìm thủy lôi, hệ thống tình báo điện tử hoặc các tải trọng chuyên dụng khác.

Drone được chế tạo từ hợp kim titan và sợi carbon, có khả năng hoạt động ở độ sâu tới 300 m. Hải quân Mỹ cũng kỳ vọng các thế hệ drone có kích thước tương tự trong tương lai sẽ được tích hợp với hệ thống TTLR. Theo các nguồn tin, cả Iver4 900 và TTLR đã bước vào giai đoạn đánh giá tác chiến trên các tàu ngầm tấn công hạt nhân lớp Virginia.

Về mặt tác chiến, Iver4 900 được xem là phiên bản dưới nước của mô hình “trợ thủ trung thành” (loyal wingman) đang ngày càng phổ biến trong lĩnh vực hàng không quân sự. Thay vì đưa tàu ngầm tấn công trị giá hàng tỷ USD tiến vào vùng nước nông hoặc khu vực ven biển được phòng thủ dày đặc, chỉ huy có thể điều drone thực hiện các nhiệm vụ nguy hiểm một cách độc lập. Những nhiệm vụ này bao gồm trinh sát và dò tìm thủy lôi, rà phá thủy lôi, lập bản đồ đáy biển, khảo sát thủy văn, thu thập thông tin tình báo dưới nước, kiểm tra cáp và đường ống ngầm dưới biển cũng như nhiều nhiệm vụ trinh sát có độ rủi ro cao khác.

Do hoạt động hoàn toàn độc lập, không sử dụng cáp kết nối với tàu mẹ, Iver4 900 có thể triển khai ở khoảng cách hàng chục km so với tàu ngầm, qua đó mở rộng đáng kể phạm vi hoạt động của hệ thống cảm biến trên tàu, đồng thời giảm thiểu rủi ro cho phương tiện mang chúng. Trong số các ứng dụng, tác chiến thủy lôi được đánh giá sẽ là một trong những lĩnh vực quan trọng nhất, bởi đây vẫn là năng lực còn tương đối hạn chế của Hải quân Mỹ.

TTLR thay đổi cách tàu ngầm tác chiến

Theo đánh giá của giới phân tích, ý nghĩa lớn nhất của hệ thống TTLR không nằm ở một nhiệm vụ cụ thể trong ngắn hạn mà ở khả năng thay đổi căn bản cách thức tác chiến của tàu ngầm trong tương lai.

Trước đây, tàu ngầm tấn công chủ yếu dựa vào sonar và kính tiềm vọng của chính mình để thu thập thông tin về môi trường xung quanh. Với các phương tiện tự hành có thể thu hồi, tàu ngầm sẽ sở hữu thêm những nền tảng cảm biến cơ động hoạt động độc lập trên phạm vi rộng, đồng thời duy trì liên lạc liên tục với tàu mẹ thông qua mạng kết nối dưới nước bảo mật.

Điều này đồng nghĩa với việc thay vì chỉ có một tàu ngầm quan sát từ một vị trí, chỉ huy sẽ có trong tay nhiều cảm biến phân tán có khả năng bao quát nhiều khu vực cùng lúc. Đây được xem là bước ngoặt có thể làm thay đổi đáng kể năng lực tác chiến của lực lượng tàu ngầm tấn công Mỹ trong tương lai.