Theo truyền thông châu Âu, tâm điểm gây chia rẽ gay gắt nhất giữa các nhà lãnh đạo là kế hoạch Khung tài chính nhiều năm (MFF) giai đoạn 2028 - 2034.

Bất chấp sức ép từ Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa nhằm sớm đạt được thỏa thuận khung trước cuối năm, hội nghị lập tức rơi vào thế giằng co giữa các khối lợi ích. Nhóm các quốc gia đóng góp ròng truyền thống, đứng đầu là Đức, Hà Lan và Đan Mạch, kiên quyết bác bỏ đề xuất quy mô chi tiêu lên tới gần 1.900 tỷ euro do Ủy ban châu Âu đưa ra. Các nước này phản đối việc phát hành thêm nợ chung, từ chối sắc thuế mới đánh vào các tập đoàn lớn và kiên quyết yêu cầu duy trì cơ chế hoàn trả tài chính.

Ở chiều ngược lại, Pháp cùng các nước Nam Âu và Đông Âu kịch liệt phản đối phương án cắt giảm chi tiêu, cảnh báo chính sách thắt lưng buộc bụng sẽ làm suy yếu các chương trình phát triển nông nghiệp, triệt tiêu nguồn lực của các quỹ gắn kết khu vực cũng như năng lực phòng thủ chung của khối.

Áp lực càng gia tăng khi mùa Đông cận kề với gánh nặng năng lượng đè nặng lên nền kinh tế. Báo cáo của Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho thấy kể từ cuối tháng 2 năm nay, giá khí đốt tại châu Âu đã tăng vọt 140% và giá dầu diesel tăng gấp đôi, khiến chi phí nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch của toàn khối tăng thêm khoảng 100 tỷ euro.

Báo giới phương Tây nhận định, dù các nhà lãnh đạo thống nhất phải hành động khẩn cấp để bảo vệ người dân và doanh nghiệp, hội nghị vẫn lúng túng khi chưa tìm ra giải pháp tối ưu. Các cuộc thảo luận hiện tập trung vào khả năng nới lỏng tạm thời quy định trợ cấp nhà nước, giảm thuế giá trị gia tăng đối với hóa đơn năng lượng, đánh thuế lợi nhuận bất thường của các tập đoàn năng lượng và điều chỉnh linh hoạt thị trường tín chỉ carbon nhằm tránh làm suy yếu sức cạnh tranh công nghiệp.

Bên cạnh hai nút thắt kinh tế, nghị trình ngày đầu tiên cũng dành ưu tiên cho hồ sơ an ninh với trọng tâm là tình hình Ukraine. Lãnh đạo các nước EU cam kết đẩy nhanh việc viện trợ thiết bị bảo vệ và khôi phục mạng lưới điện thiết yếu trước nguy cơ mùa Đông khắc nghiệt, đồng thời bàn thảo các biện pháp tăng cường an ninh mạng, chống các mối đe dọa hỗn hợp và siết chặt kiểm soát biên giới ngoài trước áp lực di cư gia tăng.

Hội nghị Thượng đỉnh EU bước vào ngày làm việc thứ hai và cũng là ngày bế mạc vào hôm nay (16/10). Dù các đoàn đàm phán nỗ lực thu hẹp khoảng cách để ra tuyên bố chung, giới quan sát nhận định Brussels khó có thể tạo ra đột phá lớn ngoài những cam kết hỗ trợ mang tính ngắn hạn và tạm thời.