Lăng quăng có ởnhững nơi ít ai ngờ

Mỗi ngày, bà Nguyễn Thị Ngân, người dân ở khu phố Thắng Lợi 2, phường Dĩ An (TP.Dĩ An, tỉnh Bình Dương cũ), đều dành thời gian chăm sóc những chậu hoa trước nhà. Việc thay nước, kiểm tra các vật dụng có khả năng đọng nước đã trở thành thói quen của bà để phòng muỗi sinh sản.

"Tôi biết sốt xuất huyết nguy hiểm nên phải kỹ lưỡng, không để muỗi có chỗ sinh sản. Chậu hoa ngày nào tôi cũng chăm sóc, thay nước xịt nước tràn ra có nước mới, không có lăng quăng đâu", bà Ngân nói.

Tuy nhiên, không phải hộ gia đình nào cũng duy trì được thói quen này. Từ công việc đi từng nhà, bà Phạm Thị Thảo, cộng tác viên sức khỏe cộng đồng phường Dĩ An, nhận thấy nhiều vị trí dễ phát sinh lăng quăng thường bị người dân bỏ sót, như bình hoa, chai lọ, xô chậu hoặc những vật dụng để ngoài sân có khả năng đọng nước.

"Có nhiều hộp nhỏ nhỏ, nhiều nhà quên vứt rác là dễ có lăng quăng hoặc có những bình hoa chưng trong nhà. Nếu có lốp xe thì nhắc người ta dẹp đi. Còn một số vật dụng, chai lọ hoặc đồ đựng thức ăn, nước uống để ngửa cũng có thể đọng nước, chỉ qua một đêm đã có lăng quăng", bà Thảo cho hay.

Theo bà Thảo, bên cạnh việc nhắc nhở người dân vệ sinh môi trường, nhân viên y tế cộng đồng còn phải vận động các gia đình không chủ quan khi trẻ có biểu hiện sốt.

Phường Dĩ An từng xảy ra trường hợp trẻ mắc sốt xuất huyết nặng, gia đình tự mua thuốc cho uống, không đưa đến bệnh viện kịp thời và sau đó trẻ tử vong. Đây cũng là lý do lực lượng y tế cộng đồng thường xuyên nhắc người dân cần đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu bất thường, không tự điều trị tại nhà.

Theo ông Ngô Hồng Quang, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC), sốt xuất huyết là bệnh lưu hành hằng năm. Dù tình hình dịch bệnh vẫn trong tầm kiểm soát, ngành y tế và người dân không được chủ quan.

Ông Quang cho rằng công tác phòng, chống sốt xuất huyết không thể chỉ do ngành y tế thực hiện mà cần sự tham gia của chính quyền, các đoàn thể và cộng đồng. Trong đó, mỗi gia đình cần chủ động giữ gìn vệ sinh môi trường, loại bỏ nơi muỗi có thể sinh sản.

"Công tác phòng chống dịch này không chỉ ngành y tế làm được mà phải là cả hệ thống chính quyền, các hội đoàn thể, đặc biệt là người dân. Tại vì mỗi gia đình giữ gìn vệ sinh sạch sẽ thì cả cộng đồng xung quanh đều sạch sẽ thì không còn chỗ cho muỗi, lăng quăng", ông Ngô Hồng Quang nhấn mạnh.

Siết chặt giám sát các điểm nguy cơ

Thực tế tại phường Thuận Giao (tỉnh Bình Dương cũ) cho thấy áp lực kiểm soát dịch vẫn hiện hữu. Bà Nguyễn Thị Kim Ngọc, Phó Chủ tịch UBND phường Thuận Giao cho biết, từ đầu năm 2026 đến nay, địa phương ghi nhận 469 ca mắc, 194 ổ dịch và 3 điểm nguy cơ cần tập trung giám sát, xử lý.

Trong đó, khu vực đường Thuận Giao 17, khu phố Hòa Lân 2, gần trạm trung chuyển rác ghi nhận 4 ca bệnh; khu vực đường Thuận Giao 7, khu phố Bình Thuận 1, gần vườn chuối có nơi đọng nước phát sinh lăng quăng, ghi nhận 5 ca.

Tại khu phố Bình Phú, các tổ 7, 8 và 22, tập trung quanh đường Bình Chuẩn 18 và khu vực Đình Thần, cũng được địa phương chú ý trong công tác phòng, chống dịch.

Qua kiểm tra thực tế tại các khu nhà trọ, lực lượng chức năng phát hiện nhiều xô, chậu hứng nước thải từ máy điều hòa chưa được vệ sinh, súc rửa thường xuyên. Đây là những vật dụng dễ trở thành nơi đọng nước, tạo điều kiện cho muỗi sinh sản. Phường đã vận động chủ nhà trọ và người thuê trọ thường xuyên kiểm tra, đổ bỏ nước đọng, vệ sinh các dụng cụ chứa nước.

Một khó khăn khác là vẫn còn hộ dân chưa hợp tác với nhân viên y tế trong việc cung cấp địa chỉ để xác minh thông tin ca bệnh trên phần mềm quản lý dịch bệnh; một số trường hợp chưa phối hợp kiểm tra, phun hóa chất khi phát sinh ổ dịch.

Theo bà Ngọc, địa phương phải tăng cường tuyên truyền trực tiếp, giao khu phố theo dõi các hộ có nguy cơ, đồng thời tổ chức tái kiểm tra những trường hợp đã được nhắc nhở nhưng chưa khắc phục.

Bên cạnh việc xử lý ổ dịch, phường cũng tổ chức thu gom hơn 6 tấn rác thải tại 5 điểm tập kết rác tự phát thuộc các khu phố Bình Quới B, Bình Phú, Bình Giao, Bình Thuận 2 và Bình Thuận 3.

"Phường cũng đã chủ động chỉ đạo phòng kinh tế, trạm y tế, cũng như trung tâm cung ứng dịch vụ công phối hợp với các chủ đất, các đơn vị liên quan thực hiện thu gom rác thải, vật dụng phế liệu tại các bãi đất trống, khu vực nhà trọ, xác định rõ trách nhiệm quản lý, tránh tình trạng kiểm tra xong nhưng không duy trì vệ sinh xung quanh", bà Nguyễn Thị Kim Ngọc cho biết thêm.

Theo Sở Y tế TP.HCM, muốn giảm số ca mắc và tử vong do sốt xuất huyết, cần kiểm soát lăng quăng ngay từ cộng đồng, với sự phối hợp của ngành y tế, chính quyền địa phương và người dân. Mỗi gia đình nên dành 10-15 phút mỗi tuần kiểm tra, vệ sinh môi trường, loại bỏ các vật dụng đọng nước, không tạo điều kiện cho muỗi sinh sản.

Đây cũng là cách cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị về chuyển từ tư duy tập trung điều trị sang quản lý sức khỏe, chủ động phòng bệnh. Công tác phòng, chống sốt xuất huyết cần được duy trì thường xuyên từ tuyến cơ sở, thay vì chỉ tập trung trong các đợt cao điểm.